FNV: Kabinet legt rekening onnodig bij werkenden en pakt problemen niet aan
‘Veerkrachtige economie heeft stevig sociaal vangnet nodig’
'Mensen moeten erop kunnen vertrouwen dat ze niet hun bestaanszekerheid verliezen als ze ziek worden of hun baan kwijtraken. Juist dát doet dit kabinet door onnodig op de sociale zekerheid te bezuinigen. Dat is oneerlijk en onverantwoord zeker omdat tegelijkertijd miljarden aan de allerrijksten worden uitgedeeld. Deze harteloze begroting klopt boekhoudkundig vast, maar maatschappelijk klopt het van geen kant’, constateert voorzitter Hans Spekman.
Groot deel bezuinigingen op sociale zekerheid blijft staan
Terwijl er met de uitvoering van de WW geen problemen zijn en de premiepot vol zit, wil het kabinet de plannen om de WW te halveren ijskoud doorzetten en slechts een jaar uitstellen. Ook de bezuiniging van 1,2 miljard euro op de arbeidsongeschiktheidsverzekering blijft overeind. Spekman: ‘Het kabinet steekt de kop in het zand voor de vele duizenden mensen die uit onvrede over deze plannen het werk hebben neergelegd. Het negeert ook de miljoenen Nederlanders die zich terecht zorgen maken over hun vangnet bij ziekte of werkloosheid. Een veerkrachtige economie heeft een solide sociaal vangnet nodig. Dat mogen we niet accepteren.’
Boodschappenlijst als ‘liefdesbrief’
In een zogenaamde liefdesbrief aan de sociale partners doet het kabinet opnieuw een oproep aan de vakbonden om aan tafel te komen, maar ondertussen blijft de boodschappenlijst met bezuinigingen op de sociale zekerheid staan. Spekman: 'Het kabinet blijft vragen om een gesprek, terwijl het keihard doorgaat met het afbreken van ieders sociale vangnet. Met die gemixte signalen kunnen we niks. De bezuinigingen op de sociale zekerheid zijn onnodig en onverantwoord en moeten daarom van tafel. We kunnen pas serieus praten als het mag gaan over het terugkrijgen van de zeggenschap over en het verbeteren van de werknemersverzekeringen zónder de onredelijke bezuinigingsopdracht die er nu ligt.' De FNV dringt er daarom bij de Tweede Kamer op aan om een streep te zetten door alle bezuinigingen op sociale zekerheid.
Kabinet laat werkenden en mensen met uitkering in de steek
Uit de koopkrachtcijfers blijkt dat werkenden en uitkeringsgerechtigden moeten inleveren. Spekman: ‘Dat boodschappen en vaste lasten fors duurder worden, raakt mensen iedere dag in de portemonnee. En juist nu kiest het kabinet ervoor om de rekening vooral bij werkenden neer te leggen. De lasten voor werknemers gaan omhoog, terwijl mensen met grote vermogens buiten schot blijven. Dat is niet uit te leggen, dit kabinet jaagt de ongelijkheid en de schreefgroei verder aan.’ Voor 2027 zet de FNV daarom in op een looneis van 5.5% + 80 euro erbij en pleit de vakbond voor een toereikend energienoodfonds en goede reiskostenvergoedingen voor werknemers. De energieprijzen gaan namelijk niet alleen door de wereldwijde onrust maar ook door de plannen van dit kabinet heel hard omhoog. Spekman: ‘De inflatie blijft hardnekkig hoog, de arbeidsproductiviteit stijgt, bedrijven maken stevige winsten en de arbeidsmarkt blijft krap. Werkenden leveren een bijdrage aan de economie die ze onvoldoende terugzien. Dat vraagt om een stevige looneis.’
Meer zorgen over arbeidsmarkt
Bovenop de problemen die dit kabinet veroorzaakt rondom de sociale zekerheid maakt de FNV zich zorgen over de plannen rond de Zelfstandigenwet: deze mag werknemersrechten niet aantasten en de deur naar schijnzelfstandigheid niet verder openzetten. Ook waarschuwt de vakbond voor de plannen met de transitievergoeding. Spekman: ‘De transitievergoeding is geen gunst van de werkgever, maar een belangrijke bescherming voor werknemers die hun baan verliezen. Wie die vergoeding afschaft en rommelt aan een goed functionerende WW maakt werknemers en de economie bewust kwetsbaar.’
Mes in de zorg raakt miljoenen mensen
Dit kabinet kiest ervoor om de huishoudelijke zorg te schrappen, dit raakt honderdduizenden mensen. 90.000 huishoudelijke zorgmedewerkers dreigen hierdoor hun werk verliezen, en de 600.000 mensen die gebruikmaken van huishoudelijke zorg, raken hun zorg kwijt. Spekman: ‘Ouderen moeten steeds langer zelfstandig thuis blijven wonen, dan is wegbezuinigen van de huishoudelijke zorg het domste dat je kunt doen. Bovendien zorgt het ervoor dat tienduizenden hun baan verliezen én al overbelaste mantelzorgers worden als een soort ‘duizenddingen doekje’ gebruikt om alles op te lossen. Dit is geen bezuiniging, dit is het doorschuiven van de rekening naar mensen die toch al onder grote druk staan.’
