Cookies op websites van de FNV

De FNV gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de websites zo goed mogelijk te laten functioneren. Deze cookies gebruiken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.
Daarnaast maken we gebruik van tracking cookies om de website persoonlijker te maken en op jouw voorkeuren af te stemmen. Geef hieronder jouw toestemming. Je instellingen kun je altijd weer wijzigen op de pagina over Cookies.

Lees meer over onze cookies
Ik wil informatie op maat (tracking cookies)

Tracking cookies voor informatie op maat: met deze cookies kunnen we de informatie nog beter op je afstemmen. Als je ervoor kiest deze cookies niet te accepteren, dan is het nog steeds mogelijk gebruik te maken van onze websites maar kan het wel voorkomen dat bijvoorbeeld opnieuw gevraagd wordt een vragenlijst in te vullen als je dat al hebt gedaan.

Wil je inspraak of invloed?

De FNV onderzoekt kernwaarde medezeggenschap, deel 1

Redactie
Door Redactie 05 april 2019

Vernieuwing van de medezeggenschap: het is een populair thema dat al jaren de medezeggenschapsbladen en workshopdagen vult. Hoe komt dat, is het noodzaak of mode? En is vernieuwing wel altijd versterking? De FNV heeft onderzoek gedaan naar deze ontwikkeling en komt met ijkpunten voor goede medezeggenschap.

Or’s op zoek naar beter functioneren

Or’s en bestuurders ervaren regelmatig knelpunten in de or-praktijk. De besluitvorming binnen de or verloopt moeizaam, adviestrajecten duren (te) lang, de achterban is passief of bij or-verkiezingen zijn er te weinig kandidaten. Men ziet verschillende oplossingsrichtingen:

  • Kleiner, slagvaardiger, sneller, minder procedureel
  • Eerder in het proces gezamenlijk optrekken, dialoog en co-creatie
  • Meer medewerkers betrekken voor meer inbreng en draagvlak (participatie)
  • Soms moet de medezeggenschap aansluiten op zelfsturing/zelforganisatie 
  • Soms wordt erover gedacht om de or als instituut af te schaffen en te vervangen door directe inspraak van medewerkers

De zoektocht naar vernieuwing levert veel positieve impulsen op voor de medezeggenschap. Respect voor de energie en denkkracht die jullie erin steken! Maar wat zien we ook gebeuren? Er worden modellen ontwikkeld die medewerkers wel meer stem geven, maar niet meer invloed.

Organisatiecultuur

De meest vergaande experimenten in de vernieuwing van medezeggenschap zien we in de ‘zachte’ sectoren: de zorg, provincies/gemeenten en dienstverlenende instellingen. Deze experimenten worden verklaard vanuit ‘veranderde arbeidsverhoudingen’. Maar dat klopt niet. 

De relatie tussen werkgever en werknemer is daar hetzelfde als overal: als werknemer ben je in dienst van de werkgever en die heeft het voor het zeggen in de organisatie. Werk je in een (winstgedreven) bedrijf? Dan herken je die ongelijke positie wel. Maar werk je in een ‘zachte’ sector? Dan kan voor jou de werkrelatie met de directie en leidinggevenden anders aanvoelen. Dat komt door de specifieke kenmerken van dit soort organisaties:

  • Niet de bedrijfswinst staat centraal maar een dienst aan een derde. Directie en medewerkers dienen samen het belang van de cliënt, patiënt of burger. De relatie tussen de leiding en de medewerkers is meer gericht op samenwerking. 
  • Medewerkers worden gezien als zelfstandige professional. Ze krijgen veel autonomie en zeggenschap over het eigen werk. Het management gaat uit van participatie en vertrouwen (en niet van opdragen en controleren). Er wordt veel waarde gehecht aan dialoog en co-creatie.

In zo’n organisatiecultuur is ook de omgang tussen bestuurder en ondernemingsraad ‘zachter’. Er is behoefte aan vroegtijdige samenwerking en het meer betrekken van medewerkers.

Medezeggenschap of inspraak? 

Daarbij laat men soms de WOR los. In een van de vernieuwingsmodellen wordt or-werk naar ‘de lijn’ verplaatst. Naar het werkoverleg of naar een adhoc werkgroep met een leidinggevende erin. Maar is het dan nog medezeggenschap zoals die in Nederland bedoeld is? Wat ís dan precies de waarde van medezeggenschap en hoe weet je of jullie nieuwe werkwijze daaraan gelijkwaardig is? Daar geeft het FNV-onderzoek naar de kernwaarde en de ijkpunten van medezeggenschap antwoord op.

Nieuwe inzichten en Kennisdagen

Het onderzoek levert nog iets anders nuttigs op: de verklaring waarom het voor or’s lastig is om invloed te hebben op de strategie achter het beleid. De or staat in principe altijd 1 – 0 achter, omdat de WOR pas invloed geeft op een concreet voorgenomen besluit. Hoe kan de or meer invloed krijgen op (de strategische overwegingen in) de planvorming? 

De komende weken vertalen wij de resultaten naar een concrete handreiking voor vernieuwing en versterking van de medezeggenschap. Houd de nieuwsbrief in de gaten! Ook organiseren we 2 speciale or-dagen in het najaar. Hiervoor ontvang je binnenkort een uitnodiging per mail.