‘Tegenstanders maken een karikatuur van het pensioenakkoord’

Peter Gortzak is een van de architecten van het pensioenakkoord. Hoe kijkt de vicevoorzitter van de FNV Vakcentrale aan tegen de kritiek? ‘Wij gaan zorgen voor goed toezicht en goede regels.’

PvdA-leider Job Cohen heeft op de uitslag van het referendum bij FNV Bondgenoten gereageerd met de opmerking dat er nog wel een en ander moet verbeteren aan het pensioenakkoord. Kan er zo toch nog iets moois uit voortkomen?

‘Helaas heeft minister Kamp de oppositie in feite niet eens nodig. Hij heeft gezegd dat als het akkoord geen steun heeft van de FNV, hij dan zijn eigen plan in stemming brengt. En dat heeft een meerderheid in de Kamer. Dan kun je de AOW niet flexibel opnemen, je krijgt geen verhoging van de AOW en de mogelijkheid om pensioen te sparen wordt fiscaal beperkt. En zo zijn er nog meer voordelen die je dan misloopt.’

Een van de kritiekpunten op het pensioenakkoord is dat pensioenfondsen zich te makkelijk rijk zouden mogen rekenen. Want ze mogen uitgaan van te verwachten rendementen; maar als die dan in de praktijk tegenvallen is er al teveel pensioengeld uitgekeerd. Is die kritiek niet terecht?

‘Nee, er wordt een karikatuur van gemaakt. Volgens het pensioenakkoord zouden de pensioenen nu ook niet geïndexeerd worden. Daarbij komt dat pensioenfondsen, met het pensioenakkoord, juist op de lange termijn kunnen gaan letten, waardoor zij zich minder bezig hoeven te houden met de waan van de dag. Dat gebeurt nu wel en leidt tot grote onzekerheid op korte termijn, terwijl het geld in principe wordt weggezet voor tientallen jaren.

'Bovendien betekent het niet dat pensioenfondsen vrijheid krijgen. Wij gaan zorgen voor goed toezicht en goede regels zodat zij binnen een verstandige bandbreedte blijven. Overigens wordt er nog overlegd over de details van het akkoord. We hebben iedereen opgeroepen hieraan mee te doen.

‘Over de keerzijde hoor je de criticasters  trouwens niet. Als de rente gaat stijgen, hoeft er geen extra geld in de kas van de pensioenfondsen te komen, want dan stijgt de dekkingsgraad. Stel de geldpers wordt aangezet, dan stijgt de inflatie, en om die te beteugelen wordt de rente meestal verhoogd. In het huidige systeem zou er dan pensioengeld uitgedeeld worden.’

Als er weer een recessie komt, of zelfs een depressie, kun je de pensioenen toch langdurig niet verhogen?

‘Klopt, maar ook volgens het pensioenakkoord wordt er dan niet geïndexeerd.’

Soms kun je een recessie ook zien aankomen, en uit voorzorg al terughoudend zijn met verhoging van de pensioenuitkeringen.

‘Ja, maar wij zitten als werknemersvertegenwoordigers toch in de besturen van de pensioenfondsen? Je mag toch aannemen dat er dus niet wordt potverteerd? De pensioenfondsbestuurders zitten zelf aan het stuur en dat loopt dus deels via de bonden. Dat staat ook in het pensioenakkoord: fondsen bepalen zelf hun beleid. En bij pensioenfondsen waar de bonden niet in het bestuur zitten, moet het gevecht aan de cao-tafel plaatsvinden. Ze zitten er dus altijd zelf bij.’

Mag je wel zo optimistisch zijn om in deze tijden toch te mikken op verhoging van de pensioenen?

‘Wij vinden dat je een hogere ambitie moet hebben dan het garanderen van alleen de nominale pensioenuitkering. Want 1000 euro nu is over 20 of 40 jaar heel veel minder waard.

‘Er zitten trouwens wettelijke maxima aan de verwachte rendementen waarmee je mag rekenen. Op obligaties is dat maar 4 procent en op aandelen 7 procent. En geen enkel fonds zit voor 100% in aandelen. De Nederlandsche Bank en de deelnemersraad zouden daar ook niet mee akkoord gaan. Alleen daarom al kan het niet.’

Waarom mogen mensen eigenlijk niet zelf hun beleggingsmix vaststellen? Dat kan bij particuliere pensioenverzekeraars ook. Dan ben je van die hele discussie over indexatie en dekkingsgraden af.

‘Heel veel mensen hebben op dit moment niet de kennis en tijd om dat zelf te regelen. Het is de vraag of mensen op al dat extra regelwerk zitten te wachten. Maar belangrijker is dat je ook meer rendement kunt halen als je over een groter financieel draagvlak beschikt. Dan kun je namelijk aan risicospreiding doen. Daar komt nog bij dat de Europese Unie ons pensioenstelsel gedoogt vanwege de solidariteit tussen de generaties. Als je alles individualiseert vervalt de verplichtstelling voor de pensioenverzekering, want dan moet er geconcurreerd kunnen worden.’

Wat is daar op tegen? Misschien levert dat betere beleggingsresultaten op.

‘Mensen zullen dan allerlei overwegingen kunnen hebben om zich dan maar niet voor hun pensioen te verzekeren. Bijvoorbeeld om hun schulden te kunnen afbetalen, of er lekker van op reis te gaan.’

Nou en? Eigen schuld dikke bult, kun je dan zeggen. En ze hebben altijd nog de AOW.

‘Ja, maar daarvoor zit ik niet bij de vakbond. Wij gaan liever voor een goed pensioen voor iedereen.’