Stop de afbraak van onze WIA en WW

WW staat voor Werkloosheidwet en regelt de uitkering voor werknemers die buiten hun schuld werkloos worden. Het is een wettelijke werknemersverzekering.  De uitvoering van de WW gaat via het UWV (Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen). De hoogte van een WW-uitkering is afhankelijk van je laatstverdiende loon. In de eerste twee maanden is de uitkering 75% van je dagloon, daarna 70%. Het dagloon is gebaseerd op het loon dat je gemiddeld per dag verdiende in het jaar voordat je werkloos werd, met een maximum.

De maximale duur van je WW-uitkering wordt bepaald door hoeveel arbeidsverleden je hebt opgebouwd. Als je een uitkering krijgt, moet je je aan een aantal regels houden. Die gaan vooral over dat je zo snel mogelijk weer een andere baan moet vinden. In veel cao’s is ook een aanvullende werkloosheidsregeling afgesproken. Die wordt beheerd door werkgeversorganisaties en vakbonden.

Het nieuwe kabinet stelt voor om:

Wel willen ze de uitkering in de eerste twee maanden verhogen van 75% naar 80% van het laatstverdiende loon. Deze 'fooi' staat echter in geen verhouding tot de totale afbraak.

De kans dat je in tien jaar werken een WW-uitkering nodig hebt, is volgens een voorzichtige schatting één op 5, zonder rekening te houden met zware economische crises. Een groot deel van de mensen die in de WW belandt, had jarenlang een stabiele baan en dacht veilig te zitten... tot het ineens anders liep. Een reorganisatie, een nieuwe leidinggevende, technologische veranderingen zoals AI. Niemand kan in de toekomst kijken en niemand is immuun.

In plaats van maximaal twee jaar krijg je nog maar maximaal één jaar WW, bij volledige opbouw. Daardoor kom je twee keer zo snel in de bijstand, word je afhankelijk van een partner of moet je mogelijk je huis verkopen vanwege de strenge vermogensnormen in de bijstand.

Nu bouw je in de eerste tien jaar dat je werkt één maand WW-recht op per jaar. In de kabinetsplannen wordt dat een halve maand per jaar. Een jongere van 30 die acht jaar heeft gewerkt - wellicht met een hypotheek en gezin - krijgt straks niet acht maar vier maanden WW. Als het economisch even tegenzit in zijn of haar sector, kan dat betekenen: het huis verkopen of met het gezin in de bijstand belanden.

De wekeneis, ook wel referte-eis gaat over het aantal weken dat je moet hebben gewerkt vlak voor je WW-aanvraag. Nu geldt: in de 36 weken voor je werkloosheid moet je minstens 26 weken gewerkt hebben.

In de kabinetsplannen staat dat je 42 van de 52 weken moet hebben gewerkt. Deze drempel zal vooral flexwerkers en mensen met seizoensgebonden beroepen raken.

Het maximum dagloon wordt met 20% verlaagd. Dat betekent dat voor meer mensen een deel van hun loon niet wordt meegerekend. Het oude dagloon van € 304,25 bruto per dag (ca. € 6.617 per maand) gaat omlaag naar ca. € 243,40 per dag (ca. € 5.293 per maand). Ook groepen zoals leerkrachten en mbo-opgeleide procesoperators in ploegendiensten gaan dit merken.

Dat is nu nog onduidelijk. Het risico bestaat dat ook deze afspraken onder druk komen te staan. Het blijft daarom belangrijk om de aanval op de wettelijke WW af te slaan.

Een jaar minder WW en het verlagen van het maximum dagloon kan uitkomen tot € 66.000.

In sommige sectoren is er krapte, maar in veel sectoren worden vooral ouderen minder uitgenodigd voor sollicitaties. Bovendien gaan de verkortingen ook gelden wanneer de wekloosheid stijgt, en dat zien we nu al gebeuren in de industrie.

De WIA is de wet die het inkomen van werknemers beschermt bij langdurige arbeidsongeschiktheid, nadat de twee jaar doorbetaling door de werkgever afloopt. Het UWV bepaalt in hoeverre je arbeidsongeschikt bent, uitgedrukt als percentage van je oude verdiencapaciteit, ook wel je oude loon. De WIA is een werknemersverzekering waar je werkgever premie voor afdraagt.

De WIA kent verschillende regimes, waarbij het dagloon een belangrijke factor is. Het dagloon is het laatst verdiende loon met een maximum.

De WIA is ingewikkeld, sluit veel groepen uit en kent grote uitvoeringsproblemen. De FNV publiceerde daarom in 2025 Het falende vangnet: hoe de WIA weer beter wordt. Uit de analyse blijkt onder andere:

Al deze problemen zijn oplosbaar, en er is voldoende premiegeld om dit te doen. Echter kiest het kabinet hier niet voor.

In plaats van verbeteren kiest het kabinet voor verdere afbraak, waaronder:

Nee. Sterker nog: doordat meer mensen in de bijstand of zonder inkomen belanden, nemen de problemen juist toe.

Dat komt omdat deze premies werkgeverspremies zijn. Ze worden niet van je loon ingehouden maar door werkgevers betaald. De totale loonkosten die je werkgever voor jou maakt, liggen daardoor hoger dan je brutoloon.

Nee. Er wordt al jaren meer premie geïnd dan er wordt uitgekeerd. De potten bij het UWV zitten zelfs overvol. In 2024 betaalden we € 10,2 miljard aan WW-premie en werd er maar € 5,8 miljard aan uitkeringen betaald. Ook in 2025 en 2026 verwachten we een overschot.

Technisch mag de rijksoverheid de premieoverschotten meetellen in het Europees begrotingssaldo (EMU). Hierdoor lijkt het begrotingstekort lager. De FNV noemt dit premieroof en oneigenlijk gebruik van premiegelden.

Met deze plannen worden alle werknemers geraakt. Jongeren door het halveren van de opbouw. Ouderen door de verkorting van de WW en WGA, hogere kans op ontslag en lagere kans op het vinden van werk. Flexwerkers die niet meer kunnen voldoen aan de wekeneis. Wie wel buiten schot blijven: rijke renteniers die niet hoeven te werken.

Door politieke keuzes te maken. Dit kabinet kiest er echter voor om de rekening bij de werknemers neer te leggen, in plaats van bij vermogenden of grote bedrijven.

Ja. De lijst is lang: het verhogen van de AOW leeftijd, hoger eigen risico, bezuinigingen in de ouderenzorg, de nullijn in veel overheidssectoren. Daarnaast wil het kabinet gaan tornen aan het ontslagrecht onder andere op de transitievergoeding en afspiegelingsbeginsel.