Miljardenclaims Shell en ExxonMobil beklemmen hersteloperatie aardbevingen

Voor Nij Begun, de hersteloperatie vanwege de aardbevingsschade door de gaswinning in Groningen, reserveerde Nederland 22 miljard. Verhoging van dit bedrag staat onder druk. De financiële ruimte hiervoor kan ingeperkt worden door de zogeheten arbitrageprocedures die de oliemaatschappijen achter de NAM, Shell en ExxonMobil, tegen Nederland voeren.

Eigen foto Bart-Jaap Verbeek

Winstderving

Bart-Jaap Verbeek, senior onderzoeker bij SOMO, verzorgt een inleiding over de door Shell en ExxonMobil aangespannen arbitragezaken op het FNV Solidariteitsfestival op 19 september bij Ru Paré in Amsterdam. Bart-Jaap: ‘De BV Nederland verdiende zowat 364 miljard euro aan de 2.400 miljard m³ gas uit het Groningenveld. Shell en ExxonMobil hielden er ruim 64 miljard euro aan over. Maar nu de gaskraan dicht is, claimen deze ondernemingen miljarden extra van Nederland vanwege zogenaamde winstderving.’

Arbitragezaken

Bart-Jaap: ‘De oliebedrijven stappen niet naar de Nederlandse of Europese rechter met hun claims maar spanden zogeheten arbitragezaken aan. Dat doen ze op basis van eerdere overeenkomsten met de overheid en het internationale Energiehandvestverdag. Bizar eigenlijk: terwijl deze bedrijven enerzijds ondanks de grote winsten zich zo min mogelijk aansprakelijk tonen voor de enorme bevingsschade, doen ze er anderzijds nog een schepje bovenop door miljarden schadevergoeding te eisen voor het niet langer mogen en kunnen leegtrekken van de Groningse gasbel.’

Grote Risico’s

‘Arbitrageprocedures kunnen Nederland grote financiële schade toebrengen,’ zegt Bart-Jaap, ‘de risico’s zijn groot. Het kan om vele miljarden gaan. Er lopen meer procedures tegen de staat, zoals van Petrogas over gas- en oliewinning op de Noordzee en van een Russische miljardair over EU-sancties, en eerder van RWE en Uniper tegen het sluiten van de kolencentrales.’

70 internationale verdragen

‘Nederland is partij in wel 70 internationale verdragen waar een dergelijke arbitrage-optie in zit. Het zijn zeer eenzijdige afspraken. Een staat kan namelijk niet zelf een claimprocedure tegen bedrijven beginnen maar bedrijven omgekeerd wel tegen een staat. Nederland doet er verstandig aan internationaal samen te werken om deze verdragen gezamenlijk op te zeggen.’

‘Kijk hoe hard de politieke strijd over de overheidsbegroting is. Als claims zoals van Shell, ExxonMobil, RWE, Uniper en Petrogas of op grond van die andere verdragen succes hebben, hebben die zeer nadelige financiële gevolgen voor Nederland en voor de politieke beleidsruimte.’

Meer informatie

Publicatie en rapport SOMO over arbitrageprocedure Shell en Exxonmobil

FNV’s Internationale Solidariteitsfestival

Tekst:
Nieuwsredactie FNV Noord
Janwillem Compaijen