Een terugblik en vooruitblik bij Tata Steel
Als je wilt dat er een andere wind gaat waaien, moet je hem zelf laten’
Het is een belangrijke tijd voor de IJmond. De komende maanden zijn beslissend voor de toekomst van staalproductie op deze plek en daarmee voor duizenden werknemers en de regio als geheel. Op dit cruciale moment vindt binnen de FNV een wisseling van de wacht plaats. Een moment om terug te blikken en vooruit te kijken.
Nieuwe bestuurder
Zes jaar lang was Cihan Laçin binnen de FNV het aanspreekpunt voor Tata Steel. Nu gaat hij aan de slag bij de sector Decentrale Overheden. ‘Het geeft me de kans om dichter bij huis te werken. Bovendien treedt er een nieuw bestuur aan binnen de BGA van Tata. Dus dit is een mooi moment voor een nieuwe FNV-bestuurder.’
Zijn opvolger is Murat Sekercan, een bekend gezicht binnen FNV Metaal. Hij maakt de overstap van bestuurder in de regio Utrecht en Amsterdam naar Tata Steel. ‘De vakbond gaat haar invloed laten gelden. Ik hou van uitdagingen.’
Schone staalproductie
En een uitdaging is het zeker. Aan het einde van de maand is de deadline voor de maatwerkafspraak tussen de overheid en Tata Steel. Daarin wordt vastgelegd hoeveel geld de overheid beschikbaar stelt voor de overgang naar Groen Staal, het plan van de FNV voor schonere staalproductie.
Roel Berghuis, voorganger van Laçin en grondlegger van het plan Groen Staal, vertelt hoe het plan ontstond. ‘Toen ik als FNV-bestuurder bij Tata aantrad, trof ik een bedrijf aan dat niet naar de toekomst keek. Ze wilden CO2 opslaan onder de grond. Maar dat is een doodlopende weg. Met het plan Groen Staal wordt staal met behulp van waterstof en elektriciteit geproduceerd en kunnen de meest vervuilende en ziekmakende onderdelen van het bedrijf dicht.’
Het werknemersbelang is een langetermijnbelang
Het was niet vanzelfsprekend dat het plan Groen Staal er zou komen. Uiteindelijk waren het de werknemers die de groene transitie afdwongen. ‘Als je wilt dat er een andere wind gaat waaien, moet je hem zelf laten,’ zegt Cinta Groos, voorzitter van de Centrale Ondernemingsraad van Tata Steel. ‘Werknemers hebben per definitie een langetermijnbelang. Dat geldt niet per se voor een CEO, die er soms maar een paar jaar zit.’
Ook volgens Sekercan is de toekomst van Tata belangrijk voor de hele regio rondom het Noordzeekanaal. ‘De staalindustrie is het hart van de maakindustrie. Hoogwaardig staal heb je elke dag nodig, van defensie tot bruggenbouw en infrastructuur. Stel, Tata valt weg, dan heeft dat grote consequenties. Niet alleen voor de negenduizend mensen die bij Tata werken, maar als je alles bij elkaar optelt, gaat het om zo’n veertig- tot vijftigduizend banen.’
Strijden voor behoud van werkgelegenheid
Laçin is trots op de resultaten die de vakbond de afgelopen jaren heeft bereikt. ‘Naast het plan Groen Staal gaat het om een sociaal contract met afspraken waardoor mensen weten waar ze aan toe zijn, hun werk kunnen voortzetten en een gegarandeerde plek binnen de nieuwe fabriek hebben. Het gaat immers om de boterham die mensen verdienen. De uitvoering moet nog komen, maar de afspraken liggen er al. En een goede vergroening betekent: goede banen.’
Toch zijn er nog de nodige hobbels. ‘De gesprekken tussen de overheid en het bedrijf lopen op dit moment vrij stroperig,’ aldus Laçin. ‘Aan de FNV de taak om de focus te houden op de continuering en realisering van het plan Groen Staal.’
Volgens Sekercan kan het nog alle kanten op. Hij organiseert daarom een grote manifestatie op 11 september. Daarbij gaat het ook over de sociale zekerheid van de toekomst. ‘Juist nu is een stevig sociaal vangnet van belang. Het is mogelijk dat de toekomst van Tata anders loopt dan gepland.’
Ook Berghuis maakt zich zorgen. ‘Als de deadline voor de maatwerkafspraak niet gehaald wordt, is dat een slechte zaak. Momenteel is er een machtsstrijd gaande in de top van het bedrijf in India en wordt het plan Groen Staal heroverwogen. Bovendien is het vrij heftig dat het Openbaar Ministerie heeft besloten een strafrechtelijk onderzoek te starten naar de activiteiten van het bedrijf.’
De strijd is dus nog lang niet gestreden. Volgens Laçin hebben de verschillende kabinetswisselingen de voortgang bemoeilijkt. ‘Telkens kregen we nieuwe ministers en staatssecretarissen over de vloer en moesten we weer helemaal opnieuw uitleggen hoe het plan Groen Staal tot stand gekomen is.’ Zijn les: ‘Hoe langer het duurt, hoe moeilijker het wordt. Heel veel mensen zijn nog steeds enthousiast, maar na zes jaar onduidelijkheid zien we ook angst en twijfel over of de plannen daadwerkelijk doorgaan.’
Zet jezelf niet buiten spel
Voor nu is het belangrijk dat alle betrokkenen bij elkaar komen, zoals op 11 september gebeurt. Berghuis leerde in zijn tijd als FNV-bestuurder bij Tata: ‘Als werknemers het heft in eigen handen willen nemen, moeten ze coalities bouwen.’ Sekercan vult aan: ‘De zwijgende meerderheid, die achter behoud van werkgelegenheid en het plan Groen Staal staat, moet van zich laten horen.’
Die boodschap geldt ook voor werknemers in andere bedrijven. De vraagstukken rond de toekomst van de sector spelen niet alleen bij Tata. Laçin: ‘We moeten niet enkel op bedrijfsniveau, maar ook op een hoger niveau uitleggen waar we voor staan en wat dat betekent voor mensen.’
Binnen FNV Metaal is daarom het project ‘werk van de toekomst’ gestart. Het doel is om binnen de sector en bedrijven vanaf de werkvloer te werken aan de toekomstbestendigheid van goede en groene banen in de metaal. De inmiddels gepensioneerde Berghuis is als gastspreker nog actief rond dit thema. Zijn advies: ‘Laat het niet aan de directietafel over, want dan zet je jezelf buiten spel.’
Bij Tata laten vakbondsleden in aanloop naar 11 september en daarna hun collega’s van zich horen. Sekercan: ‘Om banen te behouden en voor de sociale zekerheid die nodig is, zullen we indien nodig gaan staken.’
Word lid
Hoe meer leden, hoe meer invloed. Ben je nog geen lid? Sluit je dan aan bij al je collega’s die dat wel al zijn.
Of maak je collega lid en verdien een tientje!
