Cookies op websites van de FNV

De FNV gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de websites zo goed mogelijk te laten functioneren. Deze cookies gebruiken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.
Daarnaast maken we gebruik van tracking cookies om de website persoonlijker te maken en op jouw voorkeuren af te stemmen. Geef hieronder jouw toestemming. Je instellingen kun je altijd weer wijzigen op de pagina over Cookies.

:

Marketing cookies

:

Deze cookies gebruiken we om de website op jouw voorkeur af te stemmen.

Made by ME

Kledingarbeiders zelf op de catwalk

"Ik wilde ze als trotse makers laten zien, niet als slachtoffers." Met deze ene zin vat fotograaf Chris de Bode samen hoe hij kledingwerkers in Myanmar wilde portretteren.

De kledingwerkers in Myanmar maken kleding voor grote merken. Natuurlijk, ze maken lange dagen, werken onder barre omstandigheden, verdienen weinig en wonen vaak in krakkemikkige hostels.
Maar ze zijn óók waardige en strijdbare werknemers met hun eigen dromen en idealen. Laat ze dus eens stralen op hun zelf gekozen catwalk, bedacht de Bode. Ze poseren in kleding die in Nederland gekocht is.

Lees hun verhaal: hoe ze wonen, werken en waarvan ze dromen.

(100.000 kyat is ongeveer € 65,--)

Aye Moeh Moeh Zaw 

Woont: met haar man in huis bij haar vader en moeder, haar tweelingzus, jongere zusje, haar broer met zijn vrouw en dochtertje van vier maanden.
De beslissing om allemaal samen te wonen is genomen omdat Aye Moeh Moeh Zaw en haar man niet genoeg verdienen om op zichzelf te kunnen wonen. Wel hebben ze een slaapkamer in huis voor zichzelf. Op deze manier kunnen ze helpen om de familie te onderhouden, maar ook een klein deel sparen. 

Werk: Aye Moeh Moeh Zaw werkt in een kledingfabriek in Yangon en heeft op dit moment al drie dagen deelgenomen aan stakingen die plaatsvinden. Ze hoopt met heel haar hart dat dit succes zal hebben. Ze zegt een lange adem te hebben en pas te stoppen als er een akkoord is bereikt voor een beter minimum loon.
Het is overigens de tweede keer dat ze deelneemt aan een staking, alleen dit keer gaat het er heftiger aan toe en er wordt gedreigd met het inzetten van geweld om de stakingen te beëindigen. Ook worden de werknemers die deelnemen aan de stakingen geweigerd in de bussen die hen naar huis horen te brengen na een werkdag. 

Intimidatie in de fabriek
Aye Moeh Moeh Zaw voelt zich regelmatig geïntimideerd op haar werk. Werknemers mogen bijvoorbeeld niet met elkaar praten of hun knieën optrekken om fijner te kunnen zitten. Ook is er een Chinese opzichter die schreeuwt naar de werknemers om ze te commanderen of met een strijkijzer gooit als er gepraat wordt. Daarnaast zijn er niet genoeg wc's voor de werknemers aanwezig en wordt de vrouwelijke opzichter uit Cambodja woest als werknemers naar de wc gaan. Ze komt zelfs de wc binnen om werknemers te laten opschieten. 

Bijna iedere dag overuren
Werkdagen van de werknemers in de kleding fabriek beginnen om 08.00 uur ‘s ochtends en eindigen om 18.00 uur ‘s avonds. Helaas is het zo dat er bijna iedere dag overuren gemaakt moeten worden tot 20.00 uur 's avonds. De werknemers die verantwoordelijk zijn voor het controleren of strijken van de kleding hebben nog meer pech en moeten regelmatig doorwerken tot 22.00 uur 's avonds. In deze hele dag zit een half uur pauze om te kunnen lunchen.


Khine Thazin

Woont: met haar vader en jongere zusje dicht bij de textielfabriek in een buitenwijk van Yangon. Haar moeder werkt in een ander gedeelte van het land.

Werk
Haar functie in de fabriek is het bijhouden van het aantal geproduceerde kledingstukken per uur. Dit houdt ook in dat wanneer het aantal stukken per uur niet wordt gehaald, zij de werknemers moet aansporen om harder te werken. Dit is een goede taak vergeleken met de andere taken in de fabriek. Op een normale werkdag moet ze om 5.30 opstaan zodat ze precies om 7.30 kan beginnen met de werkdag. Meestal eindigt haar werkdag om 16.15, maar als ze overuren moet maken om 18.15.

