Cookies op websites van de FNV

De FNV gebruikt functionele en analytische cookies die noodzakelijk zijn om de websites zo goed mogelijk te laten functioneren. Deze cookies gebruiken geen persoonsgegevens en hier is geen toestemming voor nodig.
Daarnaast maken we gebruik van tracking cookies om de website persoonlijker te maken en op jouw voorkeuren af te stemmen. Geef hieronder jouw toestemming. Je instellingen kun je altijd weer wijzigen op de pagina over Cookies.

Lees meer over onze cookies
Ik wil informatie op maat (tracking cookies)

Tracking cookies voor informatie op maat: met deze cookies kunnen we de informatie nog beter op je afstemmen. Als je ervoor kiest deze cookies niet te accepteren, dan is het nog steeds mogelijk gebruik te maken van onze websites maar kan het wel voorkomen dat bijvoorbeeld opnieuw gevraagd wordt een vragenlijst in te vullen als je dat al hebt gedaan.

Veelgestelde vragen rondom Normalisering

Er zijn veel vragen rondom de normalisering. Op deze pagina vind je de meest gestelde vragen per categorie terug. Als we in contact met jullie merken dat er nieuwe vragen zijn, dan nemen we die ook op deze pagina op.

Algemeen

De Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (Wnra) gaat in per 1 januari 2020. De aanstelling voor ambtenaren verdwijnt dan. Ambtenaren krijgen een arbeidsovereenkomst, net als werknemers in het bedrijfsleven. Collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s) komen in plaats van rechtspositieregelingen.

Iedere medewerker in dienst van de overheid blijft ambtenaar, maar dan met een arbeidsovereenkomst. Dit wordt de ‘ambtenaar nieuwe stijl’ genoemd. Er zijn werknemers die nu al een arbeidsovereenkomst hebben en geen ambtenaar zijn. Die worden straks ook ‘ambtenaar nieuwe stijl’, zoals de werknemers van het UWV, de Sociale Verzekeringsbank en de Nederlandsche Bank. Daarnaast zijn er groepen ambtenaren uitgesloten van de normalisering.

De Wnra geldt voor iedereen die werkt bij de overheid, op enkele uitzonderingen na, bijvoorbeeld alle defensieambtenaren, alle politieambtenaren en de rechterlijke macht. Deze blijven ‘ambtenaar oude stijl’. Voor de Veiligheidsregio’s geldt dat voor het ambulancepersoneel de normalisering ingaat. Het overige personeel (zoals brandweer en ondersteunende diensten) blijft tijdelijk de huidige ambtelijke rechtspositie houden.

Arbeidsovereenkomst

Voor veel werknemers met een arbeidsovereenkomst geldt een collectieve arbeidsovereenkomst (cao). Bij een ambtenaar geldt dat afspraken over arbeidsvoorwaarden tussen overheid  en vakbonden moeten worden vastgelegd in een algemeen verbindend voorschrift, namelijk de rechtspositieregeling (bijvoorbeeld ARAR of CAR/UWO). 

Een aanstelling is een eenzijdige rechtshandeling in de vorm van een besluit. Een arbeidsovereenkomst is tweezijdig: zowel overheidsorgaan als werknemer moeten er mee akkoord gaan.

In de Wnra is bepaald dat de aanstelling van de huidige ambtenaren (behalve de uitzonderingen dan) op 1 januari 2020 automatisch wordt omgezet in een arbeidsovereenkomst. Er hoeft dus geen schriftelijke arbeidsovereenkomst worden aangeboden of ondertekend. Alle bestaande rechten gaan over in de arbeidsovereenkomst. Denk hierbij aan de duur van het dienstverband, het loon, verlof, werktijden. Het kan zijn dat een overheidswerkgever zijn werknemer toch een arbeidsovereenkomst ter ondertekening aanbiedt.

Nee, dit moet niet. Als voormalig ambtenaar krijg je per 1 januari 2020 automatisch al een arbeidsovereenkomst en vaak zal een overheidswerkgever vóór deze datum vastleggen welke rechten er zijn. Vaak wordt er wel een schriftelijke arbeidsovereenkomst aangeboden, omdat hierin kan worden afgesproken dat een toekomstige cao van toepassing is. Als er wel een schriftelijke arbeidsovereenkomst wordt aangeboden, raden wij je aan om goed te kijken of er geen verslechteringen in staan. 

Als je al vóór 1 januari 2020 in dienst was, ben je op grond van de Wnra automatisch op basis van een arbeidsovereenkomst in dienst en hoef je geen schriftelijke arbeidsovereenkomst te ondertekenen. Wel kan het van belang zijn om een arbeidsovereenkomst te ondertekenen om hierin vast te leggen dat werkgever en werknemer aan de cao zijn gebonden. 
Als je pas ná 1 januari 2020 voor het eerst in dienst komt, moet er wel een schriftelijke arbeidsovereenkomst worden ondertekend. 

