Cookies op websites van de FNV

De FNV gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de websites zo goed mogelijk te laten functioneren. Deze cookies gebruiken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig. Daarnaast maken we gebruik van marketing cookies om de website op jouw voorkeuren af te stemmen. Hiervoor kun je onderstaand toestemming geven. Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Functionele & analytische cookies: Cookies die nodig zijn om te zorgen dat de website naar behoren werkt en om analyse uit te voeren

Marketing cookies

:

Deze cookies gebruiken we om de website op jouw voorkeur af te stemmen.

Veelgestelde vragen over corona in de zorg

Werk jij in de zorg? Dan heb jij andere vragen over corona en werk dan de meeste werkenden. Speciaal voor werknemers in de zorg hebben we een aantal veelgestelde vragen van zorgwerknemers in het ziekenhuis, de UMC's, VVT, Ambulancezorg, Eerstelijns gezondheidszorg, GHZ, GGZ en Kraamzorg gebundeld. Staat je vraag hier niet bij? Kijk dan ook bij de algemene veelgestelde vragen: fnv.nl/corona.

Zieke dame

Specifiek voor COVID-19 zijn er cruciale beroepsgroepen benoemd, om de samenleving draaiende te houden tijdens de COVID-19-uitbraak. Ouders of verzorgenden die hieraan werken, kunnen gebruik maken van de kinderopvang. Bekijk op de site van de Rijksoverheid de lijst met cruciale beroepen tijdens de COVID-19 uitbraak. 

1. Veilige werkplek

2. Arbeidsvoorwaarden 

3. Verruiming BIG registratie

4. Algemene informatie

1. Veilige werkplek

Je werkgever moet zorgen voor een veilige werkplek. Werk je op een plek waar je kans loopt op besmetting? Dan moet je werkgever beschermingsmateriaal aanbieden. Hij moet er dus voor zorgen dat er voldoende mondkapjes, handschoenen en andere noodzakelijke beschermingsmiddelen aanwezig zijn.

Als het opnemen van de temperatuur een preventieve werking heeft voor de gezondheidssituatie in de organisatie, kan hij dat van je vragen. In de cao ziekenhuizen, GGZ, VVT en Gehandicaptenzorg is dit in de cao geregeld. Deze maatregel is ter bescherming van de werknemer zelf, collega's en patiënten/cliënten.

Heb jij ook maar de geringste verkoudheidsklachten of klachten van een luchtweginfectie? Blijft dan thuis en neem direct contact op met je bedrijfsarts. Beperk je sociale omgang en ga geen nieuwe contacten buiten het huishouden aan en vermijd te allen tijde groepen.

Als je 1 dag niet meer hoest en geen koorts meer hebt.

Om maatschappelijke ontwrichting te beperken en te zorgen dat vitale sectoren zoals de zorg blijven functioneren, is het belangrijk dat je naar je werk gaat ook als je milde gezondheidsklachten hebt (neusverkouden, keelpijn, hoesten en verhoging tot 38 graden). Blijf pas thuis als je milde gezondheidsklachten en koorts hebt. Dit geldt in principe ook voor mensen die niet binnen een risicogroep vallen. Als je twijfelt of je kunt werken, neem dan contact op met je werkgever en/of je bedrijfsarts. Een bedrijfsarts kan een goede inschatting maken of het in een individueel geval verantwoord is om te gaan werken.

Vanuit  het ministerie van VWS wordt hard gewerkt om voldoende beschermende middelen naar Nederland te krijgen. Er zouden grote partijen onderweg zijn.

Laat je werkgever (de zorgaanbieder) bij acuut tekort aan beschermingsmiddelen en een infectieziekte-uitbraak contact opnemen met de regionale coördinator van het ROAZ.

De minister van VWS heeft er voor gekozen om de distributie van beschermingsmiddelen via het Regionale Overleg Acute Zorgketen (ROAZ) te laten plaatsvinden. De ROAZ-structuur wordt gebruikt om de distributie van persoonlijke beschermingsmiddelen (waaronder mondmaskers) zo goed mogelijk te faciliteren, zodat de partijen die dit het hardst nodig hebben er beschikking over krijgen. Naast de distributie brengen deze coördinatoren voor hun regio in kaart welke behoefte er is en geven dit door aan het inkoopteam, dus ook in acute situaties. 

