Pensioenakkoord

Het pensioenakkoord is een raamwerk. Er is ruim een jaar over onderhandeld. Het is een stevig fundament voor een nieuw pensioenstelsel met strakke afspraken.

De FNV is en blijft continu in overleg met leden en derden over de uitwerking van die afspraken. Ook in de uitwerking doet de FNV er alles aan om de belangen van haar leden te behartigen.

Het pensioenakkoord houdt in dat:

• je zelf je AOW-leeftijd kunt kiezen (65, 66, 67 etc…).
• de AOW-uitkering met 0,6 procent extra omhoog gaat.
• er geen beperking is van de mogelijkheid om te sparen voor je aanvullend pensioen.
• pensioenfondsen de ruimte krijgen om een goede balans te kiezen tussen zekerheid en indexatie.
• de pensioenfondsen in het vervolg ook vooraf worden getoetst op hun mogelijkheid om te indexeren.
• er afspraken worden gemaakt om extra inspanningen te leveren om oudere werknemers aan het werk te houden of te krijgen.
• er een mobiliteitsbonus komt voor werkgevers die oudere werknemers in dienst nemen.
• werkgevers en werknemers afspraken gaan maken over loopbaan en scholing zodat werknemers ‘fit naar de finish’ komen.
  

Het kabinet heeft eerst zelf voorstellen gedaan om het pensioenstelsel te vernieuwen. Deze voorstellen schoten volgens FNV flink tekort. Vervolgens is er ruim een jaar onderhandeld door de FNV, werknemersorganisaties, werkgevers en kabinet. Wanneer er geen pensioenakkoord komt, gaan alle nu gemaakte afspraken niet door. De AOW-leeftijd wordt dan voor iedereen 66, de AOW-uitkering gaat niet omhoog etc.

Het huidige pensioenstelsel biedt schijnzekerheid. Want er zijn wel risico’s alleen zijn ze niet zichtbaar. Pensioenfondsen krijgen met dit pensioenakkoord de ruimte om een goede balans te kiezen tussen zekerheid en indexatie (meestijgen met loon- en prijsstijging). Dit leidt tot minder schommelingen op de pensioenmarkt en dus tot meer zekerheid. Met dit pensioenakkoord weten we dus beter dan voorheen waar we aan toe zijn.

De FNV behartigt de individuele en collectieve belangen van werkenden, uitkeringsgerechtigden en gepensioneerden. Wij zijn actief op het (brede) werkterrein van arbeid, inkomen en sociale zekerheid. Pensioen is uitgesteld loon en AOW valt onder de sociale zekerheid. Verder houden pensioenen direct verband met de AOW-leeftijd en de hoogte van de AOW-uitkering. Pensioenen, en AOW, zijn dus een belangrijk onderdeel van het werkterrein van de FNV.

Dit akkoord pakt positief uit voor jongeren. Het oude pensioenstelsel was grondig toe aan vernieuwing want voor de jongere van nu betekende het anders dat zij in de toekomst meerdere dagen per week moeten gaan werken voor hun pensioen.

Met dit akkoord komen de pensioenfondsen iets meer uit de ‘wurggreep’ waar zij nu in zitten. Die wurggreep zorgt ervoor dat pensioenfondsen nu geen mogelijkheid hebben om beslissingen voor de lange termijn te nemen. Het pensioenakkoord maakt het voor pensioenfondsen mogelijk om uitkeringen mee te laten stijgen met loon- en prijsstijging. Vooral voor jongeren is dit van belang.

Dit pensioenakkoord verandert niets aan de bestaande overgangsregelingen. Dit betekent dat een uitkering vanuit zo’n regeling ook eerder dan 65 jaar (of desgewenst later) mogelijk is.

Ook wordt het mogelijk om in pensioenregelingen meer rekening te houden met lange arbeidsverledens en het feit dat in sommige sectoren de levensverwachting lager is dan het Nederlands gemiddelde. Het pensioenfonds kan ervoor kiezen om de levensverwachting van de sector te hanteren.

Werkgevers en werknemers betalen samen de premies voor je pensioen. Vaak betalen de werkgevers tweederde van de pensioenpremie. Daar verandert dit pensioenakkoord niets aan. De premie wordt op het hoogste niveau ooit vastgesteld. Hierdoor blijven werkgevers dus meebetalen.

Een premieverhoging kan in de toekomst alleen als er in de cao-onderhandeling tussen werkgevers en werknemers  afspraken over worden gemaakt. De premieverdeling blijft dus zoals het is.

Pensioenfondsen beheren ons ingelegde pensioengeld. Het is hun taak om hier verstandig mee om te gaan. Het geld van pensioenfondsen wordt niet alleen belegd, maar het is een combinatie van sparen en beleggen. Het is dus niet of sparen of beleggen, maar sparen én beleggen. Dat is al zo en dat blijft zo.

Beleggen is broodnodig om uiteindelijk voldoende rendement te halen, zodat het pensioen op waarde blijft. Want € 1.000 euro lijkt in 2011 leuk te staan op een pensioenoverzicht, over 10, 20 of 30 jaar kan je met zo’n bedrag veel minder kopen. De prijzen en onze lonen stijgen namelijk, dus ons pensioengeld moet dat ook doen, zodat we met dat geld voldoende kunnen kopen.

Met sparen alleen lukt het niet om het stijgende prijzen en lonen bij te houden. Het levert simpelweg te weinig op. Als we alleen zouden sparen in plaats van beleggen zou de premie met 70% stijgen of anders krijgen we 40% minder pensioen. Dat moeten we niet willen en daarom beleggen pensioenfondsen een deel van het geld, want dat levert over het algemeen meer rendement op. Zij krijgen hierbij overigens niet alle vrijheid om dit te doen. Binnen een bepaalde bandbreedte krijgen zij de ruimte om goede beslissingen te nemen voor de lange termijn.