Kijk goed of de toekomstige cao er wel in genoemd is. Let op of er geen verslechteringen in staan ten opzichte van de aanstelling, bijvoorbeeld voor wat betreft werktijden of standplaats. 

Dit is een verslechtering waarmee je niet hoeft in te stemmen. Vraag aan je werkgever om dit er uit te halen. Ook als je geen schriftelijke arbeidsovereenkomst zou ondertekenen, ben je automatisch per 1 januari 2020 in dienst op basis van een arbeidsovereenkomst.

Ja, jouw dienstjaren als ambtenaar tellen mee, ook voor de ketenregeling. De ketenregeling regelt wanneer opvolgende tijdelijke dienstverbanden overgaan in een vast dienstverband. Tijdelijke aanstellingen als ambtenaar tellen straks voor de privaatrechtelijke ketenregeling mee alsof ze een tijdelijke arbeidsovereenkomst waren. Hoe de ketenregeling er op 1 januari 2020 precies uitziet, is nog niet duidelijk, omdat de regering een wijziging door middel van de Wet arbeidsmarkt in balans heeft voorgesteld.

Ontslag

Na de normalisering geldt het ontslagrecht uit het Burgerlijk Wetboek. Dit betekent dat ontslag niet meer door een ontslagbesluit kan worden verleend. De werkgever moet eerst toestemming hebben van het UWV (of van een cao-commissie, als deze in de cao is afgesproken), voordat de arbeidsovereenkomst op grond van langdurige ziekte of reorganisatie kan worden opgezegd. Bij andere ontslagredenen, bijvoorbeeld disfunctioneren of een verstoorde arbeidsverhouding, kan alleen de kantonrechter de arbeidsovereenkomst ontbinden.

Er zijn 8 ontslaggronden in het Burgerlijk Wetboek:

  • Bedrijfseconomische redenen
  • Langdurige ziekte/arbeidsongeschiktheid (langer dan 24 maanden)
  • Frequent verzuim met onaanvaardbare gevolgen
  • Disfunctioneren
  • Verwijtbaar handelen of nalaten van de werknemer
  • Het weigeren van werk wegens gewetensbezwaar en aanpassing is niet mogelijk
  • Verstoorde arbeidsrelatie
  • Andere omstandigheden, waarbij van de niet kan worden verwacht dat hij de arbeidsovereenkomst voortzet.

Daarnaast is ontslag op staande voet mogelijk als sprake is van ernstig verwijtbaar handelen van de werknemer.

Dat is maar de vraag. De rechtsbescherming is anders geregeld: voor een ambtenaar geldt een toetsing achteraf door bezwaar en beroep bij de rechtbank; voor een werknemer geldt een toetsing vooraf door het UWV (of een cao-commissie) of door de kantonrechter. In beide gevallen moet werkgever de ontslaggrond kunnen aantonen en een ‘dossier’ hebben opgebouwd.

De werkgever moet eerst aan het UWV of aan de kantonrechter toestemming vragen de arbeidsovereenkomst te ontbinden. In beide gevallen krijg je hiervan schriftelijk bericht en krijg je de mogelijkheid om verweer te voeren. Neem in dat geval zo snel mogelijk contact op met ons Juridisch Adviescentrum op tel.nr. 088 – 368 0 368, .
Als je op staande voet bent ontslagen, krijg je een brief van je werkgever en adviseren we je om zo snel mogelijk contact op te nemen met ons Juridisch Adviescentrum.
Wil je instemmen met beëindiging van het dienstverband? , Dan is het mogelijk om met je werkgever een vaststellingsovereenkomst te sluiten waarin afspraken hierover worden opgenomen. Ook hierbij is het verstandig je door de FNV te laten adviseren.

Na ontslag

Zodra het privaatrecht na 1 januari 2020 van toepassing is, heb je in principe recht op de transitievergoeding. De voorwaarden zijn dat je ontslag krijgt of je tijdelijke contract niet wordt verlengd. Er mag ook geen sprake zijn van ernstige verwijtbaarheid én het dienstverband moet minimaal twee jaar hebben geduurd. Kijk dit goed na in je cao, want hierin kan zijn geregeld dat je recht hebt op een boven- en/of nawettelijke uitkering of andere regeling. Als deze boven- en/of nawettelijke uitkering of andere regeling kan worden aangemerkt als een gelijkwaardige voorziening, komt deze in de plaats van de transitievergoeding. In dat geval is er dus geen recht op de transitievergoeding, maar op de gelijkwaardige voorziening. 
Als de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB) in werking treedt, wijzigen deze bepalingen weer.

