Wat is de Dag van de Arbeid?
De Dag van de Arbeid, elk jaar op 1 mei, is dé dag waarop wereldwijd wordt stilgestaan bij de strijd voor fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden, waardig werk en solidariteit. Hoe begon het en wat heeft het ons gebracht?
Hoe het begon: Chicago, 1886
De oorsprong van 1 mei ligt in de beroemde (en beruchte) Haymarket-affaire in Chicago. Op 1 mei 1886 begon de demonstratie van duizenden arbeiders voor een achturige werkdag. In die tijd waren werkweken van 60 uur of meer eerder regel dan uitzondering. De spanningen liepen op en op 4 mei ontplofte tijdens een vreedzame bijeenkomst op Haymarket Square een bom, waarna de politie het vuur opende. Er vielen meerdere doden en gewonden.
Deze gebeurtenis werd zo symbolisch voor de wereldwijde strijd voor werknemersrechten, dat vakbonden en socialistische partijen op de Tweede Internationale in 1889 besloten: 1 mei wordt een internationale actiedag voor de achturige werkdag. Later werd het ook een dag om op te komen voor andere arbeidersrechten.
Wat heeft het ons gebracht?
Veel van wat we vandaag vanzelfsprekend vinden, is het resultaat van de lange, wereldwijde strijd van arbeiders. Denk aan de achturige werkdag, vakantiedagen, minimumloon, veilig werken en het recht om je te organiseren in een vakbond en om te staken. Dit zijn geen vanzelfsprekende stappen vooruit geweest – nee, ze zijn afgedwongen door generaties die weigerden genoegen te nemen met ongelijkheid en uitbuiting.
En in Nederland?
Ook in Nederland gingen arbeiders de straat op. Belangrijke eisen in Nederland waren bijvoorbeeld de achturige werkdag en het kiesrecht. Het duurde jaren, maar samen staken werkt. In 1919 worden beide ingevoerd.
Vrije dag: ja of nee?
Nederland viert 1 mei vooral symbolisch, in tegenstelling tot veel andere Europese landen. Dat komt onder andere doordat Koninginnedag vroeger op 30 april viel, we vooral kerkelijke feestdagen hebben én omdat de demonstraties hier minder gewelddadig verliepen.
Nog steeds relevant
Op 1 mei komen we samen om te vieren wat we samen bereikt hebben. Maar we laten ook zien dat het werk nog niet klaar is. Want ook vandaag staan belangrijke zekerheden onder druk. De politieke keuzes van nu raken ons allemaal: van bezuinigingen in de zorg tot een uitgeklede WW en WIA, en een AOW-leeftijd die steeds verder oploopt. Lees hier meer over waarom 1 mei nog steeds belangrijk is.