Agressie en geweld tegen werknemers in ziekenhuizen is een hardnekkig probleem. Zorgmedewerkers krijgen steeds vaker te maken met verbaal en fysiek geweld van patiënten en bezoekers. Hoewel in de cao Ziekenhuizen afspraken zijn gemaakt om medewerkers te beschermen, blijkt in de praktijk dat deze bescherming tekortschiet. De FNV zet zich daarom in om dit onderwerp stevig op de agenda te houden – aan de cao‑tafel, maatschappelijk én politiek.
In de huidige cao Ziekenhuizen zijn verschillende bepalingen opgenomen die werknemers moeten beschermen tegen agressie en ongewenst gedrag. Zo heeft iedere werknemer recht op een veilige werkplek. In de Kaderregeling (bijlage H) zijn afspraken vastgelegd over omgangsvormen tussen werknemers, patiënten en bezoekers. Ook is het mogelijk om te werken met anonieme badges, zodat medewerkers beter beschermd zijn tegen intimidatie buiten het werk.
Daarnaast is vastgelegd dat werkgevers verplicht zijn om aangifte te doen bij agressie door bezoekers (artikel 3.2.8). Werknemers die klachten hebben over ongewenst gedrag kunnen gebruikmaken van de werknemersklachtenregeling (artikel 3.2.3). Ook is er een klokkenluidersregeling (artikel 3.2.26), die werknemers beschermt wanneer zij misstanden aankaarten.
Ondanks deze afspraken blijkt dat de uitvoering en handhaving ervan tekortschiet. Er is geen uniforme aanpak: meldprocessen verschillen sterk per ziekenhuis en zijn voor werknemers vaak onduidelijk. Bovendien bestaat er geen expliciet recht op opvang, nazorg, vervangend werk of psychische ondersteuning na een agressie‑incident.
Afspraken die wel bestaan, worden niet altijd nageleefd. Sancties bij het niet‑handhaven van beleid ontbreken, waardoor medewerkers zich onvoldoende gesteund voelen. Dit leidt tot gevoelens van onveiligheid, onderrapportage van incidenten en een verhoogd risico op uitval door ziekte.
Wij zetten bij de komende onderhandelingen in op concrete verbeteringen. Medewerkers moeten beter beschermd worden tegen agressie en geweld. Dat betekent één uniform meldproces en een uniforme aanpak in alle ziekenhuizen, gericht op bescherming, erkenning en herstel van werknemers.
Daarnaast pleiten we voor de inzet van onafhankelijke vertrouwenspersonen, zodat medewerkers veilig en laagdrempelig hun verhaal kunnen doen. Ook moet 100% loondoorbetaling bij werkgerelateerde ziekte expliciet in de cao worden vastgelegd. Werknemers moeten niet dubbel worden geraakt na een ingrijpend incident.
Agressie komt niet alleen in ziekenhuizen voor. Uit FNV‑onderzoek blijkt dat 57% van de zorg‑ en welzijnsmedewerkers in 2024 te maken had met agressie door cliënten of naasten.
Daarom voeren wij ook landelijk druk uit op overheid en werkgevers om agressie harder aan te pakken. Daarbij wordt aangedrongen op structurele maatregelen, zoals het verminderen van werkdruk – een belangrijke oorzaak van spanningen en agressie op de werkvloer.
Bovendien zijn wij actief betrokken bij Veiligezorg, waar structurele tekortkomingen worden gesignaleerd en wordt gepleit voor een stevig veiligheidsbeleid en breed beleid tegen ongewenst gedrag.
Naast cao‑afspraken en politieke inzet bieden wij werknemers directe, praktische ondersteuning. Er is een uitgebreide gedragscode, klachtenregeling en een regeling voor vertrouwenspersonen, gericht op preventie en bescherming van werknemers.
Informatie over training, ondersteuning en handhaving bij agressie en grensoverschrijdend gedrag
Krijg je te maken met agressie en/of geweld? Dan kun je de FNV Vertrouwenstelefoon bellen. Dat is een laagdrempelige hulplijn voor iedereen – leden én niet‑leden – die te maken heeft met ongewenst gedrag op het werk. De telefoon biedt een luisterend oor, informatie en persoonlijk advies en is desgewenst anoniem bereikbaar via 088 – 368 0 333, van maandag tot en met donderdag tussen 19.00 en 21.30 uur.