Hoe houden we het Nederlandse spoor betrouwbaar en betaalbaar? Deze vraag staat morgen, 5 november, centraal tijdens het ‘rondetafelgesprek over de toekomstige marktordening op het spoor’ in de Tweede Kamer. FNV Spoor waarschuwt voor de gevolgen van verdere marktwerking en commerciële vervoerders op het spoor. Ze brengen grote risico’s mee voor medewerkers, reizigers en de kwaliteit van het spoor.
Tijdens het rondetafelgesprek spreekt FNV Spoor met de vaste Kamercommissie voor Infrastructuur en Waterstaat over de toekomst van het spoor vanaf 2033. FNV Spoor is uitgenodigd om als vertegenwoordiger van het spoorpersoneel onze visie te geven. We overhandigen daarbij een ‘position paper’. Hierin leggen we helder uit wat ons standpunt is: meer marktwerking is niet de oplossing voor het Nederlandse spoor.
Bij de discussie over marktwerking gaat het niet alleen over marktmodellen, aanbestedingen en vervoersbedrijven. Het gaat juist ook over jullie, de ruim 20.000 trotse NS-medewerkers. Jullie zorgen er dag en nacht voor dat Nederland veilig en betrouwbaar in beweging blijft. Maar wat je keer op keer ziet bij aanbestedingen en het overgaan van lijnen, is dat er een enorme, langdurige onrust ontstaat onder het personeel. Die constante onzekerheid over je werkplek, je collega's en je toekomst vreet aan mensen, tot serieuze psychische klachten en burn-outs aan toe. Dit gaat niet over abstracte marktmodellen; dit doet echt iets met de mens.
NS is objectief het best presterende spoorbedrijf van Europa en staat jaarlijks in de absolute wereldwijde top 3. Waarom zouden we een systeem dat tot de wereldtop behoort, opofferen aan een ideologisch marktexperiment? De risico’s van (verdere) privatisering zijn onaanvaardbaar én onnodig.
De overheid kan ook zonder aanbestedingen stevige eisen stellen aan kwaliteit, punctualiteit en innovatie. Daarvoor is marktwerking helemaal niet nodig. Aanbestedingen brengen juist extra kosten met zich mee, bijvoorbeeld door dubbele directies, verschillende ICT-systemen en miljoenenverslindende juridische procedures. Dat is gemeenschapsgeld dat niet aan reizigers en het spoor kan worden besteed.
Ook commerciële vervoerders op rendabele spoorlijnen brengen risico's met zich mee. Het Nederlandse spoor functioneert als één samenhangend netwerk. De opbrengsten van drukke, rendabele verbindingen dragen bij aan de exploitatie van minder rendabele lijnen. Als het hoofdrailnet wordt opgeknipt, kan die samenhang onder druk komen te staan. De rekening kan uiteindelijk bij de samenleving terechtkomen.
Bovendien is het spoor vitale infrastructuur. Juist in een tijd waarin nationale veiligheid en strategische zelfstandigheid steeds belangrijker worden, moet Nederland zelf zeggenschap houden over het spoor en de dienstverlening.
FNV Spoor vindt dat NS in Nederlandse staatshanden moet blijven. Zo houden we publieke zeggenschap over een belangrijke voorziening en beschermen we de belangen van medewerkers en reizigers. De keuzes die de politiek nu maakt, bepalen mede de toekomst van het Nederlandse spoor. FNV Spoor blijft zich daarom inzetten voor goed openbaar vervoer, goede arbeidsvoorwaarden en zekerheid voor iedereen die op het spoor werkt.
Je kunt het rondetafelgesprek vanaf de publieke tribune in de Tweede Kamer volgen. Meld je vooraf wel even aan en vergeet je ID-bewijs niet.