“Dit wordt echt maatschappelijk een enorm probleem.”

Na jarenlang in de verkoop buitendienst te hebben gewerkt en trainingen te hebben gegeven, raakte Eize (65) in 2012 onverwacht geblesseerd en viel hij uit. Daarna volgden er meer dan 20 medische ingrepen, van verschillende aard. Vanaf 2016 zit Eize in de WIA, hij kan en mag niet meer werken. Alles bij elkaar heeft dit ook nog twee keer geleid tot mentaal moeilijke perioden.

Als vrijwillige WIA-begeleider bij de FNV helpt hij anderen die in de WIA terecht komen en verzorgt hij voorlichtingsmiddagen. Hij ziet nu al schrijnende gevallen voorbij komen en denkt dat het met de huidige kabinetsplannen nog vele malen erger wordt. ‘Het heeft vergaande gevolgen voor de sociaal-economische én maatschappelijke situatie van Nederland.’

‘Als deze kabinetsplannen ingaan in 2028 zal het op mij persoonlijk geen invloed hebben, want ik ben dan net met pensioen. Alleen je bent met elkaar op de wereld om elkaar te helpen daar waar je kunt. Deze plannen gaan heel veel mensen raken en je krijgt straks echt mensen die hierdoor in de verdrukking komen.’

Deze plannen zijn asociaal

‘Door de manier waarop onze protocollen werken, heb je nu al dat mensen die gedeeltelijk niet meer kunnen werken op minder dan 35% arbeidsongeschikt worden gezet. Dan komen die mensen niet in aanmerking voor een WIA en krijgen ze geen hulp. Er wordt dan feitelijk tegen die mensen gezegd: zoek het verder maar lekker uit. Mensen gaan ervan kapot, gezinnen gaan ervan kapot. WIA-begeleiders maken mee dat mensen suïcidale neigingen krijgen en zelfs overgaan tot zelfdoding. Puur vanuit wanhoop. De huidige kabinetsplannen zullen een desastreus effect hebben op de maatschappij en de problemen die er met de WIA zijn alleen maar groter maken.’

Onzeker over nieuwe regeling of oude regeling

‘Mensen die op dit moment in het WIA zitten hebben waarschijnlijk niet meteen last van de kabinetsplannen. De mensen die nu in het aanvraagtraject zitten of die net in het laatste jaar voor 2028 in aanmerking komen voor een WIA hebben hier meer onzekerheid over.’ ‘Verzekeringsartsen hebben een enorme achterstand. Soms duurt het 15 maanden voordat iemand terecht kan. Voordat er daarna een beslissing is gemaakt over het arbeidsongeschiktheidspercentage ben je zo weer 2-3 maanden verder, omdat er ook nog een arbeidsdeskundige naar moet kijken. Zo loop je nu al heel snel richting 2028. Komen deze mensen dan nog in aanmerking voor de WIA zoals die op dit moment loopt of moeten die straks maar genoegen nemen met de nieuwe regeling?’

Onder het sociaal minimum

‘Wanneer mensen in de WIA terechtkomen leveren ze nu al flink qua salaris in. Het is niet alleen de 70% van je laatst verdiende loon, alle extra’s ben je dan ook kwijt. Je 13e maand, verkoop- of eindejaarsbonus ben je kwijt zodra je in de WIA of IVA terechtkomt. In mijn geval is mijn salaris met meer dan 50% geslonken. De WIA verder uitkleden is asociaal. Mensen komen dan onder het sociaal minimum en komen echt zwaar in de problemen.’

Gezinnen komen in de knel

‘Mijn vader raakte als 30-jarige arbeidsongeschikt na een bedrijfsongeval met vijf jonge kinderen thuis. Het was absoluut geen vetpot, en mijn broers, zus en ik hadden allemaal bijbaantjes om dingen zoals het schoolgeld te kunnen betalen. Als die plannen in Den Haag doorgaan, komen we straks met z’n allen als maatschappij weer in die situatie terecht.’ ‘Het gaat bij mensen in de WIA niet alleen om degene die, om wat voor reden dan ook, (deels) arbeidsongeschikt raakt. Als de WIA wordt gekort raken niet alleen de mensen met een WIA-uitkering in de problemen, maar hun gezinnen ook. Voor de toekomst van de jeugd is dat dramatisch. En als het voor de toekomst van de jeugd dramatisch is, dan is het maatschappelijk toch ook dramatisch? Jongeren met ouders in de WIA kunnen hierdoor straks niet meedoen op de middelbare school omdat er geen geld is voor laptops, schoolspullen of schoolreisjes, of ze kunnen geen vervolgopleiding doen omdat het voor hen niet te betalen is. Er gaat veel kwaliteit voor de arbeidsmarkt verloren. Hoe gek wil je het hebben?’

Afschaffen die handel.

‘De plannen die er nu liggen moeten pertinent 100% van tafel. Vanuit de Sociaal-Economische Raad (SER) is er het advies (2021) dat de grens voor WIA teruggaat richting 15-20%. In de Europese landen om ons heen is er geen land waar de drempel tot de WIA 35% is, het maximum is 20%. Dat is meer sociaal en ook te realiseren.’

‘We moeten echt goed kijken of mensen niet onder het sociaal minimum terechtkomen en voorkomen dat dat gebeurt. Je hebt als regering ook jezelf te pakken wanneer mensen onder het sociaal minimum komen, dan hebben mensen terecht recht op aanvullende uitkeringen. En wat te denken van allerlei soorten toeslagen? Dat zal alleen maar toenemen als deze plannen doorgaan. Dit soort bezuinigingen leveren onderaan de streep helemaal niets op.’