Cookies op websites van de FNV

De FNV gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de websites zo goed mogelijk te laten functioneren. Deze cookies gebruiken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.
Daarnaast maken we gebruik van tracking cookies om de website persoonlijker te maken en op jouw voorkeuren af te stemmen. Geef hieronder jouw toestemming. Je instellingen kun je altijd weer wijzigen op de pagina over Cookies.

Lees meer over onze cookies
Ik wil informatie op maat (tracking cookies)

Tracking cookies voor informatie op maat: met deze cookies kunnen we de informatie nog beter op je afstemmen. Als je ervoor kiest deze cookies niet te accepteren, dan is het nog steeds mogelijk gebruik te maken van onze websites maar kan het wel voorkomen dat bijvoorbeeld opnieuw gevraagd wordt een vragenlijst in te vullen als je dat al hebt gedaan.

Buiten normale tijden werken

Consignatiedienst, weekend- en nachtwerk

Je kunt een baan hebben waarbij je vaker buiten de normale werktijden aan de slag moet. Zoals nachtwerk, weekendwerk of consignatiediensten. Welke regels gelden er dan voor jou? Wat mag je werkgever wel van je vragen en wat niet? En wat betekent dat voor je gezondheid?

’s Nachts werken is slecht voor je gezondheid

Tijdens nachtdiensten raakt je normale ritme van dag en nacht verstoord. Je bent dan meer vermoeid en minder alert. Daardoor kun je situaties minder goed inschatten. Dat kan weer gevolgen hebben voor jou en anderen. In veel functies is het ook niet verstandig of veilig om alleen aan het werk te zijn. Je werkgever moet zorgen voor genoeg personeel in de nacht. Je werk is dan niet zwaarder dan nodig is.

Welke dienst heb jij?

Er zijn verschillende soorten werk buiten normale tijden. Ieder met zijn eigen regels en afspraken.

Bij een consignatiedienst ben je standby voor je werk buiten de normale werktijden. Dat is 's avonds en in het weekend. Andere namen voor consignatiedienst zijn ook wel pieper-, piket- of wachtdienst. 

Consignatiedienst en loon

Tijdens zo'n dienst moet je bereikbaar zijn voor onverwachte situaties op je werk. Als je een oproep krijgt moet je je werk zo snel mogelijk (komen) doen. De tijd waarin je bereikbaar moet zijn, is geen arbeidstijd. Het wordt pas arbeidstijd als je tijdens je dienst opgeroepen wordt en lichamelijk aanwezig bent op de werkplek. Meestal krijg je alleen loon voor de echte arbeidstijd.

Kijk in je cao

Het kan zijn dat er over loon voor consignatiedienst andere afspraken staan in je cao of arbeidsovereenkomst. Kijk in je cao welke regels voor jou gelden.

Je bent niet verplicht om in het weekend te werken. Behalve als je dit vooraf met je werkgever hebt afgesproken. Werk je wel in het weekend, dan heb je ieder jaar recht op tenminste 13 vrije zondagen. Je mag in ieder geval weigeren om meer dan 40 zondagen te werken. Je cao kan hiervan afwijken.

Werken in het weekend

Er zijn bedrijven en instanties waar ook in het weekend personeel nodig is. Denk bijvoorbeeld aan ziekenhuizen, politie of beveiliging. Je werkgever kan je dan vragen om ook in het weekend te werken. Hiervoor moet hij eerst akkoord krijgen van de ondernemingsraad of de personeelsvertegenwoordiging. En je moet er zelf natuurlijk akkoord mee gaan.

Weekendtoeslag

Er zijn geen wettelijke regels voor een weekendtoeslag als je werkt op zaterdag of zondag. Je werkgever hoeft je dus niet extra te betalen of er extra vrije tijd voor te geven.

Kijk in je cao

Afspraken binnen jouw bedrijf of instelling over werken op zondag vind je in je arbeidsovereenkomst of cao.

Je hebt nachtwerk als je meer dan 1 uur werkt tussen 0.00 uur 's nachts en 6.00 uur 's ochtends. 

Regels voor nachtwerk

In een periode van 16 weken mag je maximaal 36 nachten werken. Je cao mag hiervan afwijken. 
Je mag maximaal 7 nachtdiensten achter elkaar werken.

