Filipijnse jongeren voeren elke dag strijd voor beter onderwijs

Zonder jonge aanwas, heeft de vakbeweging geen toekomst. Het Filipijnse arbeidscentrum SENTRO is daarom enkele jaren geleden een alliantie aangegaan met de jongerenvakbond Safe Spaces Movement (SSM). ‘De jeugdbeweging is de bloedlijn van ons centrum’, zegt vicevoorzitter Nice Coronacion van SENTRO. ‘We hebben steun nodig in onze strijd’, zegt Ma. Isabela Quidlat, woordvoerder bij SSM.

Nice van SENTRO en Isa van SSM zijn in Nederland in het kader van FNV’s Internationale Solidariteitsdag op 19 september. Ze verzorgen samen een goedbezochte workshop over organising van jongeren. SSM is uitsluitend actief in de provincie Cebu, maar SENTRO werkt met nog twee jongerenvakbonden in andere provincies samen, waarmee ze een globale dekking van het land hebben. Nice en Isa delen hun ervaringen met het activeren van jongeren binnen de vakbond en vertellen welke aanpak werkt.
‘Organising’, zegt Isa, ‘is heel belangrijk, omdat we elke dag strijd moeten voeren tegen het onderwijssysteem dat niet toereikend is. Als we geen diploma krijgen, als we onze opleidingen niet kunnen afsluiten, kunnen we ook niet doorstromen naar betere banen. Daarnaast zijn we elke dag bezig met overleven: de boodschappen zijn duur en we lijden onder hoge inflatie. Daar helpt een studentenbaantje onvoldoende bij.’

Inclusief en progressief

SENTRO is een nationaal centrum voor ‘verenigde en progressieve arbeid’ op de Filipijnen, dat in 2013 is opgericht. Het centrum werkt samen met andere vakbonden en organisaties om een meer inclusieve en progressieve arbeidsbeweging op te bouwen. De alliantie met SSM is heel belangrijk, zegt Nice: ‘Binnen ons centrum, maar ook binnen de bedrijven is samenwerking met jongeren nodig. We steunen hen als ze op scholen comités vormen en maken hen ervan bewust dat ze kunnen functioneren als vakbonden om hun positie te verbeteren. De ervaringen van werknemers en deze studenten zijn gelinkt.’

Sinds 2024 FNV Young & United is in contact met SENTRO op het gebied van organising, campaigning en politieke educatie. In deze moeilijke tijd hebben wij internationale solidariteit en coöperatie meer nodig dan ooit. Op dit moment werken wij samen aan project met het doel om politieke bewustzijn en organising skills van jongeren in beide landen te versterken.

Lerarentekort en ouderwets schoolsysteem

Isa hekelt de slechte kwaliteit van het Filipijnse onderwijs. ‘We hebben een zwak curriculum, het onderwijs is niet gemoderniseerd en we komen chronisch leraren te kort, vooral in de berggebieden. De overheid investeert veel te weinig in onderwijs, dus die banen zijn slecht-betaald. Soms is er bijvoorbeeld geen wiskundeleraar op een school. Dan neemt een andere leraar die lessen over, maar die heeft zelf onvoldoende kennis van wiskunde. Dus wat leren die scholieren dan? Op sommige scholen moeten leerlingen aan zelfonderwijs doen, die lezen zelf hun leerboeken.’

Daarnaast zijn de lesmethodes op Filipijnse scholen niet meegegroeid met de tijd. Nice: ‘De manier van lesgeven is ouderwets. Het is gericht op stampen, niet op het verwerken van kennis. Ze moeten vooral feiten kennen.’ Isa vult aan: ‘Leraren geven informatie en dat is de basis van het hele onderwijs. Zij zenden alleen maar en leerlingen zitten passief de kennis te ontvangen.’

Veel kinderarbeid

Isa vertelt dat op de Filipijnen de laaggeletterdheid – net als in Nederland – groeit. Nice noemt sociale media een uitdaging. De leescultuur heeft er onder te lijden. ‘Het gevolg is dat veel jongeren in banen terecht komen waar geen opleiding voor nodig is, maar die erg onzeker zijn.’ Kinderarbeid komt veel voor op de Filipijnen: volgens recente gegevens van Terre des Hommes zijn er ruim 3,2 miljoen kinderen aan het werk.

Geld verdienen

De kwaliteit van de privé-universiteiten is goed, zeggen beide jonge vrouwen, maar die zijn slechts toegankelijk voor de rijkere Filipijnen. Ook de staatsuniversiteiten leveren goed onderwijs, maar daar zijn maar een beperkt aantal plaatsen. ‘Door de slechte economische situatie stoppen veel leerlingen na de middelbare school met studeren. Ook is het aantal drop-outs hoog. Zij moeten geld verdienen voor het gezin, omdat de ouders al een laag inkomen hebben.’ Isa noemt nog een probleem: vooral in de berggebieden moeten kinderen en jongeren lang lopen voordat ze de school bereiken, soms wel vier uur. ‘Als er dan ook nog onvoldoende onderwijsmateriaal op die scholen zijn, zien jongeren vaak het nut niet meer van onderwijs.’

Non-binaire schoolkleding

De jongerenbond SSM probeert hier met hulp van SENTRO paal en perk aan te stellen. ‘We organiseren zoveel mogelijk jongeren’, legt Isa uit. ‘We geven ze training om hen te empoweren en leiderschap bij te brengen. We organiseren bijeenkomsten. In scholen proberen we zo zichtbaar mogelijk te zijn. We doen aan massamobilisatie en doen zoveel mogelijk mee aan allerlei manifestaties. We spreken met sleutelfiguren in de politiek en met bijvoorbeeld de overheidscommissie voor Hoger Onderwijs.’
Een van de onderwerpen waarover SSM met deze commissie sprak is de schooluniformen. Op sommige scholen dragen meisjes uniforme rokken en jongens uniforme broeken; daar is geen ruimte voor queers of non-binaire kleding. Ook sommige universiteiten verplichten deze uniformen. SSM organiseerde daarop een vreedzame demonstratie en diende een klacht in tegen een universiteit op grond van discriminatie. De afhandeling loopt nog.

Groter plaatje

Nice benadrukt dat de jonge leden niet alleen uit scholieren bestaan. ‘We organiseren ook mensen in informeel werk. Want de working-class-ervaring is dezelfde als die van elk ander type werknemer. We proberen alle werk-gerelateerde thema’s te verbinden tot een groter plaatje. Inmiddels hebben we 372 leden in de jongerenraad van SENTRO, die allemaal gelieerd zijn aan een jongerenbond. Net als bij SSM groeien de ledentallen.’

Interview: Astrid van Unen