Pensioen - Wet- en regelgeving

Verreweg de meeste werknemers bouwen pensioen op via aanvullende werknemerspensioenen. Dit geldt voor zo'n 92 procent van de werknemers. Een minderheid is dus aangewezen op individuele regelingen. Bijvoorbeeld omdat de werkgever niet is aangesloten bij een pensioenfonds. Ook kunnen werknemers die meer pensioen willen opbouwen, bijvoorbeeld door pensioengaten in het verleden, zelf kiezen voor aanvullende pensioenopbouw met pensioenverzekeringen.

Zzp'ers

Ook voor zzp'ers (zelfstandigen zonder personeel) is het aan te raden om te sparen voor pensioenopbouw. De FNV pleit ervoor dat zzp'ers de pensioenopbouw kunnen voortzetten bij het bedrijfstakpensioenfonds van de sector waar ze voorheen werkzaam zijn geweest.

Solidariteit

Pensioenfondsen zijn gebaseerd op solidariteit en kunnen verschillende risico's delen door een groot aantal deelnemers. De kosten zijn beperkt tot circa 3,5 procent van het vermogen. Veel beschikbare premieregelingen kennen een slechte kwaliteit door het gebrek aan solidariteit en schaalvoordelen.

Hoge kosten bij verzekeraars

Verzekeraars houden gemiddeld 24 procent aan kosten in, zodat een deel van de premie niet wordt belegd. Verzekeraars maken kosten door reclame en marketing en houden een winstopslag in. Dit gaat ten koste van de pensioenuitkering.

Beleggingsrisico

Beschikbare premieregelingen worden veelal door de werkgever aangeboden. De werkgever is partij bij deze overeenkomst met de verzekeraar. Werknemers lopen relatief veel risico ten opzichte van pensioenfondsen. In ruim de helft van de gevallen ligt het beleggingsrisico bij de deelnemer. Het gaat daarbij zowel om de positieve als de negatieve risico's. Bij minder dan de helft van de gevallen is sprake van een gegarandeerd eindkapitaal. Dit biedt meer zekerheid over de hoogte van de in te kopen pensioenuitkering.

Goed informeren

Op basis van de Pensioenwet zijn de werkgever en de pensioenuitvoerder samen verantwoordelijk voor de communicatie. Zij zijn verplicht om de werknemers goed te informeren over het pensioen. Uit onderzoek van de Stichting Pensioenkijker.nl blijkt echter dat 23 procent van de werkgevers zijn medewerkers nooit informeert over pensioen.

De FNV raadt werknemers aan om deze werkgevers te wijzen op hun zorgplicht en alsnog deze informatie te verstrekken. Werkgevers moeten werknemers informeren over de vorm van de regeling en de risico's die werknemers daarin lopen.

Beschikbare premieregeling

De beschikbare premieregeling (of Defined Contribution) staat voor een vaste bijdrage aan het pensioenvermogen. Het beleggingsrisico wordt gedragen door de deelnemer zelf. Daarvan koop je op je 65e een pensioenuitkering voor de rest van je leven. Meestal belegt de pensioenuitvoerder. Maar het kan ook zo zijn dat je er voor kunt kiezen zelf verantwoordelijk te zijn voor de beleggingen.

Onzeker

Voor de deelnemer kan de beschikbare premieregeling een nadeel hebben: je kent wel de hoogte van de premie, maar je weet niet hoeveel er op de einddatum in de pot zal zitten. Dat is afhankelijk van hoe de spaarpot rendeert. Ook weet je niet hoeveel het je straks kost om pensioen in te kopen. De hoogte van je uiteindelijke pensioen is daarmee onzeker.

Als je nu 65 wordt en dus nu je pensioen moet aankopen, dan voel je ongetwijfeld de nadelige gevolgen van een beschikbare premieregeling. Naast het feit dat de beleggingen door de crisis minder waard zijn geworden, is de levensverwachting in de afgelopen 40 jaar gestegen en is de rente heel laag. Je moet je pensioen dus kopen met een lager bedrag, voor een langere periode laten uitkeren (want we leven gemiddeld langer), én de rente die je krijgt over het kapitaal dat je inlegt is laag.

Vastgestelde uitkering

Deze risico's zijn precies de reden dat de FNV pleit voor een andere regeling: de Defined Benefit (DB) (= vastgestelde uitkering), waarbij de pensioenuitkeringen zijn vastgelegd, zoals bij de Nederlandse pensioenfondsen. Dan draagt de verzekeraar het risico, niet de deelnemer.

Extra pensioen opbouwen

Werknemers die overwegen extra pensioen te sparen, zouden moeten informeren naar de mogelijkheden om extra pensioen te sparen binnen het collectieve stelsel. Een aantal pensioenfondsen biedt deelnemers aan om individueel extra pensioen op te bouwen bovenop de collectieve regeling, waarbij gebruik wordt gemaakt van de schaalvoordelen en beleggingsmogelijkheden van het pensioenfonds. In de praktijk maakt nog maar een beperkt deel van de deelnemers hier gebruik van. Met het oog op de hoge kosten die verzekeraars inhouden, is het aan te bevelen om zich te laten informeren over de mogelijkheden bij het eigen fonds.