Als je zelf voldoende hebt gespaard voor aanvullend pensioen dan kan je voor en na 65 jaar met pensioen. Dit was al zo en dat blijft zo. Wel stijgt de pensioenleeftijd in relatie tot de levensverwachting.

Als je afhankelijk bent van AOW dan verandert er ook iets. Met het pensioenakkoord kan je zelf gaan kiezen wanneer de AOW ingaat: met 65, 66 of 67 jaar.

Tot 2020 blijft de AOW-leeftijd  65 jaar. Daarna krijg je de keuze of je de AOW met 65 jaar, 66  jaar of 67 jaar wilt laten ingaan. Dit hangt samen met de stijgende levensverwachting in Nederland, waardoor mensen langer van hun pensioen genieten.

In 2025 verschuift de grens waarschijnlijk naar 67 jaar. Langer doorwerken wordt met het pensioenakkoord beloond; als je langer aan de slag blijft dan ontvang je 6,5 procent AOW extra. Eerder stoppen is ook mogelijk. De bestaande afspraken over prepensioen en levensloop wijzigen niet door dit pensioenakkoord.

Ja, hierin verandert niets. In welke mate je kunt bijsparen is afhankelijk van afspraken in jouw pensioenfonds. Daarnaast blijft het mogelijk om bij te sparen via een eigen regeling, zoals lijfrente en levensloop.

Met het pensioenakkoord wordt eerder stoppen dan op de officiele AOW-leeftijd mogelijk. Deze leeftijd is nu 65 en zal in 2020 op 66 jaar komen te liggen en waarschijnlijk naar 67 jaar gaan in 2025.

Als je eerder stopt dan krijg je een iets lagere AOW-uitkering (6,5% jaarlijks). 65 jaar geldt daarbij als ondergrens. Voor die tijd kan je geen AOW ontvangen. De vermindering wordt wel deels gecompenseerd door de jaarlijkse extra verhoging van de AOW-uitkering van 0,6%.

Er wordt in het bijzonder nog gekeken naar de situatie van mensen met lagere inkomens, zware beroepen en lange arbeidsverledens. Juist zij moeten fatsoenlijk met 65 jaar met pensioen kunnen.

De AOW is een basispensioen voor iedereen die in Nederland woont of heeft gewoond. Deze wordt door de overheid betaald. Op dit moment blijft de AOW-uitkering steeds verder achter bij loon- en prijsontwikkelingen. Hierdoor dreigt deze minder waard te worden. Ook dreigde de AOW- en de pensioenleeftijd door het kabinet zonder fatsoenlijke compensatie te worden verhoogd naar 67 jaar.

Volgens het pensioenakkoord wordt de AOW-uitkering verhoogd (0,6% extra per jaar vanaf 2013). Dit biedt meer zekerheid. Dat is vooral belangrijk voor de mensen met lagere inkomens of die alleen een AOW-uitkering hebben. De verbetering van de AOW-uitkering biedt ook compensatie voor de verhoging van de AOW-leeftijd. Hierdoor blijft het mogelijk om toch op je 65e te stoppen met werken.

Voor het dichten van het laatste pensioengaatje voor mensen met lagere inkomens, zware beroepen en lange arbeidsverledens hebben wij bij de Tweede Kamer aangedrongen op steun op deze punten. Dat is gelukt. Deze extra stok achter de deur heeft de Kamer gehonoreerd in de vorm van moties. Dat is dus alleen maar winst.

Door de dalende beurzen is het de vraag of de pensioenen volgend jaar verhoogd zullen worden. In een uiterst geval kunnen de pensioenen zelfs naar beneden worden bijgesteld. Maar, zoals Peter Gortzak vicevoorzitter van FNV, heeft aangegeven: 'Of de pensioenen echt omlaag gaan, daar valt geen zinnig woord over te zeggen. Eind dit jaar valt er een voorlopig besluit, in 2013 wordt dat definitief.'

De huidige onzekerheid bewijst wel dat er iets moet gebeuren met ons pensioen, want de schokken op de financiële markten hebben direct invloed op de hoogte ervan. Daarbij wordt op dit moment te veel gelet op de korte termijn in plaats van de lange termijn. We zullen dus samen iets moeten doen om de schokken zo op te vangen dat deze zo min mogelijk de uitkomst van onze pensioenuitkering beïnvloeden. En zodat de rekening niet wordt doorgeschoven naar jongere generaties.

Nee, dat ligt niet zo eenvoudig. Volgens het pensioenakkoord zouden de pensioenen nu ook niet geïndexeerd worden want de verplichtingen worden omhoog geschroefd. Het huishoudboekje van de pensioenfondsen moet dus op orde zijn.

De keerzijde komt overigens minder over het voetlicht. In het huidige systeem hoeft er - als de rente gaat stijgen en daarmee de dekkingsgraad van pensioenfondsen meestijgt - geen extra geld in de kas van pensioenfondsen te komen om over te gaan tot uitbetalen. Dat kan tot ongewenste situaties leiden.

Bovendien is de FNV in overleg met de Nederlandsche Bank om ervoor te zorgen dat er vooraf toezicht wordt gehouden op de pensioenfondsen. Dat extra paar ogen leidt ertoe dat de pensioenfondsen verstandig blijven inzetten op wat nodig is om mensen van een goed pensioen te voorzien.