Inkomen
Het liefst maakt ze iedere dag overuren zodat ze meer verdient. Ze is namelijk de hoofdverantwoordelijke voor het financieel ondersteunen van haar familie, dit was ze al op haar negentiende. Alles wat ze verdient geeft ze aan haar familie, en zij sparen hiervan een klein gedeelte voor haar toekomst. Ze verdient nu 230.000 kyat per maand, als dit 500.000 zou worden zou haar leven aanzienlijk verbeteren.

Wens: zelf kleding maken
Het allerliefste zou ze in de toekomst vanuit thuis op freelance basis kleding willen maken. Dit is waar haar familie geld voor apart houdt. Ze zou graag jurken maken voor beroemde filmsterren, ze is zelfs al begonnen met oefenen via internet. Daarnaast vind ze het heerlijk om te tekenen en te zingen.

 

Sai Lin Thu

Woont: in een kamer van een hostel, samen met zijn moeder, twee oudere zussen en de man van zijn oudste zus. Zijn vader is overleden toen hij twaalf jaar was. De kamer in het hostel is niet groot en omdat ze er met zijn vijven leven is er weinig privacy. Oorspronkelijk komt Sai Lin Thu uit Phypon Tsp waar hij in het centrum een bakkerij had. Maar in 2008 vernietigde de cycloon Nargis grote delen van zijn huis en moest hij en zijn familie gaan leven in een tent om enige bescherming te hebben tegen de wind en regen. Hij heeft nog veel herinneringen hieraan: “Het was alsof we in de zee leefden. Overal was water.” Sinds 3 jaar woont hij met zijn familie in Yangon en werkt Sai Lin Thu in een textielfabriek waar ze grote lappen textiel produceren.

Verandering in werkomstandigheden nodig
In 2018 was er een staking voor een beter minimumloon, maar de fabriek ging niet akkoord, daarom besloot hij zich aan te sluiten bij de vakbond. Hij vindt dat er verandering moet komen in de werkomstandigheden. De werknemers moeten de rechten krijgen die hen toebehoren volgens de wet. En daarnaast zou het volgens hem goed zijn als de fabriek zou groeien, om onder andere de werkeloosheid te verminderen.

Hij is trots op het werk dat hij doet bij de vakbond, maar is nog niet tevreden over wat ze tot nu toe hebben bereikt. Het is namelijk belangrijk dat de werknemers in Yangon dezelfde rechten krijgen als omliggende landen.

Inkomen
Sai Lin Thu verdient 5000 kyat per dag in de fabriek en daarnaast nog 1300 kyat voor zijn overuren op een dag, maar dit is niet genoeg om van rond te komen. De prijzen voor producten stijgen namelijk met de dag.

Wens: eigen woning en een kleine winkel

Als hij denkt aan de toekomst zou hij een eigen woning hebben voor zijn familie. Een simpel leven is genoeg, rijk worden vindt hij niet belangrijk. Hij wil een realistisch doel hebben om na te streven. Het liefst een eigen woning in zijn geboortestad met een kleine winkel waarvan zijn familie kan rondkomen. Want in het hostel waar ze nu wonen kunnen ze maar moeilijk tot rust komen omdat de buren vaak luidruchtig zijn.

Zijn hobby's zijn voetbal, cane ball en snooker. Hij vindt het belangrijk dat zijn toekomstige vrouw het goed kan vinden met zijn moeder.  

 

War War Aung

Woont in een hostel samen met haar jongere zus om te kunnen werken in de kledingindustrie. In het de hostel maken ze er het beste van, maar soms valt de stroom uit en kunnen ze niet koken. Het hostel ligt ver van Khayan Thone Khwa waar hun ouders en broertje van 8 wonen in, ten zuiden van Yangon.

Familie ondersteunen
De zussen kunnen maar één of twee keer per jaar naar huis om hun ouders te bezoeken, meestal in de vakanties. Als War War Aung aan de toekomst denkt wil ze haar familie financieel blijven ondersteunen, dat is voor haar het belangrijkste. Aan een man of kinderen wil ze niet beginnen, want als deze baan zou verliezen wil ze graag weer bij haar ouders thuis wonen.

