Cookies op websites van de FNV

De FNV gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de websites zo goed mogelijk te laten functioneren. Deze cookies gebruiken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig. Daarnaast maken we gebruik van marketing cookies om de website op jouw voorkeuren af te stemmen. Hiervoor kun je onderstaand toestemming geven. Je kunt je instellingen altijd weer wijzigen op de pagina over de cookies.

Functionele & analytische cookies: Cookies die nodig zijn om te zorgen dat de website naar behoren werkt en om analyse uit te voeren

Marketing cookies

:

Deze cookies gebruiken we om de website op jouw voorkeur af te stemmen.

FNV roept COA op snel te handelen voor veilige werkomgeving medewerkers asielzoekerscentra

Meldpunt FNV bevat ruim 60 meldingen van vergaande agressie tegen medewerkers

portret Annika Heerekop
Door Annika Heerekop 26 februari 2019

Vakbond FNV is geschokt over het aantal en de ernst van de meldingen die zij heeft binnengekregen over onveilige werksituaties van medewerkers bij asielzoekerscentra. Vanuit diverse opvanglocaties kwamen in twee weken tijd ruim 60 meldingen binnen. Het grootste deel daarvan gaat over dagelijkse geweldsincidenten, niet alleen onderling tussen bewoners, maar ook rechtstreeks naar het personeel.

foto gebroken ruit

Tal van meldingen bevatten situaties met verbale en fysieke agressie, pistolen, messen en andere scherpe voorwerpen, doodsbedreigingen, (seksuele) intimidatie, suïcidepogingen en drugsoverlast. Maar ook onveilige gebouwen (‘je kunt niet altijd uit een benarde positie wegkomen’ of ‘gangen van maar een meter breed’), te weinig beveiliging en vast personeel en het ontbreken van beschermingsmiddelen.

Dagelijks in gevaar

FNV ontving de afgelopen maanden tal van signalen dat medewerkers van het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) te maken hebben met onveilige werksituaties. Daarom opende de vakbond medio februari een meldpunt.
Annet*, COA-medewerker in Ter Apel: ‘De veiligheid van ons is dagelijks in gevaar. In de zogenaamde aso-AZC’s zit slechts een klein deel van overlastgevende asielzoekers, maar bij ons is de groep vele malen groter. Er is sprake van bendevorming op het terrein en zij handelen veel in drugs. Deze groep heeft geen enkele vorm van respect voor ons als COA-medewerkers. Een beveiligingsbeambte is al neergestoken. De bezuinigingen op beveiliging en vakkundig personeel maken de situatie alleen maar nijpender. Wij hebben wel ideeën over hoe zaken veiliger kunnen, maar het COA houdt het vooralsnog alleen bij luisteren.’

‘Past het werk dan wel bij je?’

Kevin*, COA-locatie onbekend: ‘Wij hebben zelf geen middelen om ons te verweren, alleen een porto en sleutels. We staan met te weinig mensen – variërend van 4 tot 12 medewerkers op zo’n 500 mensen – en met minimale beveiliging. Deze beveiligers mogen vrijwel het terrein niet op, maar moeten bij de receptie blijven. Dat betekent dat we maar met enkele medewerkers op het terrein aanwezig zijn. Ik dank God elke dag op mijn knieën wanneer ik, mijn collega’s en onschuldige medebewoners, de dag weer veilig zijn doorgekomen. Ik heb laatst wéér een collega met PTSS de organisatie zien verlaten. Dat is erg triest. In een gesprek met het COA hierover voel ik geen steun. Of het soort werk dan wel bij mij paste, kreeg ik terug. Zonder in te gaan op het werkelijke probleem. Zo’n manier van leidinggeven maakt medewerkers monddood.’

