RSI

Oorzaken en risico's

De organisatie van het werk is een van de oorzaken voor het ontstaan van RSI. RSI kan onder andere ontstaan door:

• werk waarbij vaak dezelfde bewegingen moeten worden herhaald;
• werk met een overmatige uitoefening van kracht;
• werken in een ongemakkelijke lichaamshouding;
• vaak en langdurig in dezelfde lichaamshouding werken;
• lange werktijden met onvoldoende afwisseling van taken of pauzes;
• werken op een werkplek die ergonomisch niet optimaal is;
• werken onder een (onafgebroken) hoge werkdruk of in een hoog tempo;
• werken onder stress;
• een slechte werksfeer.

RSI komt veel voor bij mensen die beeldschermwerk verrichten en bij mensen die repeterende handelingen uitvoeren, bijvoorbeeld aan de lopende band. Je loopt een risico op RSI als je onder andere:

• meer dan vier uur per dag met de computer- en/of de muis werkt;
• meer dan vier uur per dag met een ongesteunde arm werkt, dat wil zeggen dat je je arm niet kan laten rusten op een werktafel of armleuning;
• bewegingen maakt met je arm(en) die je vaak en snel moet herhalen;
• te weinig hersteltijd per uur hebt, in de vorm van een pauze of andersoortige werkzaamheden.
  

Plichten werkgever

In de arboregelgeving staan de verplichtingen waaraan de werkgever moet voldoen. Verplichtingen rondom fysieke belasting staan in een apart hoofdstuk van het Arbobesluit. Hier valt RSI ook onder. Daarnaast staan er in dit hoofdstuk ook nog verplichtingen rondom beeldschermwerk. Over beeldschermwerk staat het volgende: 

• Wat er onder een beeldscherm en een beeldschermwerkplek wordt verstaan en wanneer het beeldschermbesluit van toepassing is
• In de verplichte Risicoinventarisatie en- evaluatie (RI&E) specifiek aandacht besteed moet worden aan de gevaren voor het gezichtsvermogen en die ban de fysieke en psychische belasting als gevolg van arbeid aan een beeldscherm en er vervolgens op basis van de uitkomsten doeltreffende maatregelen genomen dienen te worden
• De arbeid aan een beeldscherm zodanig georganiseerd is  dat deze arbeid telkens na ten hoogste 2 achtereenvolgende uren wordt afgewisseld door andersoortige arbeid of door een rusttijd, zodanig dat de belasting van het verrichten van de arbeid aan een beeldscherm wordt verlicht
• Iedere werknemer die voor de eerste keer wordt eblast met arbeid aan een beeldscherm in de gelegenheid wordt gesteld om passend onderzoek van de ogen en het gezichtsbermogen te ondergaan.
• De werkplek volgens ergonomische beginselen dient te worden ingericht, waarbij er bij mministeriele regeling nadere regels zijn opgesteld met betrekking tot de beeldschermwerkplek. Hierbij meot gedacht worden aan de beeldschermtafel en stoel.

Nota bene: een laptop voldoet niet aan de voorschriften van apparatuur die gebruikt dient te worden bij beeldschermwerk, omdat toetsenbord een geheel vormt met het beeldscherm.  

Voorbeelden

Bureau Beroepsziekten FNV heeft meerdere zaken weten te regelen voor mensen met RSI. Enkele voorbeelden van succesvolle zaken: 

Journaliste

In 2002 heeft Bureau Beroepsziekten FNV een zaak van een 60-jarige journaliste minnelijk geregeld. De werkneemster bracht het grootste gedeelte van haar 40-urige werkweek door achter het beeldscherm. De werkdruk was hoog en de pauzes waren kort. Haar werkgever had geen aandacht besteed aan de risico's van langdurig beeldschermwerk. Werkplekonderzoek was niet verricht, er was geen instructie gegeven over een juiste zithouding en de bureaus waren niet in hoogte verstelbaar.

De journaliste viel uit met pijnklachten in haar hand en pols die doortrokken naar haar arm, nek en schouders. Haar rug ging later ook pijn doen en ze raakte oververmoeid. Toen ze eenmaal ziek thuis zat, werkte haar werkgever volstrekt onvoldoende mee aan haar reïntegratie. De werkgever en zijn verzekeraar hebben de ex-werkneemster uiteindelijk een schadevergoeding betaald.

Koekjesinpakster

Begin 2003 heeft een 36-jarige koekjesinpakster die door RSI in de WAO belandde, via een minnelijke regeling een schadevergoeding van de werkgever ontvangen. De vrouw werkte aan de lopende band en moest hoogfrequent, eenzijdige, repeterende handelingen uitvoeren. Het was zwaar werk, want de band liep snel en de inpakkers moesten hun werk voorover bukkend doen (de band liep op heuphoogte, dus te hoog om te zitten en te laag om te staan).

De werkgever deed niet waartoe hij wettelijk verplicht was, bijvoorbeeld het voorlichten van de werknemers over de risico's van het werk, het aanbrengen van variatie in het werk en het houden van een werkplekonderzoek.

Administratief medewerkster

Na de civiele rechter heeft ook de ambtenarenrechter RSI erkend als beroepsziekte. Bovendien hebben ambtenaren met een beroepsziekte recht op een in de CAO afgesproken bovenwettelijke uitkering. Dat blijkt uit een uitspraak van de Centrale Raad van Beroep in een zaak die Bureau Beroepsziekten FNV had aangespannen namens een administratief medewerkster van de Belastingdienst. De vrouw moest haar werk medio 1997 staken wegens nek-, schouder- en armklachten. Zij belandde in de WAO en kreeg een uitkering op basis van 80 tot 100 procent arbeidsongeschiktheid.

De Belastingdienst vocht zowel aan dat RSI een beroepsziekte was, als het recht op de bovenwettelijke uitkering. Aanvankelijk stelde de rechtbank in Den Haag de dienst in het gelijk. Daarop ging Bureau Beroepsziekten FNV namens haar cliënte in hoger beroep bij de bestuursrechter. De Centrale Raad van Beroep vernietigde de uitspraak van de rechtbank en verklaarde het beroep van de ambtenaar gegrond.

Links

RSI-vereniging

Software voor gezond computergebruik

Polikliniek Mens en Arbeid over houding- en bewegingsapparaat

Nederlands Kenniscentrum Arbeid & Klachten Bewegingsapparaat