Nachttoeslag

Er zijn geen wettelijk afspraken over extra vergoeding voor nachtwerk of een nachttoeslag. Je werkgever hoeft je dus niet extra te betalen of er extra vrije tijd voor te geven.

Kijk in je cao

In je cao of arbeidsvoorwaarden staan afspraken over werken tijdens de nacht. Deze kunnen per bedrijf of instelling verschillen. Kijk dus in je cao welke regels voor jou gelden.

Rapport en folder 'Licht op de nacht'

Regelmatig in de nacht werken heeft gevolgen voor je gezondheid, welzijn en de veiligheid.

1

Drink de laatste 3 uur van je nachtdienst geen koffie. Je valt dan na je dienst makkelijker in slaap. Je zou denken dat een glaasje alcohol je helpt om in slaap te vallen. Maar door alcohol slaap je minder vast. En je slaapt al moeilijker omdat het dag is, dus kun je het beter niet doen.

2

Eet aan het begin en tijdens je nachtdienst meer eiwitten. En vlak voor je naar huis gaat wat meer koolhydraten. Eiwitten maken je alerter. Koolhydraten bevorderen de vermoeidheid. Er zitten veel eiwitten in bijvoorbeeld: zuivelproducten, (mager) vlees of magere vis, kip of kalkoen. Koolhydraatrijk eten is bijvoorbeeld brood, pasta, aardappelen, fruit, bonen, granen. In ons boekje 'Wat doet een nachtwerker in zijn broodtrommel?' over nachtarbeid en voeding vind je nog veel meer tips.

Vraag het boekje aan

3

Neem voldoende pauze tijdens je nachtdienst. Doe als je de mogelijkheid hebt, zelfs een powernap. Een dutje van maximaal 20 minuten doet wonderen.

4

Zeker in de zomer, als je in het licht naar huis fiets. Licht maakt je wakker. In de winter als het ’s morgens nog lang donker is, heb je daar geen last van.

5

Zorg voor een lekker bed in een goed geventileerde kamer. Denk ook aan de standaard tips, zoals geen beeldschermen met blauw licht (laptop, telefoon) voor je gaat slapen.

6

Heb je een paar uur geslapen? Ga dan lekker naar buiten. Licht zet je biologische klok weer goed, dus het is belangrijk om voldoende daglicht te pakken.

7

Een gezond lijf dat voldoende beweging krijgt, voelt zich beter en slaapt beter. Loop een stukje tijdens je pauze of neem de fiets naar je werk.

8

Heb je invloed op de roostering? Vraag dan om een snel en voorwaarts roterend rooster. Dat is een vijfploegendienst, waarbij je maximaal 2 tot 4 diensten van dezelfde soort achter elkaar hebt. Daarna moet je 24 uur vrij zijn voor je met een nieuwe dienst start. Zo houd je het best rekening met je biologische klok. Kijk ook in je cao welke afspraken er zijn over werktijden.

Meer over roosters
9

In veel cao’s is geregeld dat je hier recht op hebt. Met een PMO krijg je een beeld van je gezondheid en hoe je die kunt verbeteren. Ook goed om te weten: de uitslag is privĂ©, dus alleen jij krijgt die te horen.

10

Zorg dat je vooral ’s nachts niet meer werkt dan toegestaan volgens de cao en de Arbeidstijdenwet. Voor nachtarbeid gelden strengere regels, omdat het risicovoller is dan overdag werken. Voor info over de wettelijke regels voor nachtarbeid, check de app FNV Arbeidstijden (alleen Android).

Download de app FNV Arbeidstijden

Kom je er niet uit met je werkgever?

Neem contact met ons op bij vragen of problemen over je werk. Wij helpen je graag!

Word lid en krijg direct advies!

Als lid van de FNV krijg je juridisch advies en bijstand als er iets speelt op je werk. Zo sta je nooit alleen.
Daarnaast krijg je als lid nog veel meer voordelen:

  • Persoonlijk advies over werk en loopbaan
  • Hulp bij letselschade en beroepsziekte
  • Hulp bij je belastingaangifte
  • Korting met je ledenpas bij o.a. Kras, Ben en UnivĂ©
  • Invloed op je arbeidsvoorwaarden
  • Een goede cao voor jouw sector