Overwerk

Volgens de Arbeidstijdenwet is de werkgever verplicht een deugdelijke registratie van de arbeids- en rusttijden te voeren, die toezicht op naleving van de wet mogelijk maakt. De or heeft recht op inzage in deze geregistreerde gegevens. Daar geeft de Wet op de ondernemingsraden (WOR) de or het recht toe. Het is op dit moment een artikel dat een handvat biedt om overwerk te beperken. En natuurlijk staat het vakbonden vrij om met werkgevers afspraken te maken over de vraag wanneer werken overwerk is.

Een overwerkvergoeding is volgens de wet niet verplicht. In cao's kunnen wel afspraken gemaakt worden over uitbetaling van overwerkuren. Raadpleeg dus je cao voor de regels voor uitbetaling van overuren. Val je niet onder een cao en heb je ook geen individuele afspraken met je werkgever gemaakt over (de hoogte van) uitbetaling van overwerk, dan zijn er geen speciale overwerktoeslagen van toepassing. Als de werkgever opdracht geeft tot overwerk of instemt met overwerk, moet hij dat wel compenseren, tenzij afgesproken is dat overwerk bij het salaris is inbegrepen.

Nee, je kan niet zomaar overwerk weigeren. Je cao kan voorschrijven dat je verplicht bent om over te werken. Ook als daarover niets geregeld is, kun je niet zonder meer overwerk weigeren. Wel zijn er cao's waarin overwerken vrijwillig is. Als je goede redenen hebt voor het niet kunnen doen van overwerk, zul je je belangen bij de werkgever kenbaar moeten maken. In sommige cao's zijn er speciale regelingen voor jongere en oudere werknemers voor het doen van overwerk. Er is natuurlijk wel een grens: er kan niet meer gewerkt worden dan dat de arbeidstijdenwet voorschrijft.

Overwerk is het aantal meer gewerkte uren boven de gebruikelijke werktijd. De gebruikelijke werktijd wordt bepaald in je arbeidscontract of je cao. Als er een cao van toepassing is, dan zullen daarin meestal de bepalingen over het overwerk geregeld zijn.

In de vernieuwde Arbeidstijdenwet (ATW) komt de definitie van overwerk niet meer voor. Dat is veelzeggend. Er staat in de wet dus niet dat er sprake is van overwerk wanneer er langer wordt gewerkt dan volgens het afgesproken (contractuele) werkrooster. Volgens de Arbeidstijdenwet mag de gewone arbeidsduur in beginsel niet langer zijn dan 12 uur per dienst, 60 uur per week. Hoe vaak mag het later worden? Ook dat maakt de wet niet duidelijk.

Pieperdienst of bereikbaarheidsdienst wordt ook wel consignatie genoemd. Het feit dat je geconsigneerd bent, is een beperking van je vrijheid. Je moet verplicht thuisblijven tijdens de feestdagen en bereikbaar zijn. Je wordt beperkt in het maken van afspraken met vrienden en kennissen. Uitstapjes met de kinderen zijn ook niet mogelijk. Je bent beschikbaar voor het bedrijf en daar moet een bepaalde vergoeding tegenover staan.
Afspraken zijn vaak in de cao terug te vinden. Als dit niet het geval is, moeten hierover op bedrijfsniveau afspraken worden gemaakt door de bond, or of personeelsvertegenwoordiging. Vaak geldt er voor feestdagen een extra toeslag.
 
Een consignatietoeslag kan op verschillende manieren worden berekend:

• een vergoeding per geconsigneerd uur, etmaal of week;
• een vergoeding per betalingsperiode (per maand of 4 weken).

De vergoeding kan de vorm hebben van:

• een nominaal bedrag (per uur, etmaal, week of maand);
• een percentage van het periodesalaris.

Neem contact op met je bond om na te gaan wat er in jouw cao vermeld staat over toeslagen tijdens feestdagen.