Geen meisjes meer

Hoe lang hebben zijn collega’s al over volwassen arts-assistenten gesproken als ‘meisjes’? Hij weet het niet. Maar toen het medisch specialist Peter (46) eenmaal opviel, moest hij er wat van zeggen. ‘Iedereen zei meteen: dat doen we voortaan anders.’

Het is altijd een goed idee om je uit te spreken: dan maak je mensen bewust van hun gedrag

‘Ik werk als specialist in een maatschap in een ziekenhuis. We zijn met twintig mensen, de helft vrouw, de helft man en allemaal in vaste dienst. Wat dat betreft is de gelijkheid dus prima op orde. Ons ziekenhuis heeft veel artsen in opleiding, ofwel arts-assistenten. Zij hebben de geneeskundeopleiding afgerond en volgen nu een opleiding tot specialist. Het zijn dus geen jonge studenten meer, gemiddeld zijn ze zo’n 25 jaar oud. Het viel mij in een bespreking opeens op dat meerdere van mijn mannelijke collega’s aan de vrouwelijke arts-assistenten refereerde als ‘meisjes’.’

Verkleind worden

‘Toen ik mij daar bewust van was, voelde ik me opeens heel ongemakkelijk. Het gaat hier om volwassen vrouwen. Ik heb niet het idee dat er statusverschil is op mijn werk, maar kennelijk is er toch een cultureel bepaalde genderongelijkheid. Een mannelijke arts-assistent zouden we nooit ‘jongetje’ noemen. Waarom een vrouwelijke dan wel ‘meisje’? Dat is toch een teken dat je als minder wordt gezien. Dat je kleiner wordt gemaakt - want dat doe je, met een woord als ‘meisje’.’
‘Ik heb het team aangesproken, en gezegd: ik merk dat jullie dit woord gebruiken, dat vind ik eigenlijk ongepast. Iedereen was het meteen met mij eens. Men was zich er simpelweg nooit bewust van geweest. Ik heb daarna ook niemand meer de term ‘meisje’ horen gebruiken als het over een van deze vrouwen ging. Het was geen grote gebeurtenis, geen apart overleg, geen speech. Het was een kort moment van ongemak en een opmerking van mij, waarop iedereen meteen zei: dat doen we voortaan anders.’

Een drempel ervaren

‘Na die bespreking kwamen twee van mijn vrouwelijke collega’s naar mij toe: ze hadden het zo fijn gevonden dat ik er iets van gezegd had. Dat vond ik wel bijzonder. Zij hebben dezelfde positie in het ziekenhuis als ik en hadden zich er dus al aan gestoord. Toch hadden ze niets durven of willen zeggen. Waarom? Als ze dat wél hadden gedaan, was dat ook goed opgepikt, daar ben ik van overtuigd. Toch ervaarden deze vrouwen kennelijk een drempel. Het zou kunnen dat ze dachten: ‘choose your battles’. Als vrouw heb je helaas geregeld met dit soort dingen te maken. En mannen hebben er niet altijd begrip voor. Er zijn ook mannen die denken: misschien is ze wat overgevoelig op dit punt, misschien is het enkel déze vrouw die dit vervelend vindt.’

Laat het niet over aan de vrouwen

‘Het is daarom misschien effectiever om je als man over dit soort zaken uit te spreken dan als vrouw. Als een man dat doet, kunnen andere mannen niet denken het vanwege een persoonlijke gevoeligheid is. Mannen accepteren dan misschien sneller dat hun gedrag ongepast is – gewoon omdat het zo is. Ze kunnen zich niet verschuilen achter de gedachte: die vrouw heeft vast een slechte ervaring gehad. Dus mannen, trek je mond open als je iets opvalt, als je ongelijkheid ziet. Laat het niet over aan de vrouwen. Besef dat het voor vrouwelijke collega’s soms moeilijker is om zich uit te spreken over vrouwonvriendelijk gedrag. Zij hebben er persoonlijk mee te maken, erover praten kan dan soms best een hoge drempel zijn. Een drempel die wij, mannen, niet hebben.’

Altijd doen

Maar wat als er een machocultuur heerst? Heeft aanspreken dan nog wel nut? ‘Ik denk dat je het altijd moet doen. Als iemand vindt dat vrouwen niet gelijk zijn aan mannen, ga je dat niet zomaar veranderen. Maar meestal gaat het om onbewust gedrag. Dat geldt ook voor mij; ik ben al twaalf jaar in dienst bij het ziekenhuis en nu pas viel mij dit op. Daarom is het altijd een goed idee om je uit te spreken: dan maak je mensen bewust van hun gedrag. Toegegeven, dat is niet altijd makkelijk. De omstandigheden maken uit. Als medisch specialist in een ziekenhuis kan ik mij veilig uitspreken. Dat geldt niet voor iedereen in elke positie. Toch zeg ik: voel je de behoefte je op dit onderwerp te laten horen? Doe het dan. Een aanspreekcultuur onder mannen is belangrijk en draagt bij aan het wegnemen van verborgen én openlijke uitingen van ongelijkheid tegenover vrouwen.’