FNV: Zembla-rapport over pensioengeld deugt niet
06-02-2011Het rapport van onderzoeksbureau Bosch op basis waarvan Zembla concludeert dat er heel veel pensioengeld verdwenen is door slecht beheer deugt niet en roept een vertekend beeld op. Dat stelt de FNV.
De stelling van Zembla dat pensioenfondsen beter niet in aandelen hadden moeten gaan, getuigt van kortzichtigheid en van een kortetermijnvisie. Zonder het rendement van de aandelen op de lange termijn, hebben pensioendeelnemers een veel slechter pensioen.
Dubieus
FNV-vicevoorzitter Peter Gortzak. 'Het rapport en de uitzending zijn op verschillende onderdelen dubieus. Er zou te risicovol zijn belegd en Nederlandse pensioenfondsen zouden structureel slechter presteren dan andere fondsen, mede door de ondeskundigheid van vakbondsbestuurders.’
Beste pensioenstelsel ter wereld
‘Als dit allemaal aan de orde zou zijn, hoe kan het dan zijn dat wij in Nederland nog steeds het beste pensioenstelsel ter wereld hebben? Aan wie zouden wij dan ons pensioengeld moeten toevertrouwen? Aan banken en verzekeraars? Zouden pensioendeelnemers daar beter van worden? Ik durf dat te betwijfelen.’
‘De huidige crisis is veroorzaakt door mensen die zichzelf professionals en deskundigen noemen. In tegenstelling tot deze bedrijven hebben pensioenfondsen nooit hun hand op hoeven houden. Pensioenfondsen staan op eigen benen. Ondanks de moeilijke tijden.’
Te weinig premie betaald
Zembla komt op basis van het rapport tot de conclusie dat de pensioenreserves zijn uitgehold doordat in het verleden te weinig pensioenpremie is betaald. Gortzak: ‘En daar hebben ze gelijk in. Dit is wijsheid achteraf. Daar hebben wij onze lessen uit getrokken. Werknemers hebben in die tijd wel veel profijt gehad van de daardoor verkregen extra koopkracht.’
Verkeerde vergelijking
Ook de bewering dat de rendementen van pensioenfondsen zouden zijn achtergebeleven bij andere fondsen is gebaseerd op een verkeerde vergelijkingsmaatstaf.
Gortzak: ‘In het rapport is wat de pensioensprestaties betreft, gekeken naar de MSCI Europa index als toetsingskader. Het is juist logischer om een vergelijking te maken met de Wereld Index van MSCI. Nederlandse fondsen beleggen namelijk wereldwijd en niet alleen in Europa. Dan blijkt ineens dat de pensioenfondsen extra rendement hebben behaald. Bedrijfstakpensioenfondsen, waar vakbondsbestuurders in deelnemen, hebben gemiddeld genomen hun benchmarks verslagen.’
Rapport Nederlandsche Bank
Zembla stelt in haar uitzending dat pensioenfondsen in 2008 bij aanvang van de crisis een verlies van 20 miljard euro zouden hebben geleden. Dat stelt zij op basis van een rapport van De Nederlandsche Bank (DNB). DNB komt tot deze berekeningen op basis van 'een sectorbrede analyse', maar heeft dit bedrag tot op heden nooit onderbouwd.
Commissie-Frijns
Ook heeft de voorzitter van de Kamercommissie-Frijns, een speciale commissie die onderzoek heeft gedaan naar het beleggingsbeleid van pensioenfondsen, zich in het najaar enigzins gedistantieerd van deze vermeende onderprestatie van 20 miljard.
Onderzoeker Bosch vindt dat sommige conclusies van het Zembla-programma 'wellicht wel te kort door de bocht zijn'. Met name de bewering dat pensioenfondsen te riskant hebben belegd door teveel in aandelen te beleggen, wil hij graag nuanceren. 'Zembla heeft op het laatste moment mijn samenvatting in mensentaal willen overzetten. Natuurlijk zeg ik niet dat pensioenfondsen niet in aandelen zouden moeten beleggen', zegt hij. 'Dat kun je niet zo rigide zeggen.'
Zembla schrijft op haar website: 'Daarnaast zijn pensioenfondsen vanaf de jaren negentig steeds meer in aandelen gaan beleggen, met alle risico’s van dien. Twee beurscrises, die van 2002 en die van 2008, hebben de fondsen daardoor flink uitgehold. Onderzoek van Zembla toont aan dat, als men veiliger was blijven beleggen, de problemen nu veel minder groot zouden zijn geweest.' Uit deze grafiek in het onderzoeksrapport van Bosch blijkt de gemiddeld sterke toename van het aandelenpakket van de pensioenfondsen sinds de jaren tachtig:
Ernstige rekenfouten
Van steeds meer kanten komt stevige kritiek op de conclusies van Bosch en Zembla. Zo vroeg IPN (IPE Investment & Pensions Nederland) de bureaus Ortec en Cardano om de cijfers van Bureau Bosch na te rekenen. 'Onafhankelijk van elkaar bereikten zij dezelfde conclusie: de cijfers van Bosch berusten op ernstige rekenfouten.'
Toezichthouder
De Nederlandsche Bank heeft nooit vanuit zijn rol van toezichthouder ingegrepen in het beleggingsbeleid van bedrijfstakpensioenfonden, terwijl zij daartoe wel de bevoegheid heeft.