Helft mantelzorgers vreest combinatie werk en zorg niet vol te houden

Politieke partijen aan de formatietafel maken een grote fout als ze denken te kunnen bezuinigen op de zorg door meer reguliere zorg naar mantelzorgers over te hevelen. Dat blijkt uit een grootschalige enquête onder ruim 2000 FNV-leden die mantelzorg verlenen. Meer dan de helft (55,3 procent) van de mantelzorgers maakt zich nu al zorgen of zij het mantelzorgen nog wel kunnen volhouden.

Zelf aan het woord

Bijna één op de tien staat naar eigen zeggen zelfs op omvallen. Met het rapport ‘Alarmerende signalen van mantelzorgers - 'Mantelzorg het Haagse Duizenddingendoekje’ laat de FNV de mantelzorgers zélf aan het woord en dat levert een niet te negeren noodoproep op - aan werkgevers en vooral, de politiek.

PDF FNV-rapport Alarmerende Signalen van mantelzorgers - Mantelzorg het Haagse 'duizenddingendoekje'

Duizenddingendoekje

'Het is nodig dat mantelzorgers meer gekoesterd en vooral ondersteund worden', zegt FNV interim-voorzitter Dick Koerselman. 'Ze zijn van grote waarde voor hun naasten en de maatschappij, maar worden door Den Haag behandeld als een duizenddingendoekje, mensen moeten privé maar alles gaan opvangen’

Dit rapport laat zien dat 'de rek er al lang uit is', volgens Koerselman. 'Steeds meer mantelzorgers betalen letterlijk en figuurlijk de prijs van zorgbezuinigingen – met hun gezondheid, hun inkomen en hun baan. Meer mantelzorg als verkapte zorgbezuiniging is een doodlopende weg', aldus de interim-voorzitter. 

Onbetaald maar niet kosteloos 

Toch is precies dit de trend. De uitkomsten laten zien dat mantelzorg steeds vaker wordt ingezet als onbetaald alternatief voor tekorten en bezuinigingen in de zorg. Mantelzorgers raken hierdoor overbelast, leveren vrije tijd en inkomen in en krijgen te weinig ondersteuning vanuit werk, gemeente en zorginstellingen. Slechts 17,9 procent is tevreden over de huidige werk-privébalans. 

Spagaat tussen liefde en eigen grenzen 

Mantelzorg wordt vaak gegeven uit betrokkenheid en liefde, maar is allang geen vrijblijvende keuze meer. Uit de enquête blijkt dat bijna 46 procent van de mantelzorgers steeds vermoeider raakt, ruim 10 procent zelfs op omvallen staat en 23 procent (bijna) nooit meer met vakantie kan. Daarnaast loopt de financiële schade flink op: ruim 40 procent van de mantelzorgers die dit kon inschatten, maakt jaarlijks duizenden euro’s aan kosten of loopt inkomen mis. Mantelzorgers zijn vaker vrouw en ze zijn ook bovengemiddeld vaak werkzaam in de zorg. 

Ondersteuning en heldere regelingen nodig

Uit de antwoorden blijkt dat de behoefte aan ondersteuning groot is, maar passende hulp vaak niet beschikbaar of moeilijk toegankelijk is. De grootste behoeften liggen bij betaald mantelzorgverlof, erkenning en ondersteuning op het werk, hulp bij administratie en meer zeggenschap over werktijden. Saillant detail is dat veel mantelzorgers zelf in de zorg werken, en zowel overheid als werkgevers willen dat deze groep óók nog meer uren gaat werken. Koerselman: ‘Dat is een illusie, beleidsmakers die denken de tekorten in de zorg op te lossen rekenen zich rijk met mensen die nu al in de zorg werken. Dat gaat niet werken, dat veroorzaakt alleen maar een waterbed-effect en meer uitval.’ 

Grootste knelpunt bij zorgprofessionals

Zorgprofessionals luiden ook de noodklok over de kwaliteit van de zorg. 58,5 procent maakt zich zorgen dat het aantal ongelukken toeneemt wanneer zorghandelingen worden verschoven naar mantelzorgers. Mantelzorg verlicht de druk in de zorg dus niet, maar vergroot die eerder is hun conclusie. 'De collectieve verantwoordelijkheid voor goede zorg kan niet op de schouders van mantelzorgers worden afgeschoven,' aldus Koerselman. 'Als we zo doorgaan, voorkomen we geen zorginfarct, maar veroorzaken we een mantelzorginfarct. Dat is slecht voor mantelzorgers, slecht voor de zorg en slecht voor de arbeidsmarkt.'

Oproep aan formerende partijen

De FNV roept de formerende partijen op om het afschuifbeleid te stoppen en te kiezen voor een andere koers: investeren in professionele zorg, ruimhartig en langdurend betaald mantelzorgverlof en structurele ondersteuning en erkenning voor mantelzorgers. “Mantelzorgers geven hun grenzen duidelijk aan,” zegt Koerselman. 'Het is nu aan de politiek om die grens ook daadwerkelijk te trekken.'

Vrijdagavond 16 januari om 19:50 uur besteedt het programma MAX Meldpunt Actueel aandacht aan het FNV Mantelzorgrapport op NPO2.