Rol van sociaal werkers binnen gemeente wordt onderschat

De sociaal werker is bruggenbouwer voor inwoners die bij hun gemeente tegen regels aanlopen aan het loket. Maar de functie wordt uitgehold door bezuinigingen.

Het is vandaag, 17 maart, de dag van de sociaal werker, maar grote kans dat deze dag onopgemerkt voorbijgaat. Dat gaat in mindere mate op voor de gemeenteraadsverkiezingen van morgen, maar voor beide geldt: de rol van de gemeente en de sociaal werker in de lokale samenleving wordt enorm onderschat. Het is de hoogste tijd om de sociaal werker uit de schaduw te halen.

Haal de sociaal werker uit de schaduw

Doen we dat niet, dan verdwijnt deze professionele steunpilaar en staan juist de inwoners die een steuntje in de rug nodig hebben in de kou. Want helaas is het ‘gemeentehuis’ voor veel inwoners die hulp nodig hebben een onneembare vesting, blijkt uit veel verhalen.

Bruggenbouwer

Met veel regels, onduidelijke en onvindbare informatie en voorzieningen die tekortschieten. Het is de sociaal werker die bruggen bouwt en zaken in beweging krijgt wanneer mensen stuklopen op regels en systemen. Ze dragen verantwoordelijkheid voor levens die soms op een kantelpunt staan.

Jongerenwerkers

Daarbij maakt de jongerenschuldhulpverlener jeugd bewust van financiële keuzes en de gevolgen. Het is tegenwoordig maar al te makkelijk om online van alles te bestellen en achteraf te betalen. De sociaal werker van het jaar 2025 (Michel Weening) bereikte op die manier zo’n 1200 jongeren. Zo zorgt een jongerenwerker op het platteland ervoor dat iedere jongere een plek krijgt waar diegene zijn of haar verhaal kan doen. Daarom is het des te zorgelijker dat deze hoogopgeleide professional niet alleen vaak onzichtbaar is, maar ook ondergewaardeerd wordt.

Sociaal werkers cijferen zichzelf te vaak weg

Niet door de mensen die zij bijstaan, maar door hun werkgevers, die zich verschuilen achter gemeentelijke bezuinigingen. En ja, sociaal werkers cijferen zichzelf ook vaak weg, ze zetten de inwoners op één. Altijd. Waar ze opkomen voor hun cliënten, vergeten ze zichzelf. Maar dat is geen excuus voor hun werkgevers en de gemeente. Goede zorg voor je werknemers begint bij goede arbeidsvoorwaarden, hanteerbare werkdruk, erkenning van hun professionaliteit en waardering. En dan niet alleen in woorden, maar ook in een marktconform salaris.

Aanbestedingencircus

We zien te vaak dat gemeenten bij aanbestedingen voor een dubbeltje op de eerste rang willen zitten. Dat het salaris ver achterblijft bij marktconforme loonstijgingen en dat sociaal werkers een caseload hebben die structureel veel te hoog is. Het steeds terugkerende aanbestedingscircus zorgt daarnaast ook voor veel onzekerheid. Werknemers moeten vaak opnieuw solliciteren en bestaande arbeidsvoorwaarden worden niet altijd overgenomen. Terwijl dat wel de afspraak is.

Bezuinigingen zijn funest

Bezuinigen op sociaal werk ontwricht de samenleving en holt de arbeidsvoorwaarden voor deze medewerkers uit. Als je dat doet, dan maak je van de sociaal werker een vrijwilligersfunctie. Zowel werkgevers als gemeenten hebben daarom de verantwoordelijkheid om sociaal werk goed te kunnen laten uitvoeren. Er is een mooie Engelse uitdrukking: penny wise and pound foolish. Laten we hopen dat werkgevers en gemeenten iets verder kijken dan de dag van vandaag en morgen.

Geschreven door:
Kirsten Smit, bestuurder FNV Sociaal Werk
Kitty Poppelaars, beleidsadviseur FNV Sociaal Werk

Deze opinie is op 17 maart, de dag van de sociaal werker, verschenen in het Algemeen Dagblad.