Meer medewerkers met vaste contracten nodig

Debbie van Leiden, bestuurder FNV Zorg & Welzijn: ‘We zijn geschokt over de ernst van de meldingen die we ontvingen. Maar ook de angst van medewerkers om hierover te praten. Wij willen dat het COA direct ingrijpt om de werksituatie veiliger te maken op alle opvanglocaties. Dat betekent meer medewerkers op de locaties, meer beveiliging met meer bevoegdheden en een onderzoek naar de veiligheid van de gebouwen. Door continue groei en krimp in de organisatie, worden veel bestaande teams gewisseld, en wordt er aan nieuwe medewerkers geen vaste contracten meer aangeboden. Deze zijn vaak maar kort beschikbaar. Zoals een melder al terecht aangaf ‘als het onveilig op je werkplek is, dan wil je een team waarop je kunt rekenen. Als deze continu verandert, kun je niet bouwen aan een vellige werkomgeving, met alle gevolgen van dien.’

Stop met bezuinigen op beveiliging

Ook pleit FNV voor het stoppen van het bezuinigen op de beveiliging. Uit de meldingen blijkt dat bij sommige opvanglocaties de politie niet snel of niet ter plaatse komt en dat de beveiligers het terrein niet preventief op mogen. Van Leiden: ‘Dan staan de COA-medewerkers er dus echt alleen voor. En het zijn welzijnsmedewerkers hè? Geen beveiligers, politieagenten of gevangenismedewerkers. Het welzijn van bewoners staat voor medewerkers centraal, maar op deze manier kunnen ze hun werk niet naar tevredenheid uitvoeren. Zij hebben recht op een veilige werkomgeving, ongeacht de doelgroep waar zij mee werken. Geweld en intimidatie mag nooit gewoon worden gevonden.’

Focus op álle locaties, niet alleen de ‘aso-AZC’s’

De aanleiding van het FNV-meldpunt was een rapport van Inspectie Justitie en Veiligheid over de opvanglocaties van de ‘overlastgevende’ asielzoekers, de onlangs opgerichte twee EBTL-locaties (in de volksmond de ‘aso-AZC’s’ genoemd). Hieruit bleek dat deze onvoldoende was uitgerust om de opvang en begeleiding van de doelgroep op een veilige manier uit te voeren. De vakbond ontving hierna signalen van medewerkers dat de veiligheid van meerdere opvanglocaties niet op orde zijn, en opende het meldpunt.
FNV wil dat het COA snel actie onderneemt om de werkomstandigheden te verbeteren van álle COA-opvanglocaties. De OR en de vakbond hebben het COA meerdere malen gewezen op de verantwoordelijkheid die het COA als werkgever naar werknemers heeft voor een veilige werkomgeving. Tot nu toe zijn er onvoldoende concrete acties ondernomen, aldus de vakbond.

Open cultuur nastreven

Om te komen tot échte verbeteringen vindt FNV dat het COA de stem van de medewerkers serieus gaat meenemen. Van Leiden: ‘Het zou het COA sieren als het een cultuur nastreeft waarin medewerkers in openheid serieus kunnen praten over de oplossingen voor hun veiligheid. Want niet alleen de ernst van de meldingen heeft ons geschokt, ook de onveiligheid die medewerkers ervaren om open te praten over de problemen die zij in hun werk ervaren. Het woord ‘angstcultuur’ neem ik niet snel in de mond, maar daar is hier zeker sprake van. Ook op dat vlak heeft het COA werk te doen.’


De meest genoemde vormen van agressie tegen medewerkers (of waar medewerkers bij betrokken waren)

• Dreigen, uithalen en steken met messen of scherpe voorwerpen
• Dreigingen met vuurwapens
• Doodsbedreigingen
• Vernieling van eigendommen
• Verbale agressie (schelden, provocatie)
• Fysieke agressie (slaan, duwen, spugen en spullen gooien naar medewerkers)
• Seksuele intimidatie
• Onvoorspelbaar en agressief gedrag door drugs en alcohol
• Dreigen of plegen van zelfmoord en zelfmutilatie
• Insluiten van medewerkers door bewoners
• Zeer intimiderende houdingen aannemen (vechthouding, gebalde vuisten, groot maken)

*De namen zijn op verzoek van de melders gefingeerd.