FNV-kaderleden enthousiast over IPOWU-conferentie in Indonesië

“Indrukwekkend.” Dat vonden FNV-kaderleden Michiel Hallema en Winod Bishesar van het bezoek aan Indonesië tijdens de FNV-missie in september. Daar vergaderden ze met andere vakbondsleden uit verschillende landen binnen het netwerk International Palm Oil Workers United (IPOWU). En gingen ze op veldbezoek.

Hallema en Bishesar werken bij de Amerikaanse multinational Cargill in de Rotterdamse Botlek. Het bedrijf levert voedings-, landbouw- en industriële producten en diensten aan heel de wereld. Het verwerkt en zuivert palmolie tot bruikbaar product. Hallema is beeldschermoperator, Bishesar senior laborant. Beide zijn betrokken bij het proces van raffineren van ruwe palmolie, waarbij alle pesticiden eruit worden gehaald.

Van 6 tot en met 14 september reisden ze naar Indonesië, eerst naar Jakarta, later naar Kalimantan voor vergaringen en veldbezoeken. Hallema, die al enige jaren internationaal kaderlid is, reisde vorig jaar al mee naar Colombia voor een IPOWU-conferentie. Bishesar is sinds kort bij het internationale vakbondswerk betrokken. Voor hem waren alle ontmoetingen nieuw. “Ik ben zeer tevreden dat ik hieraan mocht deelnemen”, zegt hij. “Hier in Rotterdam analyseer ik de ruwe oliën, maar ik kende de achtergronden niet. Nu heb ik gezien wat er vooraan in de keten gebeurt en heb meer respect en begrip gekregen voor hun werk.”

Michiel Hallema en Winod Bishesar in Indonesië

Werknemers in armoede

Vooraan in de keten, daar bevinden zich werknemers, die op palmolieplantages zonder behoorlijke beschermingsmiddelen pesticiden sproeien. Die het zware werk doen van het oogsten van de vruchten tijdens lange werkdagen. Waar vrouwen geen omkleedruimte hebben of een eigen wasruimte. En waar werknemers chronisch onderbetaald worden. “In Colombia ontmoette ik al werknemers in armoede, die zich bijvoorbeeld mobiel internetten niet kunnen permitteren”, vertelt Hallema. “Die ’s morgens vroeg opstaan om eerst voor hun gezin te zorgen, dan een reis maken naar de plantage om te werken, en na een lange dag weer terugkeren om opnieuw voor hun gezin te zorgen. Zes dagen per week. In Indonesië is het zo mogelijk nog erger. Ze hebben niks en werken zich het leplazarus, met slechte secundaire arbeidsvoorwaarden.”

Gemakkelijk contact

Indrukwekkend dus. “Dan besef je weer hoe goed wij het hebben”, zegt Hallema, “terwijl zij het minstens zo hard verdienen.” Bishesar vult aan: “Het is fijn dat de FNV de vakbonden van deze werknemers steunt.” Beide zijn tevreden over de vergaderingen en kennisuitwisselingen in Indonesië. “De conferentie was heel netjes georganiseerd”, vertelt Bishesar. “De interactie tussen de verschillende vakbondsmensen was heel fijn. Het was gemakkelijk om contact te leggen. Ik kreeg veel vragen over schadelijke stoffen. Die heb ik zo goed mogelijk beantwoord.”

Monocultuur bevattelijk voor ziektes

Eerder al constateerde Bishesar dat in de palmolie uit Indonesië de concentratie pesticiden daalt, maar de dioxine toeneemt. Dat komt door de verbranding van oude bomen op de plantages. De rook die hierbij vrijkomt, wordt weer opgenomen door de palmolievruchten. Bij het zuiveringsproces van palmolie geldt: hoe schoner de olie, hoe meer winst. Hallema zag in Indonesië hoe zeer de palmoliebomen grote delen van het land domineren. “Zo’n monocultuur is veel bevattelijker voor ziektes, dus hebben ze meer pesticiden nodig.” Tegelijkertijd zagen ze ook dat ze een bepaald type uil uit Amerika hebben geïmporteerd om de ratten die op de plantages alles omwoelen en beschadigen te bestrijden. “De vraag is of dit dan een goede oplossing is.” Dit waren dan ook allemaal onderwerpen van gesprek.

Tool voor prijscompensatie

Hallema had eerder voor zijn eigen bedrijf een app ontwikkelt, waarin automatisch wordt berekend op welke prijscompensatie werknemers recht hebben. Hij koppelde de cijfers van het CBS aan de lonen van de werknemers. Die app heeft hij beschikbaar gemaakt de leden van IPOWU in de andere landen. “Deze tool maakt automatisch de prijscompensatie zichtbaar en is heel handig tijdens onderhandelingen”, zegt hij. “De andere bonden hebben deze tool met open armen ontvangen.”

Meteen open

Bij terugkeer hebben beide hun ervaringen gedeeld met collega’s. Hallema in de ondernemingsraad, Bishesar met zijn afdeling. Tijdens het kwartaaloverleg staat het gebruik van pesticiden inmiddels op de agenda. “Het management staat hier voor open, en daarmee hebben we een begin kunnen maken”, zegt Bishesar. “Dit hadden we eigenlijk niet verwacht en geeft ons een goed gevoel over ons bedrijf. Dat wil je ook, want je wilt andere landen helpen.” Ook Hallema is blij met de bereidheid van Cargill om hier over mee te denken. “Ik zet me in voor het verminderen van bestrijdingsmiddelen. Dan is het fijn dat ook de vestigingsmanager en het ontwikkelingslab hierin meegaan.”

Interview: Astrid van Unen