Ja. De zogenaamde FFP2 maskers blijken voldoende gevaarlijke deeltjes tegen te houden als ze worden gesteriliseerd met waterstofperoxide. Ook blijken ze hun vorm te behouden. 

Je kunt in elk geval een melding doen bij Inspectie SZW (voorheen Arbeidsinspectie) (I-SZW) en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) dat er gewerkt moet worden in strijd met de RIVM-Richtlijn. De ondernemingsraad, maar ook werknemers kunnen een melding doen bij I-SZW. I-SZW kan het werk stilleggen wanneer die van mening is dat de werkzaamheden ernstig gevaar opleveren voor personen.

Een melding bij IGJ doe je omdat de gezondheid van het personeel hiermee (verder) in gevaar komt. Maar ook de gezondheid van de patiënten, omdat dit tot meer uitval van personeel zal gaan leiden.

Je mag je werk alleen onderbreken en deze onderbreking voortzetten als je vindt dat er sprake is van ernstig gevaar voor je eigen veiligheid of die van anderen. Je moet de situatie dus zelf beoordelen aan de hand van je kennis en ervaring. Als je je werk onderbreekt, dan moet je dit direct melden bij je leidinggevende of werkgever, zodat er maatregelen genomen kunnen worden om weer veilig je werk te kunnen doen.  Het recht om je werk te onderbreken bij ernstig gevaar staat in artikel 29 van de Arbowet. Dit recht heeft elke individuele werknemer en daarom kan het oordeel of er sprake is van ernstig gevaar van persoon tot persoon verschillen. Het ernstige gevaar moet bovendien acuut zijn. Dit betekent dat het ernstige gevaar zich voordoet terwijl je aan het werk bent en de Inspectie SZW (Arbeidsinspectie) niet tijdig kan optreden. De Inspectie SZW houdt toezicht op de naleving van de wet- en regelgeving op het gebied van arbeidsomstandigheden. Wanneer je vindt dat je werkgever te weinig doet om je te beschermen, dan kun je altijd een melding doen bij de Inspectie SZW (voorheen Arbeidsinspectie) over een onveilige situatie. Ook de ondernemingsraad kan deze melding doen.

Er is geen direct ernstig gevaar als je werkt zonder de juiste beschermingsmiddelen. Je loopt natuurlijk wel meer kans om besmet te raken en ziek te worden, maar bij een normale gezondheid is de kans op ernstige ziekte verschijnselen of overlijden voor zover nu bekend klein. Wanneer je tot een risicogroep behoort, overleg dan met je werkgever en/of de bedrijfsarts als er geen beschermingsmiddelen meer zijn. Het risico op ernstige klachten is dan groter. Als je twijfelt, neem dan contact op met de bedrijfsarts. 

Het RIVM heeft voor verschillende beroepsgroepen hygiënemaatregelen op een rij gezet. Wanneer je je handen wast, dan verwijder je micro-organismen. Bij gebruik van handdesinfectie dood je micro-organismen op je huid. Handdesinfectie is minder belastend voor de huid (dus kleinere kans op kloofjes), kun je ter plekke gebruiken en je hebt geen water of wastafel nodig. De werkgever moet er voor zorgen dat er handalcohol beschikbaar is voor bijvoorbeeld thuiszorgmedewerkers. 

Gebruik geen handdesinfectie na het handen wassen, dan belast je juist de huid onnodig. Droog na het handen wassen je handen niet aan gebruikte stoffen handdoeken van de cliënten. Handen dus afdrogen aan papieren handdoekjes. Zijn er geen papieren handdoekjes, gebruik dan een schone stoffen handdoek. 

