De General Agricultural Workers’ Union (GAWU) blijft aanzienlijke vooruitgang boeken bij het bevorderen van de rechten van werknemers, het verbeteren van het welzijn en het bevorderen van goede industriële verhoudingen op de landbouwbedrijven in Ghana. Ondanks aanhoudende uitdagingen zeggen vakbondsleiders dat teamwork, samenwerking en strategische betrokkenheid de sleutel tot het succes zijn geweest.
De palmolie- en plantagesector in Ghana blijft een belangrijke bron van werkgelegenheid op het platteland, maar kampt nog steeds met slechte arbeidsomstandigheden, lage lonen en zwakke veiligheidsnormen. Volgens Emelia Ghansah, hoofd onderwijs en opleiding bij GAWU, hebben veel werknemers, vooral vrouwen, onzekere contracten en worden ze blootgesteld aan gevaarlijke landbouwchemicaliën zonder de juiste training of beschermende kleding.
Emelia Ghansah
Zwakke handhaving van de arbeidswetgeving, de angst voor represailles onder contractarbeiders en ontoereikende beschermingsmiddelen, speciaal voor vrouwen, blijven belangrijke punten van zorg, stelt Ghansah. “Transparantie over loon is een ander probleem, aangezien veel werknemers geen loonstrookjes hebben of niet begrijpen hoe hun loon wordt berekend”, voegt ze eraan toe.
Op een plantage van Plantations Socfinaf Ghana (PSG) in Daboase vertelt Andrews Bordoh, secretaris van de lokale vakbond, hoe ver zijn bond is gekomen. “Dankzij de inspanningen van de leidinggevenden en de samenwerking met onze internationale partners en werknemers hebben we opmerkelijke vooruitgang geboekt”, stelt hij. Een van hun belangrijkste successen is de oprichting van een robuuste gendercommissie die zich bezighoudt met het welzijn van vrouwen in het bijzonder en met kwesties op het gebied van moederschap en gezondheid van moeders, kinderopvang en intimidatie.
Andrews Bordoh
De samenwerking van GAWU met internationale arbeidsorganisaties heeft ook haar belangenbehartiging op lokaal, nationaal en zelfs internationaal niveau versterkt. “Door onze samenwerking met wereldwijde vakbonden kunnen we klachten effectiever aanpakken en vertrouwen opbouwen onder werknemers, terwijl we tegelijkertijd de zuid-zuid-samenwerking bevorderen”, aldus Ghansah.
De vakbond zet zich sterk in voor gendergelijkheid en inclusie. Wilson Amoah, manager bij PSG, benadrukt het strenge beleid op de werkplek om vrouwen te beschermen tegen intimidatie. “We tolereren geen enkele vorm van seksuele intimidatie. Ongeacht je functie word je ontslagen als je schuldig wordt bevonden”, verklaart hij. Zwangere werknemers krijgen ook medische voorzieningen om hun gezondheid te beschermen. Met meer dan 2000 medewerkers en een genderverhouding van 40% vrouwen en 60% mannen bij PSG blijft GAWU zich inzetten voor inclusiviteit en respect.
Secretaris Bordoh stelt wel dat vakbondsleiders moeite hebben om hun taken in balans te brengen met hun werkroosters. “Vakbondswerk maakt deel uit van het werk, maar soms geeft het management ons geen ruimte om dit op te pakken”, klaagt hij. Wat de toekomst betreft, blijft de vakbond zich richten op het verbeteren van het welzijn, het versterken van de bescherming van vrouwen en het verkrijgen van meer vrijheid om het werk in te vullen. “Zonder de vakbond zal het werk niet compleet zijn”, aldus Bordoh. “Als de vakbond succesvol is, is het bedrijf dat ook.”
GAWU ervaart het International Palm Oil Workers United-netwerk (IPOWU) als versterkend in de strijd binnen de palmoliesector in Ghana. Volgens de vakbondsbestuurders was de recente bijeenkomst in Indonesië een eyeopener voor de Ghanese deelnemers, die hen hielp te leren hoe ze de arbeidsverhoudingen kunnen verbeteren, werknemers kunnen beschermen en een eerlijk beleid in de palmolie-industrie kunnen bevorderen.
In Daboase vertelt de lokale vakbondsvoorzitter van PSG, Geoffrey Zottor, dat de training de vakbond helpt kwetsbare werknemers te beschermen, met name vrouwen en werknemers met een tijdelijk contract, die vaak te maken hebben met discriminatie op het gebied van beloning en werktoewijzing, zowel binnen als buiten de sector. “We realiseerden ons hoe belangrijk het is om een duidelijk beleid te hebben dat ervoor zorgt dat vrouwen niet worden gediscrimineerd en dat werknemers met een tijdelijk contract eerlijk worden behandeld”, zegt hij. Het management benadrukt overigens dat ze de enige exploitatiemaatschappij zijn die deze ongelijkheid de afgelopen jaren met succes heeft aangepakt en dit blijft doen door haar voortdurende inzet voor gelijke beloning en gendergelijkheid.
Geoffrey Zottor
Zottor voegt eraan toe dat vakbonden uit andere landen succesverhalen deelden. “Het inspireerde ons om te verbeteren wat we al hebben en te implementeren wat we nog missen”, zegt hij. “De internationale solidariteit helpt ons inzien hoe we kunnen aandringen op meer mensgericht beleid.” Hij wijst op een grote lacune in de vakbeweging in Ghana, namelijk het zwakke gebruik van solidariteit tussen vakbonden. “Zelfs de arbeidswetgeving erkent de noodzaak van solidariteit, maar we maken daar nog niet goed gebruik van. Via IPOWU hebben we geleerd hoe samenwerking tussen vakbonden ons sterker kan maken”, merkt hij op.
Tekst: Rosemond Akuorkor Adjetey