‘Prioriteit één was capaciteit versterken’

Rosa van Wieringen, beleidsmedewerker Oost-Afrika bij Mondiaal FNV en Tendayi Matimba, financieel projectmedewerker Afrika bij Mondiaal FNV.

Rosa van Wieringen herinnert het zich nog als de dag van gisteren. “Het was in 2015 zo’n enorme puinhoop. Werkgevers en werknemers vertrouwden elkaar totaal niet meer. Niemand wilde meer met elkaar praten. Er waren enorme emoties en gigantische ruzies. En Janepher, de nieuwgekozen voorzitster van de vakbond, ontving zelfs dreigementen dat mensen haar, zonder enige aanklacht, wilden laten arresteren”, herinnert de beleidsmedewerker Oost-Afrika van Mondiaal FNV zich.

Wilde stakingen

De strijd waarin werknemers en werkgevers in Oeganda in 2015 verwikkeld waren, ging ook ten koste van de productie. De Nederlandse ambassade in Kampala vreesde dat de conflicten de hele sector zouden schaden, en vroeg FNV daarom om te bemiddelen. “In verschillende bloemenbedrijven braken wilde stakingen uit, terwijl Valentijnsdag eraan kwam”, vertelt Rosa.

Geschrokken van de arbeidsomstandigheden

Tijdens het eerste bezoek van Rosa, samen met FNV-bestuurder René Kouwenhoven, aan Oeganda, schrok de beleidsmedewerker er van de arbeidsomstandigheden in de bloemensector. “De lonen waren waanzinnig laag en werden af en toe zelfs niet uitbetaald. Werknemers wisten totaal niet welke pesticiden ze spoten, want vaak zaten er geen labels op. En de vakbondsvrijheid was erg slecht. Zo mochten vakbondsbestuurders dikwijls niet binnen bij bedrijven en werden leden onder druk gezet om bij de vakbond te vertrekken.”

Piepjong en onervaren

Ook troffen de FNV’ers een piepjong, en nog zeer onervaren, nieuw vakbondsbestuur aan. Prioriteit één was daarom om hun capaciteit te versterken. “We wilden ervoor zorgen dat ze beter leerden onderhandelen, beter gingen begrijpen hoe een vakbond werkt en beter leerden organiseren”, vertelt Rosa.

Zo hielp FNV-bestuurder René Kouwenhoven het Oegandese bestuur met het leren van het technische en strategische vakbondswerk, bijvoorbeeld met het in kaart brengen van alle salarissen en het bouwen van een salarishuis. “Maar René leerde de Oegandese vakbondsmensen ook over het enorme belang van goede relaties onderhouden met de verschillende werkgevers en om sectorwijde erkenning te verkrijgen, zodat je met meerdere bedrijven tegelijk een cao kunt afspreken”, vertelt Rosa.

Jaarrekeningen ontbraken

Ook was er nauwelijks sprake van een degelijke financiële administratie, vertelt Tendayi Matimba, projectmanager Afrika bij Mondiaal FNV. “Alles werd nog handmatig gedaan, waarbij eerder zelfs geen jaarrekening werd opgemaakt. We hebben daarom een financieel capaciteitsversterkingstraject opgezet en UHISPAWU ook ondersteund om een strategisch meerjarenplan te ontwikkelen, waarin ze moesten beschrijven wat ze de komende vijf jaar wilden bereiken als bond. Dit zorgde zo voor een complete professionaliseringsslag”, concludeert Tendayi.

Minimumloon is meer dan verdubbeld

Mede dankzij de begeleiding van FNV, is UHISPAWU erin geslaagd om de arbeidsomstandigheden in de Oegandese bloemensector sterk te verbeteren. Zo is het minimumloon voor snijbloemenbedrijven meer dan verdubbeld, van 21 euro naar 58 euro per maand, en bij stekjesbedrijven liggen de salarissen inmiddels nog hoger. Sectorwijd is een richtlijn tegen seksuele intimidatie ingevoerd, waardoor het aantal gevallen sterk is afgenomen. En op het gebied van arbeidsveiligheid en gezondheid houden bedrijven zich nu veel beter aan de voorschriften.

Ook is Rosa trots hoe UHISPAWU internationaal steeds meer voet aan de grond weet te krijgen. “Voorzitster Janepher heeft sinds enkele jaren een belangrijke en invloedrijke stem binnen de internationale vakbondskoepel IUF. Hierbij zijn meerdere bloemenbonden aangesloten, die elkaar versterken omdat ze tegen dezelfde uitdagingen aanlopen”, vertelt de beleidsmedewerkster.

Druk uitoefenen in de toeleveringsketen

Deze samenwerking op internationaal gebied is erg belangrijk, gelooft Rosa. “UHISPAWU heeft haar professionaliseringsslag goed doorlopen. Mondiaal FNV gaat zich daarom nu meer richten op hoe het de vakbond kan begeleiden bij het vanuit internationaal oogpunt druk uitoefenen in de toeleveringsketen, zodat hopelijk meer geld beschikbaar komt om in Oeganda - en andere bloemenlanden - een leefbaar loon te gaan betalen.”