Ja, de diensttijd als ambtenaar telt mee alsof het diensttijd op basis van een arbeidsovereenkomst was. Deze tijd telt dus mee bij de berekening van de transitievergoeding.

Rechtspositie/cao

In bepaalde situaties kan er naar een geschillencommissie worden gestapt. Dit is vergelijkbaar met de huidige bezwarencommissies, maar dan specifiek voor een bepaald onderwerp en met specifieke deskundigheid op dit onderwerp. Zo wordt voorkomen dat de werknemer bij een geschil direct naar de kantonrechter moet stappen.Denk bijvoorbeeld aan functiewaardering of aan de bepalingen in een Sociaal Plan bij reorganisatie.

De bedoeling is dat de normalisering alleen een technische omzetting is en dat je al jouw rechten behoudt. Zolang er nog geen nieuwe cao is, geldt de rechtspositieregeling (ARAR, CAR/UWO, CAP enzovoorts) alsof het een cao is. Als je een schriftelijke arbeidsovereenkomst aangeboden krijgt per 1 januari 2020, controleer dan wel goed of er geen verslechteringen in staan.

Ambtenaarschap en integriteit

Ook al krijg je een arbeidsovereenkomst, het begrip ‘ambtenaar’ en de ‘ambtelijke status’ verdwijnt niet. Je blijft in dienst van de overheid en dat stelt bepaalde eisen aan de medewerker. Er blijven nog steeds bijzondere regels gelden.

Voor een grote groep ambtenaren komt er een nieuwe Ambtenarenwet: de Ambtenarenwet 2017. Hierin zijn onderwerpen als het integriteitsbeleid, het vervullen van vertrouwensfuncties, geheimhoudingsbepalingen en het beperken van grondrechten geregeld.

Ja, ook onder de nieuwe Ambtenarenwet is de medewerker van de overheid nog steeds verplicht om de eed of de gelofte af te leggen. Ook mag hij zonder toestemming van zijn werkgever geen giften van derden aannemen, heeft hij een geheimhoudingsplicht voor bepaalde zaken en mag hij geen nevenwerkzaamheden verrichten als dit zijn functioneren of het functioneren van de openbare dienst in gevaar kan brengen.

Ook na invoering van de Wnra kunnen ambtenaren gestraft worden. Disciplinaire straffen uit de rechtspositieregelingen van de verschillende sectoren komen te vervallen. Hiervoor in de plaats komen maatregelen uit het private arbeidsrecht. Denk hierbij aan een schriftelijke waarschuwing, een boete (als dit in de rechtspositie of cao is geregeld) en ontslag op staande voet.

Procedure

De rechtsbescherming van ambtenaren die op basis van een arbeidsovereenkomst gaan werken, zal niet meer geregeld worden door het publiekrecht, maar door het privaatrecht. Voor ambtenaren gaat dezelfde rechtsbescherming gelden als voor werknemers in het bedrijfsleven. Een werknemer met een arbeidsovereenkomst kan bij een geschil met zijn werkgever een procedure aanspannen bij de kantonrechter. Na de procedure bij de kantonrechter kunnen de werkgever en de werknemer in hoger beroep gaan bij het Gerechtshof. Vervolgens kunnen zij nog in cassatie bij de Hoge Raad. 

Soms is er een geschillenregeling in een sector, op basis van afspraken tussen werkgevers en vakorganisaties. Dit betreft dan vaak specifieke onderwerpen.

Overgangsrecht

Het overgangsrecht regelt dat de aanstelling van een individuele ambtenaar van rechtswege (automatisch) wordt omgezet in een arbeidsovereenkomst naar privaatrecht. De bestaande rechtspositieregelingen (bijvoorbeeld het ARAR voor rijksambtenaren en de CAR/UWO voor gemeenteambtenaren) blijven verbindend totdat een privaatrechtelijke cao is afgesloten. 

Deze worden voortgezet. Op besluiten die vóór 1 januari 2020 zijn genomen, blijven het ‘oude’ ambtenarenrecht en de procedures van de Algemene wet bestuursrecht van toepassing. Als bijvoorbeeld een besluit op 10 december 2019 is genomen, kan hiertegen nog tot uiterlijk 20 januari 2020 bezwaar worden gemaakt en vervolgens tegen de beslissing op bezwaar nog beroep bij de bestuursrechter worden ingediend.

Zolang er geen nieuwe cao is afgesloten, blijven de bepalingen uit de rechtspositieregeling gelden alsof het een cao is. 

Andere vragen?

Heb jij vragen die je niet op deze pagina kunt terugvinden?

Stuur een e-mail

Of kom naar een van onze bijeenkomsten voor Rijk of Decentrale Overheden bij jou in de regio.