Overwerk

Volgens de Arbeidstijdenwet is de werkgever verplicht een registratie van de arbeids- en rusttijden te voeren, die toezicht houdt op naleving van de wet. De or heeft recht op inzage in deze geregistreerde gegevens. Deze werkwijze biedt op dit moment een handvat om overwerk te beperken. Natuurlijk staat het vakbonden vrij om met werkgevers afspraken te maken over de vraag wanneer werken overwerk is.

Een overwerkvergoeding is volgens de wet niet verplicht. In cao's kunnen wel afspraken gemaakt worden over uitbetaling van overwerkuren. Raadpleeg dus je cao voor de regels voor uitbetaling van overuren. Val je niet onder een cao en heb je ook geen individuele afspraken met je werkgever gemaakt over (de hoogte van) uitbetaling van overwerk, dan zijn er geen speciale overwerktoeslagen van toepassing. Als de werkgever opdracht geeft tot overwerk of instemt met overwerk, moet hij dat wel compenseren, tenzij afgesproken is dat overwerk bij het salaris is inbegrepen.

Nee, je kan niet zomaar overwerk weigeren. Je cao kan voorschrijven dat je verplicht bent om over te werken. Ook als daarover niets geregeld is, kun je niet zonder meer overwerk weigeren. Wel zijn er cao's waarin overwerken vrijwillig is. Als je goede redenen hebt voor het niet kunnen doen van overwerk, zul je je belangen bij de werkgever kenbaar moeten maken. In sommige cao's zijn er speciale regelingen voor jongere en oudere werknemers voor het doen van overwerk. Er is natuurlijk wel een grens: er kan niet meer gewerkt worden dan dat de arbeidstijdenwet voorschrijft.

Om vast te stellen wanneer je overwerkt, is het van belang om te weten wat er in je cao geregeld is. Er is een verschil tussen meerwerk en overwerk. Je kunt alleen meerwerk verrichten wanneer je in deeltijd werkt. Alle uren die je meer werkt bovenop je wekelijkse arbeidstijd, maar onder de volledige werktijd binnen het bedrijf, gelden als meerwerk. Alle uren boven de volledige werktijd binnen het bedrijf worden gezien als overwerk. Over deze uren geldt er meestal een overwerktoeslag.  Er bestaat geen wettelijk recht op overwerktoeslag of meerwerktoeslag.

In de Arbeidstijdenwet is er niet veel geregeld op het gebied van overwerk. Volgens de Arbeidstijdenwet mag de gewone arbeidsduur in beginsel niet langer zijn dan 12 uur per dienst, 60 uur per week.

Pieperdienst of bereikbaarheidsdienst wordt ook wel consignatie genoemd. Het feit dat je geconsigneerd bent, is een beperking van je vrijheid. Je moet verplicht thuisblijven tijdens de feestdagen en bereikbaar zijn. Je wordt beperkt in het maken van afspraken met vrienden en kennissen. Uitstapjes met de kinderen zijn ook niet mogelijk. Je bent beschikbaar voor het bedrijf en daar moet een bepaalde vergoeding tegenover staan.
Afspraken zijn vaak in de cao terug te vinden. Als dit niet het geval is, moeten hierover op bedrijfsniveau afspraken worden gemaakt door de bond, or of personeelsvertegenwoordiging. Vaak geldt er voor feestdagen een extra toeslag.
 
Een consignatietoeslag kan op verschillende manieren worden berekend:

• een vergoeding per geconsigneerd uur, etmaal of week;
• een vergoeding per betalingsperiode (per maand of 4 weken).

De vergoeding kan de vorm hebben van:

• een nominaal bedrag (per uur, etmaal, week of maand);
• een percentage van het periodesalaris.

Neem contact op met je bond om na te gaan wat er in jouw cao vermeld staat over toeslagen tijdens feestdagen.

Arbeidstijd wordt gedefinieerd als de tijd waarin je werkzaam bent en ter beschikking staat van de werkgever. Rusttijd wordt gedefinieerd als de tijd die geen arbeidstijd is.

Of een wacht-, aanwezigheids- of beschikbaarheidsdienst als arbeidstijd wordt aangemerkt, hangt ervan af of je aanwezig moet zijn op een door je werkgever aangegeven werkplek, zodat je als dat nodig is onmiddellijk aan het werk kunt. Als dat het geval is, geldt de volledige dienst als arbeidstijd. Zelfs als je op je werkplek mag rusten tijdens de perioden waarin er geen werkzaamheden van je worden verlangd.

Een dergelijke dienst wordt niet volledig als arbeidstijd beschouwd als je fysieke aanwezigheid niet is vereist. Er wordt wel permanente beschikbaarheid van je verwacht. Alleen de uren die je tijdens de dienst echt werkt gelden als arbeidstijd.

Hoe beschikbaarheidsdiensten worden beloond, wordt meestal in de cao of je arbeidscontract geregeld.

Als je twijfelt of vragen hebt, kun je altijd contact opnemen met je bond.