FNV bezorgd over proces tegen Hongkongse vakbondsleider Lee Cheuk-yan
Rechten worden met voeten getreden.
De FNV volgt met grote zorg het lopende proces tegen de Hongkongse vakbondsleider Lee Cheuk-yan. Zijn zaak raakt direct aan fundamentele vakbondsrechten zoals vrijheid van vereniging en het recht op vreedzame organisatie.
De FNV heeft historisch nauwe banden met de onafhankelijke vakbeweging in Hong Kong. Jarenlang werkte de FNV samen met onafhankelijke Hongkongse vakbonden en organisaties die zich inzetten voor werknemersrechten. Het huidige proces tegen Lee wordt daarom binnen de vakbeweging nauwlettend gevolgd.
Proces onder nationale veiligheidswet
Lee staat samen met mensenrechtenadvocaat Chow Hang-tung terecht op beschuldiging van “aanzetten tot ondermijning van de staatsmacht”. Beide verdachten hebben onschuldig gepleit. Bij een veroordeling riskeren zij een gevangenisstraf tot tien jaar.
Lee is een van de bekendste vakbondsleiders van Hongkong. Hij was jarenlang algemeen secretaris van de inmiddels ontbonden Hong Kong Confederation of Trade Unions, decennialang de grootste onafhankelijke vakbondsfederatie van de stad. De organisatie vertegenwoordigde ongeveer 160.000 leden in 61 aangesloten bonden uit verschillende sectoren.
Achtergrond van de aanklacht
Lee en Chow waren eerder voorzitter en vicevoorzitter van de Hong Kong Alliance in Support of Patriotic Democratic Movements of China. Deze maatschappelijke organisatie organiseerde jarenlang de jaarlijkse herdenking van 4 juni in Victoria Park.
Tijdens deze bijeenkomst werden de slachtoffers herdacht van de Tiananmen-protesten. De wake groeide in de loop van meer dan drie decennia uit tot een van de grootste publieke herdenkingen ter wereld van deze gebeurtenis. Vakbonden, studentenorganisaties en andere maatschappelijke groepen namen er traditioneel aan deel.
Omdat de aanklacht betrekking heeft op activiteiten van maatschappelijke organisaties en publieke herdenkingen, maken waarnemers zich zorgen over de gevolgen voor de vrijheid van vereniging en vreedzame vergadering. Deze rechten vormen een basisvoorwaarde voor het bestaan en functioneren van onafhankelijke vakbonden.
Stand van de rechtszaak
Het proces begon in januari 2026. Op 4 februari rondde het Chinese Openbaar Ministerie de presentatie van zijn bewijs af. Daarbij werd vooral gebruikgemaakt van videobeelden, toespraken en andere materialen die verband houden met de activiteiten van de Alliance en de jaarlijkse herdenking op 4 juni. Veel van dit materiaal dateert van vóór de invoering van de nationale veiligheidswet in Hongkong in 2020.
De rechtbank stelde tijdens de zittingen vragen over de relevantie van een deel van dit materiaal. In deze fase van het proces riep de aanklager slechts één getuige op.
Vervolg
De zaak werd aangehouden tot maandag 9 maart 2026. Tijdens deze zitting beoordeelde de rechtbank een verzoek van Lee’s advocaten dat stelt dat er “geen zaak te beantwoorden” is. Ook worden juridische argumenten besproken over het gebruik van de zogenoemde “co-conspirator rule” door de aanklager.
Als de rechtbank oordeelt dat er voldoende grond is om de zaak voort te zetten, zal Lee naar verwachting zelf getuigen.
Breder belang voor vakbonden
De zaak trekt internationaal aandacht omdat zij een prominente vakbondsleider betreft en verband houdt met maatschappelijke organisatie en burgerrechten. Sinds de invoering van de nationale veiligheidswet door de Chinese regering is de ruimte voor onafhankelijke maatschappelijke organisaties en vakbonden in Hongkong dramatisch ingeperkt.
Ontwikkelingen in dit proces kunnen daarom belangrijke gevolgen hebben voor de vrijheid van vereniging, de positie van het maatschappelijk middenveld en de ruimte voor vakbondsorganisatie in Hongkong.
Kijk voor meer informatie op de website van HK Labour Rights Monitor.
