Schoonmaakster: ‘Altijd de dreiging van ontslag’
Al vijftien jaar stoft, poetst en dweilt C. (1963) gebouwen. ’s Morgens begint ze om half 6 om 3,5 uur schoon te maken, ’s avonds herhaalt ze het kunstje nog eens in dezelfde uren voor een andere werkgever. Die gebroken dienst is niet ideaal, zegt ze, maar de werkgevers hebben liever korte contracten. Haar missie gaat een andere richting uit: “De slavernij is allang afgeschaft, we moeten respectvol met elkaar omgaan. Dat probeer ik altijd weer uit te dragen.”
Schoonmaakster Christine Monk Simons
| ’s Ochtends staat C. om half 5 op voor haar werk in een wasserette van half 6 tot 9. “En ’s avonds werk ik van half 6 tot 9 in een medisch centrum. Dat zijn 2 gebroken diensten en dat vind ik wel lastig. Ik zou graag aaneengesloten uren willen werken, maar die krijg ik niet. Daarom werk ik bij 2 bedrijven. In het ziekenhuis zou ik wel meer uren kunnen werken, maar de werkgever heeft liever mensen voor een paar uurtjes.” Haar kinderen ziet ze door die gebroken dienst nauwelijks. “Ik heb er 5; de oudste is 27, de jongste 5 jaar. ’s Avonds vangt mijn man of een van de oudere kinderen de anderen op. Ik ga om 5 uur de deur uit en kom ik ’s avond pas om 10 uur thuis. Tussendoor zitten mijn kinderen op school. Ik heb weinig contact met ze en dat is heel jammer. De kinderen gaan allemaal naar school en dat is erg duur. Ik houd bijna niks over van de 900 euro die ik per maand verdien.” Ze heeft een vast contract voor de uren die ze werkt. Vakantiegeld krijgt ze apart uitbetaald. In de schoonmaak werken mannen en vrouwen samen, maar het zware werk, zoals met machines de plafonds en muren schoonmaken, dat doen de mannen. “Soms wil een voorjuffrouw dat wij vrouwen dat ook doen, maar dat is veel te zwaar voor ons. Wat ik kan doen, doe ik. Wat ik niet kan, weiger ik.”
Dit soort problemen ondervindt ze vooral bij voorjuffrouwen in het medisch centrum. Onlangs liep een conflict hierover nog hoog op. Een voorjuffrouw eiste van haar en haar vrouwelijke collega’s dat ze dat ‘mannenwerk’ toch deed. Toen C. weigerde, begon de voorjuffrouw te schreeuwen en te dreigen met ontslag. De artsen die langsliepen zeiden: ‘Laat je je zo behandelen?’ Ze moest een ontslagbrief tekenen, maar C.deed dit niet. |
Schoonmaak Aantal werknemers Circa 175 duizend, waarvan zo’n 20 procent flexwerkers. Soorten contracten Uitzendwerk en tijdelijke contracten. Gebroken diensten en veel kleine baantjes. Ontwikkelingen Werkzaamheden die niet tot de kerntaken van bedrijven horen, zoals schoonmaak, catering en beveiliging, worden vaak uitbesteed. In de schoonmaak is de concurrentie groot. Opdrachtgevers willen de laagste prijs. Schoonmaakbedrijven accepteren te vaak contracten die alleen zijn waar te maken door te knijpen op de arbeidsvoorwaarden. Hetzelfde werk moet in steeds minder tijd worden gedaan. Elk verzoek van de klant over werktijden wordt gehonoreerd. Bij het maken van werkroosters wordt niet gekeken of de werknemer dat kan combineren met zijn privéleven. De werkdruk is fors toegenomen. Het schoonmaken van gebouwen gebeurt vaak door mensen met een jaarcontract of vast dienstverband. Treinen en vliegtuigen worden meestal schoongemaakt door uitzendkrachten. Knelpunten flexwerk Met de kleine contracten is het ondoenlijk om een loon te verdienen waar je van kunt bestaan. Probleem zijn de gebroken diensten. Neem bijvoorbeeld een school. De opdrachtgever wil dat er voor schooltijd, tussen de middag en na schooltijd wordt schoongemaakt. De schoonmaker moet dan 3 keer op en neer reizen zonder reiskostenvergoeding en is de hele dag bezig met het werk. Schoonmakers voelen zich geïntimideerd. Als iemand een zogenaamd vrijwillige urenvermindering niet accepteert, wordt er gedreigd met overplaatsing of ontslag. De werkomstandigheden zijn vaak zwaar. Er is geen loopbaanperspectief meer in de branche. Vroeger kon je als treinschoonmaker nog doorstromen naar perronopzichter. Nu het werk uitbesteed is, gebeurt dat niet meer. De schoonmakers voerden in 2010 met succes actie om de uitwassen van de aanbesteding zichtbaar te maken. Niet tegen de schoonmaakbedrijven, maar tegen de opdrachtgevers zoals Schiphol of de NS. Ze eisten een goede cao maar ook respect. “Als je dat niet krijgt, moet je het gaan halen”, aldus een actievoerster. “Schoonmakers zijn net als andere mensen trots op hun vakmanschap.” De actievoerders kregen veel sympathie van het publiek. Ook werkgevers raakten doordrongen van de slechte omstandigheden. Vieze kantines werden opgeknapt. Andere misstanden zijn aangepakt. FNV Bondgenoten heeft in de cao-onderhandelingen de ‘code verantwoordelijk marktgedrag’ afgesproken, waarbij zowel werkgevers als opdrachtgevers betrokken zijn. De lonen zijn opgetrokken tot 10 euro per uur. Scholing is verbeterd. Meer aandacht komt er voor taalcursussen, zodat schoonmakers zich beter kunnen redden. Verbetering van de reiskosten en een contract van minimaal 20 uur per 4 weken staan de volgende keer op de agenda. |
Onzeker Werk
Flex een zegen voor de economie of een ramp voor de mensen? De meningen zijn verdeeld. De FNV laat flexwerkers zelf aan het woord. Hieronder is de brochure te downloaden. Liever een papieren versie? Bel publieksvoorlichting 0900 - 3300 300.
Voormalig rijksambtenaar : ‘De overheid creëert een nieuwe klasse zonder rechten’
Postbezorger Dieuwke Feenstra: ‘Ik moet hard fietsen voor weinig geld’