Verlaging maximum dagloon is een peperdure vergissing van kabinet Jetten

De kritische geluiden over de socialezekerheidsplannen van het kabinet-Jetten zwellen aan. Een heel koor aan criticasters heeft zich inmiddels verzameld – niet alleen uit vakbonds- en oppositiehoek, ook politici van de coalitie roeren zich. Het lijkt erop dat ze nu pas de werkelijke impact van hun eigen plannen doorzien.

Tijdens het recente debat over de begroting van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid lag de verlaging van het maximumdagloon zwaar onder vuur. Terecht, want de plannen zijn niet heel doordacht. Het gerommel met het maximumdagloon heeft namelijk effect op vrijwel álle uitkeringen die het UWV verstrekt: van werkloosheid en ziekte tot arbeidsongeschiktheid en verlofregelingen. Ook heeft een verlaging negatieve gevolgen voor de schatkist.

Als het kabinet niet in zijn eigen mes wil vallen doet het er dus verstandig aan deze oerdomme maatregel van tafel te halen.

Juist middeninkomens geraakt

Het kabinet sust de gemoederen met de bewering dat het verlagen van het maximumdagloon slechts de hoogste inkomens raakt. De cijfers vertellen een ander verhaal. Nu ligt het maximumdagloon nog op €6617 bruto per maand. In de plannen gaat het met 20% omlaag naar €5293. Maar let op: dat is inclusief vakantiegeld en eventuele dertiende maand.

Op een gemiddelde loonstrook heb je grofweg al last van deze bezuiniging vanaf een bruto maandloon van rond de €5000. Ontvangt iemand ook nog onregelmatigheidstoeslagen of reisuren dan voelen mensen het al bij een regulier maandinkomen van €4600. Al die mensen krijgen bij verlof of uitkering niet de verwachte 70% van het bruto maandloon dat ze op hun loonstrook zien staan, maar een brutouitkering van ongeveer €3700.

Voor wie het nog niet doorheeft: dit treft dus niet de ‘topinkomens’ maar de ruggengraat van de arbeidsmarkt. Ervaren verpleegkundigen, politieagenten of havenwerkers, bijna alle technici en hbo’ers met vijf tot tien jaar werkervaring krijgen hier last van.

Erg genoeg ook mensen die nu al een WIA of WAO-uitkering hebben. Ze zitten volkomen klem terwijl ze wel €925,- van hun uitkering kunnen verliezen [graag een link?]. Compenseren door te werken of zich te verzekeren is onmogelijk. Met zo’n inkomensval ben je maar zo je huis kwijt.

Zelfbetaalde onzekerheid

Eerlijk is de maatregel dus niet. Dat is sowieso al zo omdat de WW en de WIA werknemersverzekeringen zijn, waarvoor jarenlang premie is afgedragen. Het zijn geen giften – iedere werknemer heeft ervoor betaald. De WW en WIA zorgen ervoor dat je door ontslag of ziekte niet direct in de financiële afgrond stort. Al leiden de ondoordachte en onverantwoorde ingrepen van het kabinet in de sociale zekerheid daar nu juist wel toe.

Ook bij de verlofuitkering ontstaat chaos. Die worden in sommige cao’s aangevuld tot het volledige loon, maar gaan werkgevers ook deze reparatie betalen? Werknemers betalen uiteraard de rekening, want het geld ervoor moet uit de loonruimte komen.

Nu de gevolgen pijnlijk duidelijk worden, schieten coalitiepartijen in de reflex van de ‘pleister’: iedere partij eist een uitzondering voor een specifieke groep. D66 wil de verlofregelingen ontzien, het CDA de arbeidsongeschikten. Begrijpelijk, maar dit druist in tegen de ambitie uit het coalitieakkoord om de sociale zekerheid te vereenvoudigen en de problemen bij het UWV zijn al enorm. Het creëren van een lappendeken aan uitzonderingen is een garantie voor een bureaucratisch moeras.

De enige logische weg is om het maximumdagloon te laten zoals het is.

Een gat in de schatkist

Saillant detail van de plannen met het maximumdagloon is namelijk dat deze ‘bezuiniging’ de overheid onder de streep ook nog eens zo’n €1,4 mrd gaat kosten.

Omdat de koppeling met het maximumpremieloon behouden blijft, daalt ook het deel van het loon waarover premie wordt afgedragen. De daling in premie-inkomsten voor de WW en WIA zal zo groot zijn, dat de overheid elders weer lastenverzwaringen of bezuinigingen moet doorvoeren om het gat te dichten. Het kabinet Jetten creëert hier dus zijn eigen begrotingsprobleem.

Bijna alle plannen op het gebied van AOW en sociale zekerheid getuigen van een fundamenteel gebrek aan dossierkennis. De gevolgen voor de burger en de schatkist zijn simpelweg niet overzien of niet doordacht. En het blijft niet bij het dagloon; het regeerakkoord bevat een veelheid aan dubieuze maatregelen die mensen keihard raken. Denk aan de versnelde verhoging van de AOW-leeftijd, de halvering van de WW en forse bezuinigingen op de WIA.

Dit broddelwerk is voor de FNV en andere bonden de spreekwoordelijke druppel geweest om het overleg met het kabinet op te schorten. Het is tijd dat het kabinet zijn fouten erkent, terug naar de tekentafel gaat en de plannen voor het dagloon – en alle andere ondoordachte maatregelen over AOW en sociale zekerheid – definitief van tafel veegt.

Dick Koerselman, interim-voorzitter FNV.