Oproep
Juist in deze tijd van grote onzekerheid is een sterk sociaal vangnet essentieel. ‘Mensen hebben geen behoefte aan minder zekerheid, maar aan meer. Wie vertrouwen in de toekomst wil herstellen en de voedingsbodem voor populisme wil wegnemen, moet investeren in bestaanszekerheid en niet verder bezuinigen op het sociale vangnet. FNV roept de Tweede Kamer op om de bezuinigingen op de sociale zekerheid volledig van tafel te halen, de koopkracht van werkenden en uitkeringsgerechtigden te repareren en niet onverantwoord te bezuinigen op zorg', aldus Spekman.
FNV Bouwen en Wonen
Het is helemaal terecht dat het kabinet ook in de plannen voor 2027 prioriteit geeft aan bouwen en wonen. De maatschappelijke opgaven zijn groot: van het aanpakken van de wooncrisis en de verduurzaming van de gebouwde omgeving tot uitbreiding van het elektriciteitsnet en onderhoud van de infrastructuur. De gemene deler voor alle bouwopgaven is de roep om versnelling, kwaliteit en innovatie.Helaas constateert FNV Bouwen & Wonen een grote kloof tussen de ambities van het kabinet en de dagelijkse praktijk. Financiële investeringen alleen zijn onvoldoende om de benodigde veranderingen daadwerkelijk te realiseren.
Bij de sterke focus van het kabinet op het versnellen van de woningbouw en op andere bouwopgaven wordt ten onrechte de factor arbeid niet meegenomen. Hier ligt juist een deel van de oplossing. Door de factor arbeid buiten beschouwing te laten dreigen risico’s zoals verdere druk op arbeidsvoorwaarden, nog meer oneerlijke concurrentie en een groeiende afhankelijkheid van flexibele, laagbetaalde arbeid. Echte versnelling, innovatie en kwaliteitsverbetering vragen juist om investeringen in werkenden, het terugdringen van lange ketens van onderaanneming en het bestrijden van schijnconstructies en misstanden bij arbeidsmigranten. Vaste arbeidsrelaties (vaste banen) moeten daarbij de norm zijn en een betere registratie van arbeidskrachten moet zorgen voor meer bescherming van werkenden. Nu zien we op bouwplaatsen nog te veel mensen die via allerlei constructies aan het werk zijn, zonder dat iemand zich verantwoordelijk voor hen voelt. Verder moeten de plannen voor deregulering scherp in de gaten gehouden worden, want die mogen niet ten koste gaan van rechten van werkenden.
Goede en betaalbare huisvesting draagt bij aan een goed functionerende arbeidsmarkt. FNV Bouwen & Wonen kan zich geheel vinden in het afschaffen van het betalen van de zogenaamde ATAD-belasting voor woningcorporaties. Deze winstbelasting ontbeert iedere redelijke grond en belemmert bovendien voldoende en betaalbare huisvesting. FNV Bouwen & Wonen wil meer aandacht en maatregelen voor het versterken van de positie van woningcorporaties en huurders.
FNV Rijk
Nederland heeft een van de meest efficiënte overheden ter wereld. Toch kiest het kabinet opnieuw voor miljardenbezuinigingen op de rijksoverheid, onder de noemer van efficiëntie en vernieuwing. Maar wie alleen het budget verlaagt en ondertussen dezelfde taken bij de overheid laat liggen, maakt de overheid niet efficiënter. Die zorgt er simpelweg voor dat minder werk kan worden gedaan.
Dat gaan burgers en bedrijven merken. Uitvoeringsorganisaties en inspecties als Rijkswaterstaat, de NVWA en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd staan nu al onder grote druk. Verdere bezuinigingen betekenen minder dienstverlening, minder uitleg over beleid en regelingen en minder toezicht en handhaving. Juist mensen die moeite hebben hun weg te vinden binnen de overheid dreigen daardoor belangrijke informatie en ondersteuning mis te lopen. En wanneer inspecties minder vaak kunnen controleren, nemen risico's op misstanden toe. Zo schiet de politiek uiteindelijk zichzelf en Nederland in de voet.
Juist nu de maatschappelijke opgaven groter en complexer worden, zou Nederland moeten investeren in een overheid die problemen kan oplossen, toezicht kan houden en burgers goed kan helpen. In plaats daarvan worden ministeries en uitvoeringsorganisaties gedwongen nieuwe investeringen te betalen door elders in hun eigen organisatie te snijden. Dat is alsof je nieuwe schoenen probeert te betalen door eerst een been te amputeren. De bezuinigingsplannen van het kabinet op de Rijksoverheid zijn niet alleen ondoordacht, maar op de lange termijn schadelijk voor heel Nederland. Een slagvaardige en betrouwbare overheid krijg je niet door de uitvoering steeds verder uit te hollen. Wie wil dat de overheid meer presteert, zal haar eerst in staat moeten stellen haar werk te doen.
