Sociale zekerheid: hoe werkt het en wat moet er beter?

Na je ziekmelding start het verzuimproces. Je werkgever geeft je ziekmelding door aan de bedrijfsarts of arbodienst. Er komt vervolgens een probleemanalyse. Daarin staat wat je klachten zijn en wat er nodig is om weer aan het werk te gaan. 

Het herstel en terugkeren naar werk noemen we re-integratie. Eerst wordt bekeken of je ander of hetzelfde werk kunt doen binnen de organisatie. Dat heet het eerste spoor. Dit kan hetzelfde werk zijn, al of niet aangepast in uren of qua inhoud, of ander werk binnen de organisatie. Als er binnen de organisatie geen passend werk meer is, kan een tweede spoortraject volgen. Dan wordt gekeken of je bij een andere werkgever aan de slag kunt.  

Voor flexwerkers hangt de re-integratie af van de organisatie waar zij werken, de afspraken met het uitzendbureau of het UWV. De begeleiding naar passend werk is voor deze groep vaak nog slechter geregeld. 

Tijdens de eerste twee jaar ziekte betaalt je werkgever je loon door en mag je niet worden ontslagen vanwege ziekte. Je krijgt minimaal 70% van je brutoloon. In je cao of contract kan ook een hoger percentage staan; vaak het eerste jaar tot 100%. Bij flexwerkers werkt dit anders. Heb je een tijdelijk contract en loopt dat contract af terwijl je ziek bent? Dan stopt het contract op de afgesproken datum. Je kunt dan vaak een Ziektewetuitkering aanvragen bij het UWV. Ook uitzendkrachten en oproepkrachten kunnen vaak een Ziektewetuitkering krijgen. 

Als je langer dan twee jaar ziek bent en nog niet volledig kunt werken, komt de WIA in beeld. De WIA betekent: Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen. Het aanvragen van een WIA-uitkering doe je zelf bij het UWV. Daarna word je opgeroepen voor een medische keuring. Een UWV-arts stelt dan je ‘beperkingen’ vast. In een volgend gesprek met een arbeidsdeskundige wordt vastgesteld hoeveel je met deze beperkingen nog zou kunnen verdienen. En dat wordt vergeleken met je laatstverdiende salaris. Het verschil tussen deze twee bepaalt je arbeidsongeschiktheidspercentage. Om een WIA-uitkering te krijgen moet je minstens 35% arbeidsongeschikt zijn. 

De IVA is voor mensen die meer dan 80% arbeidsongeschikt zijn en naar verwachting niet meer herstellen. Dan krijg je 75% van je laatstverdiende loon. Het UWV kijkt hiervoor naar het loon dat je verdiende in het jaar voordat je ziek werd.  

De WGA is voor mensen die nog kans hebben om te herstellen. Je krijgt dan eerst de zogenaamde loongerelateerde uitkering. De eerste twee maanden is deze 75% en daarna 70% van je het loon dat je had voor je ziekmelding. Verdien je nog iets naast je uitkering? Dan worden die inkomsten deels verrekend met je uitkering. Je krijgt de loongerelateerde uitkering minimaal drie maanden en maximaal 24 maanden, afhankelijk van je arbeidsverleden.  

Als de loongerelateerde uitkering stopt zijn er twee mogelijkheden. Je kan een vervolguitkering krijgen als je niet werkt of minder verdient dan 50% van wat je volgens het UWV nog zou kunnen verdienen. De hoogte is een percentage van het wettelijk minimumloon. Als je wel voldoende verdient, dan ontvang je de loonaanvullingsuitkering en dat is weer loongerelateerd en onder gedeeltelijke aftrek van je inkomsten. Deze loonaanvullingsuitkering krijg je ook als je 80-100% arbeidsongeschikt bent en (tijdelijk) niet kunt werken. Dan is deze uitkering 70% van je laatstverdiende loon.