Personeelsraadgever van het eerste uur bij VWS

Lees hier het interview met Aicha Haddouche over acht jaar Personeelsraadgeving bij VWS: van pionieren tot een stevige, onmisbare functie.

_{Links: collega P-raadgever, rechts: Aicha Haddouche}

Start van een nieuwe functie (2017)

Toen ik in 2017 begon als Personeelsraadgever bij VWS, stapte ik een functie binnen die nog nauwelijks bestond. Er waren signalen dat medewerkers behoefte hadden aan een onafhankelijke plek waar zij hun verhaal konden doen, zonder angst, zonder hiërarchische druk en zonder dat het organisatiebelang het altijd won van het menselijk belang. De ervaringen uit eerdere jaren, de onderzoeken en de discussies over sociale veiligheid maakten duidelijk dat er iets structureel moest veranderen. Die ruimte kreeg ik – en vanaf de eerste dag ben ik gaan bouwen aan een functie die niemand kende, maar die al snel onmisbaar bleek.

Samenwerking en groei (2019)

In 2019 kwam mijn adviseur, Michaële van Os, erbij. Samen hebben we de functie verder vormgegeven, verdiept en verankerd. Het opbouwen van een nieuwe functie binnen een grote organisatie vraagt geduld, stevigheid en soms een dikke huid. Wij kwamen weerstand tegen, twijfel, misverstanden en soms ronduit tegenwerking. Niet omdat mensen kwaad wilden, maar omdat iets nieuws altijd schuurt. Onze onafhankelijkheid en directe rapportagelijn naar de SG moesten we keer op keer uitleggen en verdedigen. Tegelijkertijd ontwikkelden we een manier van werken waarin we stevig stonden, maar altijd in verbinding bleven. Mijn adviseur en ik waren daarin een hecht team: kritisch, zorgvuldig en altijd gericht op de medewerker.

Een netwerk van vangnetten

Door de jaren heen groeide de samenwerking met de andere vangnetten binnen VWS. Met de vertrouwenspersonen, het bedrijfsmaatschappelijk werk, de bedrijfsartsen, integriteit, OR-leden en andere partners ontstond een netwerk van professionals die ieder vanuit hun eigen rol bijdroegen aan één gezamenlijk doel: medewerkers ondersteunen wanneer het spannend of ingewikkeld werd. We wisten elkaar te vinden op de momenten waarop het ertoe deed. Dat heeft veel medewerkers geholpen en soms zelfs grote escalaties voorkomen.

De waarde van een veilige plek

Voor medewerkers was onze ruimte vaak de eerste plek waar zij zonder oordeel konden spreken. Mensen kwamen met verhalen over grensoverschrijdend gedrag, conflicten, integriteit, teamdynamiek, leiderschap, ziekteverzuim, professionele dilemma’s en soms ook heel persoonlijke zorgen. Wat ze kregen was tijd, aandacht en eerlijkheid. Ik heb talloze gesprekken gevoerd waarin iemand voor het eerst in lange tijd het gevoel had dat hij of zij echt gezien werd. Dat vertrouwen, dat nooit vanzelfsprekend is, heeft mij altijd geraakt en gemotiveerd.

Samenwerking buiten VWS

Parallel daaraan zochten mijn adviseur en ik actief de samenwerking buiten VWS. Met FNV hebben we door de jaren heen veel gesprekken gevoerd, niet alleen over individuele situaties, maar vooral over de structurele betekenis van de functie. We hebben steeds benadrukt dat sociale veiligheid vraagt om een stevig en onafhankelijk vangnet in de organisatie. FNV zag dit en nam de functie mee in bredere cao-gesprekken. Dat was belangrijk, want juist in tijden van druk of onzekerheid moet de bond niet alleen reactief zijn, maar ook beschermend en vooruitkijkend. Het bewaken van een functie die makkelijk onder druk staat, vraagt alertheid – ook van hen.

Ook met BZK hebben we intensief samengewerkt aan het verder ontwikkelen van de functie voor andere ministeries. We hebben meegedacht over vacatureteksten, instellingsbesluiten, functieprofielen en de inhoudelijke kern van het werk. Steeds hebben we benadrukt dat de kracht van de raadgever ligt in onafhankelijkheid, een heldere opdracht en een positionering die niet kan worden weggedrukt door hiërarchie of bureaucratie. Het is mooi om te zien dat steeds meer organisaties de waarde hiervan beginnen te erkennen.

Terugblik en betekenis

Terugkijkend zie ik hoe wezenlijk deze functie is geweest voor medewerkers. Niet omdat wij ‘problemen oplosten’, maar omdat we een veilige plek boden waar mensen hun verhaal konden doen, nieuwe perspectieven konden vinden en weer konden ademhalen. Ook voor de organisatie zelf heeft de functie veel betekend. Door vroegtijdig signaleren, spiegelen, duiden en de vinger op zere plekken te leggen, is veel schade voorkomen en zijn patronen zichtbaar geworden die anders onder de oppervlakte waren gebleven.

Belangrijke leerpunten

Tegelijkertijd zijn er belangrijke leerpunten.

Wat ik meeneem

Wat ik meeneem uit acht jaar werken als Personeelsraadgever is vooral dit: sociale veiligheid ontstaat niet door protocollen, maar door mensen. Door te luisteren – echt te luisteren – door lastige gesprekken niet uit de weg te gaan en door vast te houden aan menselijkheid en integriteit, juist wanneer de organisatie het moeilijk heeft.

Ik ben dankbaar voor alle medewerkers die hun verhaal met mij deelden. Voor hun moed, vertrouwen en kwetsbaarheid. En ik ben dankbaar voor de samenwerking met mijn adviseur, met wie ik jarenlang een team vormde dat als kompas bleef staan, ook wanneer de omgeving stormde.

Toekomst voor nieuwe raadgevers

Wat ik nieuwe generaties P-raadgevers gun, is ruimte. Ruimte om te doen wat nodig is. Ruimte om onafhankelijk te blijven. Ruimte om het echte gesprek te voeren. En een organisatie - en een vakbond - die begrijpt dat sociale veiligheid geen tijdelijke opdracht is, maar een fundament voor alles wat je samen wilt bereiken.