Ondanks tegenwerking boeken Colombiaanse bonden toch successen
Ontwikkelingen in Colombia
Wettelijke blokkades, gebrek aan bescherming van vakbondsleden en aanhoudend politiek geweld. In Colombia heeft de vakbeweging dagelijks strijd te leveren, zonder veel hulp van de overheid. Desondanks boeken de vakbonden successen. Mondiaal FNV-consultant Diego Lopez uit Colombia zet ze op een rij.
Dankzij de steun van samenwerkingsprojecten met Mondiaal FNV zijn vakbondsorganisaties er ondanks bovengenoemde tegenwerkingen toch in geslaagd hun aanwezigheid in het publieke debat te versterken en blijven ze prioriteit geven aan eenheid en capaciteitsontwikkeling. Hieronder enkele belangrijke mijlpalen die door de Coordinadora Sindical Palmera (vakbondscoördinatie palmolie) zijn bereikt:
- Oprichting van de Palm Workers’ Union School (Escuela Sindical Palmera). Dit is een gecentraliseerde werkruimte die bestaat uit 14 palmolievakbonden van het nationale netwerk. De school heeft een eigen bestuursstructuur en zal fungeren als een knooppunt voor organisaties die zich bezighouden met onderzoek, opleiding en samenwerking;
- Ondertekening van collectieve arbeidsovereenkomsten. Ondanks de moeilijkheden in de sociale dialoog binnen de palmsector hebben deze overeenkomsten met succes geleid tot hoger loon en meer veiligheid en gezondheid op het werk voor honderden werknemers;
- Gerichte groei van vakbonden. Deze strategie, die zich richt op zeer zwakke vakbonden die door een laag ledenaantal met opheffing worden bedreigd, heeft geleid tot een groei van wel 600%. Deze vakbonden zijn nu in opkomst als belangrijke lokale actoren, bijvoorbeeld in La Gloria, Cesar;
- Politieke erkenning. De Coordinadora Sindical Palmera heeft politieke erkenning gekregen van overheidsinstanties, werkgevers en internationale actoren. Dit heeft geresulteerd in: palmvakbonden die met het ministerie van Mijnbouw en Energie overleggen over het overheidsbeleid inzake biobrandstoffen, eerste bijeenkomsten over sociale dialoog met Fedepalma, de belangrijkste vereniging van palmoliebedrijven in Colombia, en deelname aan tripartiete opleidings- en dialoogfora, georganiseerd door de Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) om te discussiëren over leefbare lonen in de landbouw.
Deze resultaten zijn gebaseerd op het collectieve besef dat palmoliewerknemers, ondanks het feit dat ze tot verschillende vakbonden behoren, zoals Sintrainagro (agro-industrie) of Sintraimagra (voedingsindustrie), sterker staan door gezamenlijke actie en het collectief formuleren van hun eisen.
De meerwaarde van IPOWU
Dezelfde focus op gezamenlijke actie wordt internationaal ontwikkeld via de International Palm Oil Workers Union (IPOWU). De Coordinadora Sindical Palmera ziet hierin vele voordelen. Een werkbezoek aan Indonesië in september 2025 was bijzonder verhelderend voor de Colombiaanse palmolievakbonden. Terugkerende punten van zorg – waaronder het gebruik van door de EU verboden landbouwchemicaliën, de lage lonen van werknemers in de palmolie-industrie, het gebrek aan garanties voor vrijheid van vereniging en gendergerelateerd geweld tegen vrouwen op plantages – benadrukten de noodzaak van samenwerking met hun partners in Nederland, Ghana en Indonesië.
Bovendien heeft het lidmaatschap van het IPOWU de vakbonden in staat gesteld druk uit te oefenen op bepaalde bedrijven om hun verplichtingen na te komen. Geen enkel bedrijf wil door dit internationale netwerk worden aangemerkt als niet-conform internationale afspraken zoals de RSPO-verplichtingen, de Global Compact-afspraken of de internationale arbeidsverdragen van de ILO.
Anti-vakbondsgeweld
Hoewel de palmolievakbonden voortdurend streven naar verbetering van de arbeidsomstandigheden door samenwerking, blijft anti-vakbondsgeweld een belangrijke factor in Colombia. Het voortbestaan van de vakbeweging is op zich al een prestatie die zonder internationale solidariteit niet mogelijk zou zijn. Niettemin stellen de resultaten die dankzij deze solidariteit zijn bereikt op het gebied van versterking en groei de bonden in staat om te dromen en te strijden voor meer veranderingen. De steun van FNV helpt om moeilijke wegen te bewandelen, in de wetenschap dat de internationale vakbeweging aan de zijde staat van de landarbeiders van Colombia.
Tekst: Diego Lopez