Samen tegen racisme en discriminatie op de werkvloer
Interview met beleidsadviseur Coos van der Pol
Discriminatie op de arbeidsmarkt is helaas nog steeds een probleem. Eén op de tien mensen heeft ermee te maken. Ze worden gediscrimineerd op basis van onder andere hun gender, huidskleur, leeftijd, handicap, geloof of seksuele voorkeur. Wat kunnen wij als vakbond doen om dit te bestrijden? En hoe zorgen we dat de arbeidsmarkt en werkvloer inclusief en veilig zijn voor iedereen? Met die vraagstukken is onze beleidsadviseur Coos dagelijks bezig.
Wat is één misverstand over racisme op de werkvloer dat je meteen zou willen rechtzetten?
‘Ik wist wel dat het erg was, maar de cijfers en vooral de verhalen achter de cijfers raken me altijd. Welk misverstand ik uit de wereld wil helpen, is dat racisme alleen is als je openlijk racistische dingen over een groep mensen of over een collega zegt. Racisme op de werkvloer zit vaak in veel venijnigere dingen, zoals zogenaamde ‘grapjes’ of opmerkingen dat iemand ‘zo goed Nederlands spreekt’ of wie wordt aangenomen en wie een vast contract krijgt. ‘
Als iemand racisme en/of discriminatie meemaakt op het werk, wat kan diegene dan doen?
‘Als omstander is het belangrijk om een norm te stellen dat discriminatie onacceptabel is. Dat kun je bijvoorbeeld doen door duidelijk tegen de veroorzaker te zeggen dat het gedrag niet oké is en dat je zo niet met elkaar omgaat. Soms is het voor een slachtoffer ook fijn als in het moment de aandacht wordt afgeleid van de situatie.’
‘Het is soms moeilijk om in het moment te reageren. Maar je kunt je reactie ook uitstellen. Dat kan als je zelf discriminatie ervaart maar ook als je omstander bent. Vaak wordt het ontbreken van steun namelijk als erger ervaren dan niet ingrijpen in het moment.’
‘Ga achteraf naar je collega of leidinggevende toe. En als die er is op jouw werk, kun je ook naar de vertrouwenspersoon stappen.’
Hoe kun je als werknemer bewijzen dat je wordt gediscrimineerd?
‘Eén van die dingen die je kunt doen, is vastleggen wat er gebeurt. Schrijf het dus op als je een vervelende situatie hebt meegemaakt. Als er getuigen zijn die je vertrouwt, kun je ook naderhand bij hen checken wat zij hebben gezien en gehoord. Ga in gesprek met een collega die je vertrouwt. Je kunt het ook melden bij de vakbond, zo kunnen we proberen een dossier op te bouwen.’
Wat heeft racisme eigenlijk met vakbondswerk te maken? Dat gaat toch over loon en cao’s?
‘Iedereen moet op de arbeidsmarkt en op hun werk gelijke kansen krijgen en mee kunnen doen. Het is onacceptabel dat mensen vanwege bijvoorbeeld hun huidskleur of gender minder kans hebben op een vast contract, niet serieus worden genomen voor een promotie, minder betaald krijgen of gepest worden op hun werk.’
‘Voor een vakbond is solidariteit heel belangrijk. Het maakt niet uit waar je in een bedrijf werkt, wat je achtergrond is of welke opleiding je bijvoorbeeld hebt gehad: samen staan we sterk en gaan we voor goede cao’s. Waarin we afspraken maken, zodat werknemers een fatsoenlijk loon krijgen en veilig hun werk kunnen doen. Door werknemers anders te behandelen en daarmee tegen elkaar uit te spelen, wordt het voor de vakbond ook moeilijker gemaakt om mensen te verenigen om op te komen voor goede cao’s.’
Waarom doen bedrijven vaak niets aan discriminatie?
‘Tsja, als we die vraag eens konden beantwoorden, waren we al een heel eind!’
‘Het heeft denk ik vaak te maken met dat het probleem niet wordt erkend. Vaak erkennen werkgevers wel dat discriminatie op werk in Nederland voorkomt, maar niet bij hun organisatie. Het is ook ongemakkelijk en pijnlijk om te moeten zeggen dat je onderdeel bent van het probleem.’
‘Het wordt niet als een urgent probleem gezien, waardoor ook niet wordt gewerkt aan het aanpakken ervan. Dat er alleen maar mannen in de top van een organisatie werken of bijvoorbeeld geen mensen van kleur, wordt niet gezien als het gevolg van een systeem dat mensen uitsluit. En als je discriminatie echt wilt aanpakken, kan dat schuren: je gaat mensen ineens wel aanspreken over die ‘grap’ bij de koffieautomaat en je sollicitatieproces moet anders worden ingericht. Dat vraagt inzet en doorzettingsvermogen.’
Wat motiveert jou persoonlijk om je in te zetten tegen racisme en discriminatie op de werkvloer?
‘Ik kan heel slecht tegen onrecht en discriminatie is daar een van de ergste vormen van. Voor mij is het ook belangrijk dat mensen die niet tot een groep horen die wordt gediscrimineerd, opkomen voor de rechten van mensen die daar wel last van hebben. Daarom is het belangrijk dat ook witte mensen zich uitspreken tegen racisme en dat bijvoorbeeld mannen zich uitspreken voor emancipatie. Alleen samen kunnen we discriminatie en racisme tegengaan.’
Meer informatie
Discriminatie bestrijden is een gezamenlijke taak van de overheid, onderwijs, bedrijven en vakbonden. Iedereen moet bijdragen, want samen maken we de arbeidsmarkt. Door samen te werken aan betere regels, wetten en afspraken, kunnen we vooroordelen en alle vormen van discriminatie aanpakken en zo een eerlijke arbeidsmarkt creëren.
