Integriteitscommissie Rijk is van start gegaan

1 januari 2026 is de Integriteitscommissie Rijk (ICRIJK) van start gegaan. Inmiddels hebben een kleine 50 rijksambtenaren de weg naar deze commissie weten te vinden. Lees hieronder de speech van onze bestuurder Marcelle Buitendam tijdens de feestelijke opening. Over analytisch talent, juridisch diepgang, ethisch kompas, morele moed, verbinding en samenwerking van de commissieleden en de rol van de werkgevers en werknemers.

Speech Marcelle Buitendam

Beste mensen,

Allereerst dank dat ik hier namens de bonden, jullie, en eigenlijk iedereen, hartelijk mag feliciteren.

Wat bijzonder om hier vandaag samen te zijn voor een moment dat zowel feestelijk als betekenisvol is. De start van de Integriteitscommissie van de Rijksoverheid markeert een nieuw hoofdstuk vanuit onze cao. Een hoofdstuk dat we als werkgevers- en werknemersorganisaties misschien liever nooit hadden willen schrijven: omdat we allemaal zouden wensen dat integriteit vanzelf spreekt, altijd goed gaat, en nooit onder druk komt te staan.

Maar de realiteit leert ons dat een professionele overheid vraagt om een stevige basis. Om vertrouwen dat iedere medewerker, iedere leidinggevende, ieder departement en ieder organisatieonderdeel kan bouwen op een eerlijk proces, transparante ondersteuning en onafhankelijke toetsing. En juist daarom zijn we hier. Omdat we vinden dat als we het dán toch doen, we het goed willen doen. Met aandacht, zorg en met de beste mensen die we konden vinden.

En dat is gelukt. Want vandaag verwelkomen we vijf uitzonderlijke talenten, ieder met hun eigen kracht, blik en achtergrond. Vijf mensen die samen een brede, diepe en waardevolle basis vormen voor deze commissie.

Laat mij de commissieleden kort schetsen op wat hun allen bindt:

Hun talent voor analytische scherpte

Zij weten ratio, feiten, grondigheid en patronen te doorgronden. Zij kunnen complexe situaties terugbrengen tot de kern, waardoor zorgvuldige, eerlijke afwegingen mogelijk worden.

Hun talent voor menselijke sensitiviteit

Zij voelen feilloos aan wat er speelt achter de woorden die gezegd worden, en niet worden gezegd. Die ziet, hoort en begrijpt hoe integriteitskwesties medewerkers raken, en ruimte geven aan dat verhaal.

Hun talent voor verbinden en samenwerken

Zij kunnen verschillende perspectieven samenbrengen, zelfs wanneer standpunten op gespannen voet staan. Die vertrouwen wekken, over grenzen heen werken en bruggen bouwen waar dat nodig is.

Hun talent voor juridische diepgang

Zij kennen het speelveld tot in de vezels, kunnen de regels doorgronden en weten precies weet hoe kaders stevig, maar toch werkbaar toegepast kunnen worden. Essentieel voor de betrouwbaarheid van deze commissie!

Hun talent voor ethisch kompas en morele moed

Zij zijn ook degenen de die durven te vragen: “Is dit juist? Is dit rechtvaardig?” En die vraag niet alleen stellen, maar hem ook durven te beantwoorden wanneer het spannend wordt.

Samen vormen zij een team dat wij, als cao‑partijen, met oprechte trots aan de Rijksoverheid presenteren. Deze vijf mensen brengen niet alleen deskundigheid mee, maar ook integriteit in hun manier van werken. Dat is misschien nog wel het belangrijkste.

Want integriteit is geen statisch begrip, maar een voortdurend proces, vaak gezien als handelen in overeenstemming met je waarden. Wie ben je, zelfs als niemand kijkt! “Het lastige aan integriteit is dat je pas achteraf weet of je het goed hebt gedaan… behalve als je het samen doet. Dan weet je het al veel eerder.”

Ik verwacht dat we met elkaar ontzetten veel gaan leren van deze commissie. Watn integriteit wordt vaak getest in complexe situaties. Het is lastig omdat je soms pas na het nemen van een besluit en het zien van de gevolgen, merkt of je trouw bent gebleven aan je waarden of jezelf hebt verlaten.

Door integriteit bespreekbaar te maken en morele dilemma’s nog beter samen aan te pakken, voorkomen we straks nog sterker onze 'blinde vlekken'. Het delen van waarden met anderen zorgt ervoor dat je eerder feedforward krijgt op je handelen, waardoor je sneller kunt corrigeren dan wanneer je alleen beslist.

Wanneer we integriteit gaan delen in samenwerkingen, wordt het een bron van vertrouwen, in plaats van slechts een interne worsteling. 

Rol van werkgevers en werknemers

De totstandkoming van deze commissie is een gezamenlijke verantwoordelijkheid geweest van sociale partners. Werkgever én vakbonden hebben hierin samen opgetrokken, ieder vanuit de eigen rol, maar altijd met hetzelfde doel: het versterken van een sociaal veilige en integere overheid.

Sociale partners zorgen voor structuur, capaciteit en ruimte om integriteit stevig te borgen. Samen brengen we de menselijke kant, het vertrouwen en het perspectief van onze rijksmedewerkers. Samen laten we zien hoe gezamenlijk eigenaarschap eruitziet.

Wij erkennen dat integriteit geen onderwerp is waar je als organisatie prat op gaat, maar wel één waar je verantwoordelijkheid voor móét nemen. En precies dat doen we hier vandaag.

Tot slot

Aan de leden van de nieuwe Integriteitscommissie wil ik namens alle cao‑partijen zeggen: wij wensen jullie het aller-, allerbeste. Jullie krijgen van ons professionele ruimte, vertrouwen en de gezamenlijke inzet om dit goed te laten werken. En ook al opereren we ieder vanuit onze eigen verantwoordelijkheid, we blijven in verbinding. Want dit is van ons allemaal. Jullie kunnen op ons rekenen!

Vandaag markeert de start van iets wat we liever niet hadden willen hoeven oprichten, maar waar we, als het dan toch moet, buitengewoon dankbaar zijn dat jullie vijf deze taak op je nemen.

Dank jullie wel dat jullie dit willen doen. Dank aan iedereen die dit mogelijk heeft gemaakt.

En laten we hiermee samen verder bouwen aan een Rijksoverheid die stevig, rechtvaardig en integer blijft, vandaag, morgen en in de toekomst.