Nee, je huid is een barrière voor het virus, daar komt het virus dus niet doorheen. Wanneer je echter wondjes hebt, dan kan het virus via de wondjes in je bloed terecht komen en kan je alsnog besmet raken. Je kunt ook besmet raken wanneer je het virus op je handen hebt gekregen en vervolgens zonder ontsmetting aan je neus, mond of ogen zit. Dus draag handschoenen wanneer je bij een cliënt aan het werk bent. Maar ook dan geldt: ook met handschoenen aan niet zonder ontsmetting aan je gezicht (mond, neus, ogen) zitten. Je werkgever moet deze handschoenen verstrekken.

Voor zover nu bekend verlopen besmettingen voornamelijk via luchtgebonden druppels (hoesten/niezen binnen een afstand van 2 meter). Overdracht via besmette materialen en (in)direct contact is ook wel beschreven, maar lijkt geen grote rol te spelen in de verspreiding van het virus. Wordt er volgens de voor de sector geldende schoonmaakprotocollen gewerkt, dan mag je ervan uitgaan dat het risico op besmetting klein is.

Draag in elk geval handschoenen. Je huid is een barrière voor het virus, daar komt het virus dus niet doorheen. Wanneer je echter wondjes hebt, dan kan het virus via de wondjes in je bloed terecht komen en kan je alsnog besmet raken. Je kunt ook besmet raken wanneer je het virus op je handen hebt gekregen en vervolgens zonder ontsmetting aan je neus, mond of ogen zit. Dus draag handschoenen wanneer je prullenbakken leegt met mogelijk besmet materiaal. Maar ook dan geldt: ook met handschoenen aan niet zonder ontsmetting aan je gezicht (mond, neus, ogen) zitten. Je werkgever moet deze handschoenen verstrekken. Was je handen of gebruik handdesinfectie, nadat je je handschoenen hebt uitgedaan. Bij het uitdoen van je handschoenen kunnen je handen namelijk in contact komen met de buitenkant van je handschoenen.

Nee, wanneer jij veel in aanraking komt met het virus kun je wel sneller klachten krijgen dan iemand die maar weinig in aanraking komt met het virus. Het virus vermeerdert zich in jouw lichaam. Bij een bepaalde hoeveelheid virus in jouw lichaam krijg je klachten. De hoeveelheid virusdeeltjes is niet van invloed op de ernst van de klachten. 

Een virus heeft altijd een mens of dier nodig om in leven te blijven en zich te kunnen vermenigvuldigen. Buiten een lichaam kan een virus maar kort overleven. Hoe lang dat bij het Coronavirus is weten we nog niet. Dit kan variëren van enkele uren tot enkele dagen. Dat is afhankelijk van het soort oppervlak, de temperatuur en de luchtvochtigheid. Een oppervlak dat mogelijk besmet is kun je eenvoudig reinigen met een gewoon schoonmaakmiddel. Was daarna je handen met water en zeep.

Ter vergelijking de informatie van UMCG over normale griepvirussen: Op harde niet poreuze oppervlaktes kan een griepvirus 24 tot 48 uur overleven. Maar je kunt het beste 48 uur aanhouden. Op papier of kleding kan het 8 tot 12 uur overleven.

Nee, er is sprake van een bedrijfsongeval wanneer een gebeurtenis onmiddellijk leidt tot schade aan de gezondheid. Wel kan er sprake zijn van een beroepsziekte, wanneer jij de ziekte door blootstelling op je werk hebt ontwikkeld. De bedrijfsarts is verplicht beroepsziekten te melden bij het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten.

Doordat cliënten vaak vanuit meerdere adressen bij elkaar komen, is er een risico op (verdere verspreiding van) het Coronavirus. Vraag of de dagbestedingslocatie moet sluiten hangt van een het aantal cliënten dat:

  • met verkoudheidsklachten, hoesten of koorts hierdoor moet thuisblijven.
  • een kwetsbare gezondheid hebben zoals luchtwegklachten, hartklachten of op een leeftijd zijn boven de 60 jaar zijn.
  • huisgenoten hebben met een kwetsbare gezondheid ten gevolge van virusinfecties.
  • met het openbaar vervoer of groepsvervoer reizen.
  • niet de faciliteiten binnen de dagbestedingslocatie hebben om de hygiënemaatregelen te waarborgen en op enige afstand van elkaar te werken.