Werk
Op een normale werkdag gaat haar wekker om 6 uur 's ochtends, zodat ze om 8 uur op tijd aan haar werk kan beginnen. Om 12.30 heeft ze een halfuur pauze om haar lunch te eten. Ze moet meestal overuren maken tot 20.00 uur 's avonds en komt dan samen met haar zus om 21.00 uur weer terug in het hostel. Op werk is ze soms erg moe, omdat ze weinig tijd heeft om bij te komen. Hierdoor prikt ze zichzelf soms met de naald in haar vingers. Zij en haar collega’s weten niks over de prijzen waarvoor de door hun geproduceerde kleding in het westen wordt verkocht. De fabrieken zeggen tegen de werknemers totaal geen winst te maken op de kleding.

Kleding maken in het weekend
In de weekenden hoeft War War Aung niet naar de fabriek. Samen met haar zusje maakt ze dan kleding met hun eigen naaimachine. Dus óók het weekend draait om werken, maar dan freelance.

Inkomen
Alles bij elkaar opgeteld verdienen ze tussen de 450.000 en 500.000 kyat per maand. Hiervan sturen ze ongeveer 350.000 naar hun ouders en van de rest moeten ze zelf rondkomen.

Wens: weer samen te zijn met haar familie

Eigenlijk bestaat haar hele leven uit werken, ze heeft de wens om weer samen te kunnen zijn met haar familie in betere omstandigheden.


Than Than Win

Woont: bij haar ouders en nog 5 broers en zussen.

Werk
In de fabriek waar ze werkt is Than Than Win verantwoordelijk voor het strijken van de kledingstukken. Ze moet 15 tot 30 kledingstukken per uur halen. Iedere dag moet ze overwerken tot 20.00 uur 's avonds en soms zelfs tot 22.00 uur 's avonds. Op dit soort lange dagen maken haar ouders gelukkig het avond eten voor haar klaar. Ze vindt het vervelend als ze op haar werk een andere taak krijgt, dit gebeurt soms als het rustig is.

De mensen die in de fabriek werken bij de afdeling Controle maken het de werknemers die strijken het soms moeilijk. “Maar samen staan we sterk en kunnen we misschien verandering mogelijk maken.” zegt Than Than. Ze hoopt heel erg dat haar verhaal de mensen in het westen bereikt, zodat deze situatie in de kledingindustrie wordt begrepen.

Inkomen
Than Than Win verdient 230.000 kyat per maand en hiervan geeft ze 200.000 kyat aan haar ouders. Van het geld dat ze zelf kan houden kan ze eigenlijk maar weinig kopen, niet eens make-up. Gelukkig wel thanaka, een geelachtig witte cosmetische pasta, gemaakt van gemalen schors en kenmerkend voor de Myanmarese cultuur.

Wens: zangeres worden
Zondag is de dag waarop ze tijd voor zichzelf heeft, maar haar ouders willen dat ze thuis blijft. Ze houdt heel erg van dansen en zingen en zou dan ook graag meedoen aan competities en later zangeres worden. Maar haar ouders vinden dat maar niks. Ze is fan van Ni Ni Khin Zaw en Wyne Su Khine Tan.

 

Kyaw Myo Thu

Woont: in Yangon met de familie van zijn vrouw.

Werk
Op zijn 27e is hij begonnen met het werken in de kledingfabriek. Zijn taak is om de kleding te wassen zodat de kleuren worden gestabiliseerd.

Inkomen
Per maand verdient hij 480.000 kyat, maar omdat hij financieel verantwoordelijk is voor de complete familie van zijn vrouw, houden ze helemaal niks over om te sparen voor de toekomst.

Positieve veranderingen
In het totaal werken er zo'n 2700 mensen in de fabriek. De afgelopen jaren zijn er positieve veranderingen geweest, omdat de merken waarvoor geproduceerd wordt de rechten van de werknemers belangrijk zijn gaan vinden. Er worden regelmatig controles gehouden om de omstandigheden in de fabriek te checken.

Vakbond kan kleine problemen oplossen
Nog steeds zijn er geregeld kleine problemen, maar gelukkig worden deze dankzij het bestaan van de vakbond meestal binnen twee weken opgelost. Kyaw Myo Thu is secretaris generaal bij de vakbond en is van mening dat werknemers uit verschillende regio's met elkaar zouden moeten gaan praten. Samen sta je tenslotte sterker!

