Nek-, rug-, heup- en knieklachten

Oorzaken en risico's

Er zijn meerdere risicofactoren die bij langdurige blootstelling klachten kunnen veroorzaken. Ze zijn onder te verdelen in verschillende categorieën:

• Tillen en dragen, waarbij zware gewichten verplaatst moeten worden en er soms ook gereikt moet worden (eenmaal per dag meer dan 25 kilo, of meer dan zes keer per uur meer dan 10 kilo).
• Duwen, trekken en knijpen, waarbij minimaal twaalf keer per uur behoorlijk wat kracht geleverd moet worden met de armen of het hele lichaam.
• Werkhouding waarin met enige regelmaat langdurig of vaak in ongewenste houdingen wordt gewerkt.
• Repeterende bewegingen, waarbij langdurig aaneengesloten (bijna) dezelfde bewegingen worden uitgevoerd.
• Trillen en schokken, waarbij meer dan één uur per dag met aangedreven (hand)gereedschappen wordt gewerkt of met transportmachines (bijvoorbeeld vrachtwagens, heftrucks, graafmachines) of op trillende vloeren.
  

Plichten werkgever

In de arboregelgeving staan de verplichtingen waaraan de werkgever moet voldoen. Verplichtingen rondom fysieke belasting staan in een apart hoofdstuk van het Arbobesluit. Hierin staat het volgende: 

• Het werk, de werkplek, de werkmethode, de hulpmiddelen en persoonlijke beschermingsmiddelen moeten zodanig zijn dat fysieke belasting geen gevaar oplevert voor de veiligheid en de gezondheid van de werknemer. 
• Wanneer gevaarlijke situaties niet kunnen worden voorkómen, moeten deze zoveel mogelijk beperkt worden. 
• In de verplichte Risicoinventarisatie en -evaluatie (RI&E) van een bedrijf moeten ook de veiligheids- en gezondheidsaspecten van fysieke belasting beoordeeld worden. Hierbij moet gelet worden op de kenmerken van de last, de vereiste lichamelijke inspanning, de kenmerken van de werkomgeving en de eisen die aan de taak worden gesteld. 
• Werkplekken moeten in principe volgens ergonomische beginselen worden ingericht.
• Wanneer werk verricht moet worden waarbij handmatig lasten gehanteerd moeten worden, moet er voorlichting en instructies gegeven worden over:
  * hoe de last gehanteerd moet worden
  * het gewicht van de last en zo nodig het zwaartepunt of de zwaarste kant van de last.
  * de gevaren die hieraan verbonden zijn voor de veiligheid en gezondheid
  * de maatregelen om de gevaren zoveel mogelijk te beperken
  

Voorbeelden

Bureau Beroepsziekten FNV heeft meerdere zaken weten te regelen voor mensen met klachten aan het bewegingsapparaat. Enkele voorbeelden van succesvolle zaken: 

Heftruckchauffeur

Ruim 10 jaar reed een heftruckchauffeur dagelijks honderden meters op een heftruck over hobbelige ondergrond. De vracht voorop was zo groot, dat hij als hij vooruit keek niets kon zien. Daarom reed hij de hele dag achteruit, terwijl hij over zijn rechterschouder keek. De man viel uit met nekpijn. Later bleek dat zijn nekwervels waren versleten. Er was geen aangepast werk voor hem beschikbaar en hij belandde gedeeltelijk in de WAO. Nog steeds heeft de man geregeld last van zijn nek.

De werkgever had de heftruckchauffeur te veel bloot gesteld aan trillingen. Verder had de werkgever de chauffeur in een te eenzijdige houding laten werken en niet gezorgd voor voldoende afwisseling van werkzaamheden. Bureau Beroepsziekten FNV heeft via een minnelijke regeling een schadevergoeding voor deze man kunnen regelen.

Vrachtwagenbelader

Een vrachtwagenbelader laadt aan het begin van zijn werkdag in een uur tijd 150 stukken vlees handmatig in kleine vrachtwagens. Daarna verplaatst hij bij grote koelwagens het vlees met een tilarm. Per dag maakt hij zo'n 10.000 zwenkbewegingen. De hompen vlees wegen tussen de 25 en 60 kilo. De belader valt uit met pijn in nek en schouder. Hij blijkt een hernia te hebben. Ruim 8 jaar na zijn uitval heeft hij nog altijd pijn in rug en schouders en gebruikt hij veel pijnstillers.

De werkgever heeft deze man te veel laten tillen, de tilnorm is overschreden. Verder moest de man te veel repeterende bewegingen maken en was er te weinig afwisseling van de werkzaamheden om te voorkomen dat er klachten zouden ontstaan. Bureau Beroepsziekten FNV heeft via een minnelijke regeling een schadevergoeding voor deze man kunnen regelen.

Glasbewerker

Via een minnelijke regeling heeft Bureau Beroepsziekten FNV een schadevergoeding kunnen regelen voor een glasbewerker die 30 jaar lang over dikke, meterslange stukken glas gekropen heeft met een snijlat in de ene hand en een glassnijder in de andere. De combinatie van kruipen en snijden zorgde voor enorme druk op de knieën.

De werkgever heeft de glasbewerker onvoldoende voorlichting gegeven over de gevaren van het werk en te weinig gedaan om gevaren te voorkomen. Zo had deze man niet altijd kniebeschermers tot zijn beschikking. Dit leidde tot klachten aan zijn knieën. Operaties hadden niet het gewenste resultaat, waardoor deze man op 51-jarige leeftijd volledig werd afgekeurd.

Links

Nederlandse vereniging van rugpatiënten 'de Wervelkolom'

Arbobondgenoten; on line het maximale tilgewicht berekenen

Nederlands Kenniscentrum Arbeid en Klachten Bewegingsapparaat