Het beste is om daar waar kan geen of een erg beperkt programma aan te bieden. 

De kans is klein dat je het virus mee naar huis neemt. Neem de hygiëneregels ook thuis in acht, was je handen direct na thuiskomst en maak de deurkruk die je aangeraakt hebt bij binnenkomst schoon. Ook zou je thuis schone kleding aan kunnen doen. Mocht het virus zich nog op je kleding bevinden, dan gaat dit dood wanneer je je kleding wast. 

Het coronavirus wordt overgedragen door hoesten en niezen. Tot nu toe lijkt de overdracht van het virus door iemand zonder deze klachten een kleine rol te spelen. Het virus gaat van de een naar de ander door te hoesten of te niezen, via kleine druppeltjes komt het virus zo in de lucht. Als iemand nog niet ziek is en nog niet hoest of niest, zal hij/ zij daarom ook nog niet besmettelijk zijn voor anderen.

Buiten een lichaam kan een virus maar kort overleven. Hoe lang dat bij het coronavirus is weten we nog niet. Dit kan variëren van enkele uren tot enkele dagen. Dat is afhankelijk van het soort oppervlak, de temperatuur en de luchtvochtigheid. Een oppervlak dat mogelijk besmet is kun je eenvoudig reinigen met een gewoon schoonmaakmiddel. Was daarna je handen met water en zeep.
Ter vergelijking de informatie van UMCG over normale griepvirussen: op harde niet poreuze oppervlaktes kan een griepvirus 24 tot 48 uur overleven. Maar je kunt veilig 48 uur aanhouden. Op papier of kleding 8 tot 12 uur.

2. Arbeidsvoorwaarden 

Er staat in de cao’s Ziekenhuizen, UMC’s, VVT, GHZ, GGZ, Kraamzorg geen artikel op grond waarvan de cao of onderdelen daarvan buiten werking kunnen worden gesteld. De cao moet in principe altijd gevolgd worden. Maar er kan een moment komen dat de nood zo hoog wordt dat de cao afspraken over roostering en arbeidstijden niet meer kunnen worden nageleefd. De cao kan dan niet eenzijdig worden gewijzigd of buiten werking worden gesteld maar de werkgever kan wel de bestaande arbeids- en rusttijdenregeling aanpassen. Dit moet wel met instemming van de ondernemingsraad gebeuren binnen de grenzen van de cao. Ook moet de werkgever nog steeds met jou overleggen over een wijziging van je werktijden en roostering. 

Let op: cao en arbeidstijdenwet (ATW) zijn verschillende dingen. De ATW geldt voor iedereen, de cao alleen voor de branche waarin jij werkt. Er mag in crisissituaties wel worden afgeweken van de Arbeidstijdenwet. Dat is in de ATW zelf geregeld in artikel 2.2 ATW. Bekijk hiervoor ook de vraag hieronder.

De arbeidstijdenwet (atw) is niet van toepassing tijdens een crisis (artikel 2:2 atw). Wat onder een ramp of crisis wordt verstaan staat in de Wet veiligheidsregio’s. Een crisis is een situatie waarin een vitaal belang van de samenleving is aangetast of dreigt te worden aangetast (artikel 1 van de Wet veiligheidsregio’s). In deze situaties is het niet verantwoord om de onmiddellijke inzetbaarheid van bijvoorbeeld ambulancediensten en ziekenhuizen te blokkeren met een beroep op de voorgeschreven arbeids- en rusttijdenregelingen. Het persoonlijke belang van dit personeel wijkt voor het algemeen belang. Let op: de uitzondering is dus niet van toepassing op de hele zorgsector. 

