‘Bijzondere Werknemers’ laten hun gezicht zien in de Tweede Kamer

‘Ik daag iedereen uit goed nota te nemen van deze portretten. Want over tien jaar is deze sector geschiedenis. Wat overblijft zijn 30.000 indicaties voor beschutte arbeid. Sociale werkplaatsen worden afgebouwd’, zei FNV-hoofdbestuurder Leo Hartveld dinsdag bij de opening van de fototentoonstelling Bijzondere Werknemers in het Tweede Kamergebouw.

Op de foto’s staan onder anderen mensen uit de sociale werkvoorziening. Ze zijn geportretteerd door fotograaf Chris de Bode in opdracht van FNV en Abvakabo FNV. De expositie laat zien dat je werknemers uit de sociale werkvoorziening niet moet onderschatten. Zij zetten zich met hart en ziel in voor hun werk en moeten veel overwinnen om hun plek op de arbeidsmarkt te behouden. 

Ontslagen

Enkele van de geportretteerde werknemers waren bij de opening van de tentoonstelling. Zoals twee werknemers uit Oldenzaal net te horen hebben gekregen dat hun sociale werkplaats wegens geldgebrek gesloten zal worden en dat zij, samen met ongeveer 700 anderen, op straat komen te staan.

De SW-sector biedt nu werk aan ruim 100.000 mensen die vanwege een verstandelijke, psychische of fysieke handicap alleen onder aangepaste omstandigheden kunnen werken.

Lange geschiedenis

Beschut werken kent een lange geschiedenis. Voor de Tweede Wereldoorlog waren dit particuliere initiatieven van armenzorg en liefdadigheid. Na de Tweede Wereldoorlog kwamen er gemeentelijke sociale werkplaatsen, ook wel werkplaatsen voor minder validen genoemd.

Hartveld: ‘Een van de mensen in de portrettenreeks (Louis Rolevink) begon als veertienjarige zijn loopbaan in zo’n MIVA-werkplaats. Hij was als baby getroffen door een hersenbloeding. Louis heeft geen vrolijke herinneringen aan die voorloper van de WSW. Je moest er volgens hem voor een fooi werken en je werd uitgejouwd op straat.’

Ontplooiing

In 1965 overschreed het aantal werknemers in gemeentelijke regelingen de 30.000 en kwam er in 1968 een rijksregeling. Die stelde: ‘de sociale werkvoorziening biedt de werknemers arbeid binnen de grenzen van hun mogelijkheden en een vast inkomen; maakt hen tot producenten in plaats van uitsluitend consumenten; verleent hen een sociale status en een rechtspositie als werknemer en biedt hen de mogelijkheid tot ontplooiing van hun nog aanwezige capaciteiten en contacten met andere mensen.’

Pech

Hartveld: ‘Ik zou het zelf niet mooier kunnen zeggen. Deze wet is voor mij een toonbeeld van humaniteit, respect en mededogen met mensen die de pech hadden bij de geboorte of later in hun leven getroffen te worden door een beperking.’
 
‘Maar jammer genoeg vergaat het de geportretteerden een jaar na de presentatie van onze tentoonstelling vaak niet zo goed. Twee van hen lijken tot hun pensioen op de wachtlijst voor het WSW-bedrijf te blijven staan en twee van hen staan op de nominatie ontslagen te worden omdat het bedrijf waar ze werken opgeheven dreigt te worden.’

Foto's: Adri den Bakker (FNV)