Wens: kleine supermarkt openen
Kyaw Myo Thu zegt te blijven werken totdat dit niet meer mogelijk is voor zijn gezondheid. Het is soms pijnlijk om aan de toekomst te denken. Hij heeft geen kinderen met zijn vrouw, dus weet hij niet wie er later voor hem zal zorgen. Hij heeft een  loterijlot gekocht, misschien dat hij daar wat geluk mee gaat krijgen. Als hij wint kan hij zijn droom werkelijkheid laten worden, namelijk een kleine supermarkt openen.

 

Zin Zin Myint

Woont: samen met haar moeder en jongere broer. Na het overlijden van haar vader, 11 jaar geleden, is ze gestopt met haar universitaire opleiding. Ze was bezig aan het laatste jaar. Dat ze moest stoppen met de opleiding heeft grote impact op haar leven gehad. Als ze de universiteit had afgemaakt had ze nu wellicht een betere baan.

Werk
In de fabriek werkt ze bij de afdeling veiligheidscontrole. Hier wordt de kleding zorgvuldig gecheckt op achtergebleven naalden.

Inkomen
Per maand verdient ze gemiddeld 230.000 kyat. Als ze overuren maakt is dit zo'n 40.000 kyat meer. Helaas kan ze hier moeilijk van rondkomen omdat ze van haar salaris ook haar zieke moeder ondersteunt, die kostbare medicatie nodig heeft. Vaak moet Zin Zin Myint een keuze maken uit de levensmiddelen die ze nodig heeft, ze kan het zich niet allemaal permitteren.

Respect naar werknemers
Er zijn een aantal dingen die moeten veranderen in de fabriek volgens haar. Allereerst zouden de werkomstandigheden er al een heel eind op vooruit gaan als de managers zich respectvol zouden gedragen tegenover de werknemers. Ten tweede is het van belang dat het berekenen van het salaris inzichtelijk en transparant wordt gemaakt voor de werknemers. Dit is nu compleet onduidelijk en krijgen werknemers die goed overweg kunnen met de supervisors soms een beter salaris.

Ze vindt het belangrijk om op de komen voor de andere werknemers in de fabriek. Het doet haar pijn als ze ziet dat er naar hen wordt geschreeuwd en ze respectloos worden behandeld.

Wens: fashion designer worden
Ze droomt ervan om te kunnen stoppen met deze baan en haar eigen bedrijf als fashion designer op te kunnen zetten. De kleding die in de fabriek wordt geproduceerd voor het westen vindt ze maar niks. Als het in de toekomst beter gaat met de gezondheid van haar moeder zou ze graag een fashion design cursus volgen, ze maakt nu soms al haar eigen kleding.

 

Kyaw Ye Paing

Woont: in een hostel van de kledingfabriek. Zijn slaapruimte bevindt zich op de gang waar hij helaas totaal geen privacy heeft. Hij geeft geen familie hier in Yangon aangezien zijn ouders en 4 oudere broers in zijn geboorteplaats Aye Yarwady Division wonen.

Werk
In de fabriek controleert hij alle verlichting. Iedere dag begint hij een uur eerder en blijft een uur langer dan de andere werknemers om alles na te lopen.

Inkomen
Zijn salaris is 300.000 kyat. Dit is niet genoeg om van rond te komen. Hij stuurt van dit geld ook zijn ouders iedere 2 maanden ongeveer 500.000 kyat. Daarnaast moet hij zijn verblijf in het hostel en zijn eten betalen, wat in het totaal uitkomt op 70.000 per maand. Hij maakt zich vaak zorgen over geld, sommige maanden vragen zijn ouders een grotere bijdrage en dan moet hij geld lenen of nóg zuiniger leven.

Wens: een eigen zaak in elektronica en trouwen
Hij droomt ervan om later zijn eigen zaak te kunnen openen in elektronica, maar hier kan hij helaas geen geld voor apart leggen. Ook zou hij in de toekomst graag trouwen met zijn vriendin. Op dit moment hebben ze elkaar al zes maanden niet gezien, ondanks dat ze redelijk bij elkaar in de buurt wonen. Ze moeten allebei zoveel werken dat ze geen tijd overhouden om elkaar te zien. Ze bellen elkaar wel iedere dag.