Normaal gesproken doe je werkzaamheden zoals die in je functieomschrijving staan en hoef je geen andere werkzaamheden te doen. Het kan echter redelijk zijn als je werkgever je vraagt tijdelijk andere werkzaamheden te doen, bijvoorbeeld als een collega ziek is. Zeker nu met de uitbraak van het coronavirus. Maar het moet voor jou ook redelijk zijn. Wanneer je tot een risicogroep behoort en je met corona patiënten moet gaan werken, is dat voor jou persoonlijk niet redelijk. Dit zal per persoon en situatie verschillen. Overleg indien nodig met de bedrijfsarts. Maak ook duidelijke afspraken dat dit een uitzonderingssituatie betreft, waarin je nu andere taken verricht. 

Ook als je gevraagd wordt andere werkzaamheden te doen, blijft het zo dat de werkgever moet zorgen voor een veilige en gezonde werkplek. Dit betekent bijvoorbeeld dat hij jou van de benodigde beschermingsmiddelen moet voorzien en uitlegt hoe deze te gebruiken. Ook moet de werkgever je voorlichting en instructies geven over de werkzaamheden en de risico’s die het werk met zich meebrengt. 

Op grond van de cao is er een aantal bepalingen waar de werkgever een beroep op kan doen om in uitzonderlijke situaties aan medewerkers te vragen om meer te werken. Uitgangspunt is dat dit in goed overleg plaatsvindt. Uiteraard zal de werkgever bij verrichten van overwerk of meeruren de overige wettelijke bepalingen (waaronder de arbeidstijdenwet) en de cao-bepalingen in acht moeten nemen. De cao en de arbeidstijdenwet regelen het maximaal aantal te werken uren. 

In artikel 6.2.3 lid 3 van de cao UMC's is geregeld dat de werkgever de werknemer overwerk kan opdragen. De cao ziekenhuizen zegt iets over afwijken in bijzondere gevallen in artikel 6.13.

Alle meeruren/overuren tellen mee voor de urenbank. Daarnaast zal de werkgever de overige wettelijke bepalingen (zoals de arbeidstijdenwet) en de cao-bepalingen ten aanzien van bijvoorbeeld toeslagen in acht moeten nemen.

Omdat er sprake is van een crisissituatie en je werkgever je in uitzonderlijke gevallen kan vragen om meer te werken wordt er een beroep gedaan op jouw goed werknemerschap (art. 7:611 BW) en redelijkheid. Het zwaarwegend belang dat de werkgever nu heeft wordt afgezet tegen de belangen van jou als werknemer. Dit is zeker geen vrijbrief om medewerkers dan maar zonder enige beperking uren extra te laten werken. Op grond van de arbeidsomstandighedenwet, maar ook het goed werkgeverschap (art 7:611 BW) moet een veilige werkomgeving worden gegarandeerd. In deze zeer hectische tijden zal dit allemaal nog niet zo eenvoudig zijn om te realiseren. Ook hier weer het advies: regel zaken in overleg en bespreek je zorgen met je collega’s. Betrek daarnaast de ondernemingsraad (or). De or heeft instemmingsrecht over de werktijden. Aandachtspunten die door de or meegenomen kunnen worden zijn:

  • De belasting van de werknemers. Kunnen we afspraken maken over de lengte van de diensten, het maximale aantal achtereenvolgende nachtdiensten en maximale dienstreeksen? 
  • Voorwaarden voor invoering ruimere afspraken. Maak afspraken over de bezetting, dus hoeveel werknemers moeten er minimaal aanwezig zijn in deze nieuwe situatie? Hoe lang maken we gebruik van deze afspraken?
  • Maak afspraken over extra voorzieningen. De werkgever kan extra voorzieningen regelen. Denk aan extra en betaalde pauzes bij lange diensten, beschikbaar maken van eten en drinken, regelen van extra opvang voor kinderen van zorgmedewerkers etc.
  • Extra uren conform cao. Stel aan de orde dat het extra werk en de verschoven diensten altijd conform cao worden uitbetaald en niet alleen bij wijziging (72 uur ziekenhuizen, 24 uur umc’s) 

Het is een bijzondere situatie. Maar de regels die normaal gelden, gelden ook nu. Aan verlof uren (inclusief PLB) kan de werkgever nooit eenzijdig komen. Inleveren van verlof kan nooit onvrijwillig aan de orde zijn. Is het gebruikelijk dat je de uren opneemt op momenten dat het jou het best uitkomt, dan geldt dat nu ook. De werkgever kan je wel verzoeken om uren op te nemen, maar daar moet jij dan wel mee akkoord gaan. 

