Kabinetsplannen zetten herstel van zorgmedewerkers onder druk
De plannen van het kabinet zorgen ervoor dat zorgmedewerkers minder tijd krijgen om te herstellen van ziekte. In de praktijk kan dit leiden tot moeilijke en verdrietige situaties.
Borstkanker en de WIA
Karin (45) werkt al meer dan twintig jaar als verpleegkundige in een ziekenhuis als ze hoort dat ze borstkanker heeft. Haar situatie laat zien wat de gevolgen van de kabinetsplannen kunnen zijn.
Karin krijgt onderzoeken, scans en gesprekken met artsen. Alles volgt elkaar snel op. Toch duurt het door lange wachttijden nog weken voordat haar behandeling begint. Werken lukt bijna niet meer. De onzekerheid en stress zijn nu al groot.
Karin krijgt een operatie, daarna chemotherapie en bestralingen. Ze kan helemaal niet meer werken. Ze is misselijk en erg moe. Al haar energie gaat naar het herstellen. Werken is lichamelijk en mentaal niet mogelijk.
De zware behandelingen zijn klaar, maar Karin heeft nog veel klachten. Ze is extreem moe, heeft moeite met concentreren en heeft zenuwpijn. Ook zorgen de controles in het ziekenhuis voor spanning en onzekerheid. Karin probeert langzaam weer te beginnen met werken.
Huidige situatie
Karin krijgt nu de tijd om rustig te herstellen en stap voor stap haar werk weer op te bouwen.
Nieuw kabinetsplan
De periode voordat iemand in de WIA komt, wordt verkort naar twaalf maanden. Karin moet dan al laten zien dat ze weer kan werken, terwijl ze medisch gezien nog midden in haar herstel zit. De druk om weer te presteren komt daardoor veel te vroeg.
Karin werkt inmiddels een paar uur per dag, maar haar oude werk als verpleegkundige is nog te zwaar. Lichamelijk gaat het langzaam iets beter, maar mentaal blijft het zwaar. Pas in deze periode wordt duidelijk wat zij op langere termijn echt aankan.
Huidige situatie
Na 24 maanden volgt een zorgvuldige WIA-keuring. Daarbij wordt gekeken naar wat Karin echt aankan. Ook is er een passend financieel vangnet.
Nieuw kabinetsplan
De keuring vindt eerder plaats en kijkt meer naar wat iemand in theorie nog zou kunnen doen. Daardoor is de kans groot dat Karin gedeeltelijk arbeidsgeschikt wordt verklaard of ander werk moet zoeken.
Als de plannen doorgaan, krijgt Karin te maken met:
- Acute stress door het risico op minder inkomen, bijvoorbeeld via de WW of bijstand
- Druk om te solliciteren op werk dat zij nog niet aankan
- Het risico dat zij te vroeg over haar grenzen gaat, waardoor zij blijvend kan uitvallen
Door de nieuwe regels wordt de kans juist groter dat Karin blijvend uitvalt. De zorg raakt dan een ervaren medewerker kwijt die graag wil terugkeren, maar daar simpelweg niet genoeg tijd voor krijgt.
Trauma op de werkvloer en de WIA
Sophie (32) werkt als verpleegkundige op de spoedeisende hulp. Na een avonddienst wordt ze in de parkeergarage mishandeld door familieleden van een patiënt. Daardoor raakt zij getraumatiseerd. Haar situatie laat zien wat de kabinetsplannen betekenen voor zorgmedewerkers met psychische klachten.
In het begin probeert Sophie gewoon door te werken. Ze heeft last van herbelevingen, slaapt slecht en voelt zich constant gespannen. Eerst denkt iedereen dat dit tijdelijk is. Maar de klachten worden erger. Daarom vraagt Sophie toch hulp. Ze wordt doorverwezen en valt volledig uit.
Sophie loopt vast door de lange wachttijden in de GGZ. Ze moet zeventien weken wachten op een intake en daarna nog eens acht weken op behandeling. In die periode nemen haar klachten en stress verder toe.
Sophie begint met EMDR-therapie. Deze behandeling is zwaar en kost veel mentale energie. Pas aan het einde van maand elf wordt de angst minder.
Na de behandeling begint Sophie voorzichtig met re-integreren. Ze werkt bijvoorbeeld een paar uur per week op een rustige afdeling.
Huidige situatie
Sophie krijgt nu de tijd om stap voor stap sterker te worden, zonder directe financiële druk.
Nieuw kabinetsplan
De WIA-beoordeling vindt al rond maand twaalf plaats. Dat is precies het moment waarop haar behandeling net klaar is. Sophie moet dan al laten zien dat ze weer kan werken, terwijl zij nog weinig praktijkervaring heeft. Daardoor wordt de kans op een terugval veel groter.
Sophie bouwt haar werk langzaam verder op. De drukte in de zorg blijft moeilijk voor haar. Pas na maanden oefenen wordt duidelijk wat zij echt aankan.
Huidige situatie
De WIA-keuring na 24 maanden houdt rekening met deze situatie en biedt een financieel vangnet.
Nieuw kabinetsplan
Door de eerdere beoordeling bestaat de kans dat Sophie al gedeeltelijk arbeidsgeschikt wordt verklaard of ander werk moet zoeken.
Als de plannen doorgaan, krijgt Sophie te maken met:
- Financiële onzekerheid tijdens haar herstel
- Stress door verplicht solliciteren buiten haar eigen vakgebied
- Een groot risico op terugval doordat zij te snel te veel moet doen
Sophie wil niets liever dan terugkeren naar haar werk. Maar door wachttijden, kortere termijnen en strengere regels dreigt zij uit de zorg te verdwijnen en mogelijk in de bijstand terecht te komen.
Conclusie
De praktijk laat zien dat herstel tijd kost en bijna nooit volgens een vast schema verloopt. Door de WIA-termijn korter te maken en strengere eisen te stellen, worden zorgmedewerkers gedwongen om sneller te herstellen en weer aan het werk te gaan.
Daardoor nemen de druk en stress toe. Ook wordt de kans groter dat mensen langdurig of blijvend uitvallen. Het gevolg is dat de zorg ervaren en gemotiveerde medewerkers verliest.