Neele Boelens, voorzitter FNV Young & United:
'Jongeren hebben geen vertrouwen meer dat de politiek er voor hen is. En als je kijkt naar de plannen vandaag, blijkt dat volledig terecht. Meer dan de helft van de jongeren komt moeilijk rond, en dan kiest dit kabinet er nog steeds voor om te bezuinigen op de sociale zekerheid. Daarmee wordt de toekomst van jongeren nog onzekerder. Ondertussen willen ze ook een beroep doen op jongeren voor de dienstplicht. Zo bouw je geen vertrouwen op, maar breek je het alleen maar verder af. Daarom roept FNV Y&U, samen met de LSVb, het kabinet op om het roer vol om te gooien: bezuinig niet, maar investeer juist in sociale zekerheid, betaalbare woningen en onderwijs. Wij zullen blijven actievoeren om die zekere toekomst voor jongeren voor elkaar te krijgen.'
FNV Handel
'Het kabinet kiest ervoor om te snijden in de sociale zekerheid én verhoogt tegelijkertijd de belastingen voor werkenden. Dat raakt juist de mensen die iedere maand al moeite hebben om rond te komen', zegt Moniek Strijbosch, voorzitter FNV sectorraad Handel. 'In de handel werken veel mensen voor lage lonen. Zij kunnen het zich simpelweg niet veroorloven om er nog verder in koopkracht op achteruit te gaan. Zoals de koning vandaag in de Troonrede zei: het kabinet kan niet in één dag alle problemen oplossen. Maar het hoeft er ook geen nieuwe problemen bij te creëren. En dat is precies wat het met deze plannen wel doet.'
'Ondertussen zou je bijna vergeten dat Nederlandse bedrijven nog altijd megawinsten maken. Alleen al in de eerste drie maanden van dit jaar boekten niet-financiële bedrijven €93,3 miljard brutowinst: €6 miljard meer dan een jaar eerder. Er is dus helemaal geen gebrek aan geld in Nederland. De vraag is waar dat geld terechtkomt. Als we ervoor zorgen dat een groter deel van die miljarden via fatsoenlijke lonen en eerlijke belastingen bij werkenden en de samenleving terechtkomt, kunnen we morgen al een hoop problemen oplossen.'
FNV Metaal
Albert Kuiper, bestuurder FNV Metaal: 'Dit kabinet kiest de kant van de werkgevers. Heel jammer. Sterke mensen maken een sterke industrie. Maar dan moet je wel in deze mensen investeren. Maar dit kabinetsbeleid zorgt er zeker niet voor dat we de sterkste werknemers krijgen. In plaats van te investeren in scholing en innovaties, kiest dit kabinet voor lastenverlichting en het afschuiven van verantwoordelijkheid voor de werkgevers. Dat is een gemiste kans. Het verzwakt onze industrie en onze concurrentiepositie ten opzichte van andere Europese landen wordt minder goed.'
FNV Zorg en Welzijn
Met de plannen van het kabinet krijgen zorgverzekeraars en andere financiers te veel invloed waarmee ze de kwaliteit van zorg gaan bepalen. Dat het kabinet inzet op betaalbaarheid van de zorg is begrijpelijk, maar de sector is vooral gebaat bij professionele autonomie van zorgmedewerkers. De behoefte van de patiënt en de professionele afweging van de zorgprofessional moeten leidend blijven. Geld mag niet de kwaliteit en mate van zorg bepalen. En ondanks dat het kabinet erkent dat personeelstekorten in de sector dramatisch oplopen worden niet de juiste maatregelen genomen. Zonder extra investeringen in arbeidsvoorwaarden, voldoende personeel en opleidingskwaliteit komt de kwaliteit van zorg verder onder druk te staan.
Al jarenlang wordt passende zorg als de oplossing voor de problemen in de zorg gezien. De vakbond erkent dat niet iedere patiënt, cliënt of bewoner dezelfde zorg nodig heeft, maar maakt zich zorgen over hoe deze passende zorg nu wordt ingevuld. Verder zien we een kabinet dat snijdt in alle vormen van zorg. De wachtlijsten in de GGZ nemen toe, maar er wordt minder geld beschikbaar gesteld. Wanneer iemand op een wachtlijst staat kan dat leiden tot een verergering of toename van de klachten, waardoor ook de zwaarte van de zorg toeneemt. De budgetverlaging van € 100 miljoen per jaar voor de academische zorg en forse bezuiniging op de vervolgopleiding voor medisch specialisten staat op gespannen voet met de arbeidsmarkttekorten en de toekomstige zorgvraag. Het afschaffen van de huishoudelijke zorg, om € 345 miljoen te besparen is kortzichtig: tienduizenden werknemers dreigen hun baan te verliezen en deze vorm van zorg maakt het juist mogelijk voor ouderen om langer thuis en zelfstandig te blijven wonen. Ook de Hervormingsagenda Jeugd is een verkapte bezuiniging, terwijl de jeugdzorg juist gebaat is bij de borging van kwaliteit en toegankelijkheid van jeugdhulp en de bescherming van professionals.
De vakbond vindt dat er breed geïnvesteerd moet worden in goed opgeleide zorgprofessionals, een lagere werkdruk, minder onnodige administratie en in het aantrekken en behouden van zorgpersoneel.