Uitgangspunt van de jaarurensystematiek is dat de indeling van het arbeidspatroon in overleg met de werknemer wordt bepaald. Hierbij wordt er rekening gehouden met de persoonlijke omstandigheden van de werknemer. Daarnaast telt ook het instellingsbelang mee bij de vaststelling van het arbeidspatroon. Indien de individuele wensen niet sporen met het instellingsbelang, prevaleert het instellingsbelang. Wel is het van belang dat de werkgever rekening houdt met een evenwichtige spreiding van het arbeidspatroon van de arbeidsduur. Er kan niet van de medewerkers gevraagd worden om nu minuren te schrijven en dat er later in het jaar ontzettend veel gewerkt moet worden of dat er geen verlof meer mag worden opgenomen. Er is dan geen sprake van een evenwichtig arbeidspatroon. De FNV vindt dat je werkgever eerst moet kijken naar de mogelijkheden binnen het bedrijf om dit op te vangen. Hij kan je bijvoorbeeld bijscholen, tijdelijk ander werk laten doen binnen of buiten het bedrijf. Min uren vallen aan het einde van het jaar weg en zijn voor risico van de werkgever. Het kan dus niet zo zijn dat aan het eind van het jaar er een negatieve berekening plaats vindt. 

Om het gevaar op besmetting te verminderen, wordt er bij de cliënten alleen het hoogstnoodzakelijke gedaan. Daarom kan het zijn dat je minder uren werkt. Maar dit doe je altijd in overleg met je werkgever. Als die ertoe overgaat om dit zo te doen, moet de werkgever moet gewoon doorbetalen en/of voor vervangend werk zorgen. Of zorgen voor voldoende beschermingsmiddelen om alles wel gewoon te kunnen blijven doen.

Ja, de Rijksoverheid heeft een lijst opgesteld van cruciale beroepen die de samenleving draaiende moeten houden tijdens de Corona-uitbraak. De beroepen in de zorg, jeugdhulp en (maatschappelijke) ondersteuning zijn opgenomen in deze lijst. 

3. Verruiming BIG registratie

Het ministerie heeft de Wet BIG tijdelijk versoepeld. is jouw BIG registratie sinds 1 januari 2018 verlopen, dan kun je gewoon weer aan de slag, ervan uitgaande dat je voldoende bekwaam bent en over recente kennis en vaardigheden beschikt. Ook de herregistratieverplichting vervalt tijdelijk. 

Was jouw BIG registratie al voor 1 januari 2018 verlopen? Dan kun je ook aan de slag, maar alleen onder supervisie van een BIG geregistreerde zorgverlener die opdrachten aan een niet geregistreerde zorgverlener kan verstrekken. Dit wordt ook wel de ‘verlengde arm‘ genoemd, een begrip dat uit de periode voor de Wet BIG stamt. Er moet dan alleen wel aan de volgende voorwaarden worden voldaan:

  • De opdrachtgever (de BIG-geregistreerde) moet redelijkerwijs aan kunnen nemen dat de opdrachtnemer (de niet-BIG-geregistreerde) beschikt over de kennis en kunde die vereist is om deze handeling te verrichten.
  • De opdrachtnemer volgt de aanwijzingen van de opdrachtgever op.
  • De opdrachtgever houdt toezicht en kan zo nodig ingrijpen.
  • De niet-BIG-geregistreerde zorgverlener mag niet een beschermde beroepstitel gebruiken en mag zich dus geen arts of verpleegkundige noemen.

4. Algemene informatie

Het RIVM heeft advies opgesteld voor zorgverleners buiten het ziekenhuis. Ben jij HBO student? Bekijk dan het servicedocument hoger onderwijs

 

Word lid