Vakantie- en feestdagen

Je mag de wettelijke vakantiedagen (dat zijn vier keer het aantal uren dat je per week werkt) maximaal zes maanden opsparen (dat was vijf jaar). Dit houdt in dat je de wettelijke vakantiedagen  binnen zes maanden na het opbouw jaar moet hebben opgenomen. Dus de wettelijke vakantiedagen van 2012 moeten voor 1 juli 2013 opgenomen zijn, anders vervallen ze. Voor de bovenwettelijke dagen, de vakantiedagen die je meer hebt, geldt deze regeling niet.

Verder krijgen werknemers die langdurig ziek zijn voortaan recht op hetzelfde aantal vakantiedagen als gezonde werknemers. Tot nu toe hadden zieke werknemers minder wettelijke vakantiedagen dan gezonde werknemers.

De voorraad vakantiedagen die je hebt opgebouwd tot 1 januari 2012 hoef je niet binnen een half jaar op te maken. De regeling geldt alleen voor vakantiedagen die zijn opgebouwd na invoering van de nieuwe wet, per 1 januari 2012 dus.

Tijdens ziekte bouw je gewoon vakantiedagen op. Zieke werknemers hebben recht op hetzelfde aantal vakantiedagen als gezonde werknemers.

Als je werkt heb je volgens de wet recht op minimaal 8 procent vakantiegeld van je bruto jaarsalaris. Dit bedrag komt boven op je loon. Sommige cao's of arbeidsvoorwaardenregelingen kennen een hoger vakantietoeslagpercentage, meestal 8,33, wat neerkomt op een bruto maandsalaris.

Het wordt in één keer uitbetaald, volgens de wet in juni, maar in sommige cao’s is een andere maand afgesproken. Neem of krijg je ontslag, dan moet je baas het resterende aantal vakantiedagen en vakantiegeld aan jou uitbetalen.  Hiervan moet je een overzicht krijgen, bijvoorbeeld op je loonstrook.

Tijdens je vakantiedagen loopt je loon gewoon door.

De overheid heeft in 1990 5 mei als nationale feestdag aangewezen. In de bij dit besluit behorende toelichting staat vermeld: 'De aanwijzing van de vijfde mei als nationale feestdag is tevens een oproep aan de burgers en de sociale partners om deze dag zoveel mogelijk een vrije dag te doen zijn. Dat feitelijk te realiseren is overigens een zaak van burgers en bedrijven zelf. De regering gaat ervan uit dat werkgevers en werknemers zullen overleggen op welke wijze zij daaraan in cao-verband vorm willen geven, respectievelijk de kostenconsequenties van een vrij dag willen opvangen.'

Dat 5 mei als nationale feestdag is aangewezen, betekent dus niet zonder meer dat de werknemer aanspraak kan maken op een - betaalde - jaarlijkse vrije dag. Het komt aan op goed onderling overleg tussen werkgevers en werknemers en de afspraken die daaruit voortvloeien. In de meeste cao's is opgenomen dat 5 mei eenmaal per 5 jaar als feestdag wordt aangemerkt.

Alleen bovenwettelijke vakantiedagen kunnen afgekocht worden, dus de extra vakantiedagen die in de cao zijn vastgelegd. Dat moet schriftelijk worden geregeld. En er moet altijd een tegoed overblijven ter grootte van het wettelijke minimumaantal (20)vakantiedagen. Dat is anders wanneer een werknemer elders gaat werken. Bij het einde van het dienstverband heeft de werknemer aanspraak op een vergoeding van het vakantietegoed in de vorm van een som geld.

Werken tijdens de feestdagen moet zijn vastgelegd in de cao en in het rooster. Voor de meeste mensen geldt dat de feestdagen vrij zijn, maar er zijn natuurlijk bepaalde personeelscategorieën die verplicht worden om te werken. Denk aan verplegend personeel, brandweer of politie.

In de regel is in de cao ook geregeld dat er voor het werken tijdens de feestdagen een behoorlijke toeslag wordt betaald. Kijk dus altijd je cao na.

Als een werkgever wil dat er, in tegenstelling tot andere jaren, dit jaar met de feestdagen wordt doorgewerkt, moet hij dat eerst overleggen met de ondernemingsraad (or) of de personeelsvertegenwoordiging (pvt) en daar afspraken over maken. Is er geen or of pvt, dan kan de werkgever, als de cao het toestaat, het wel verplichten.

Ja dat mag. Werknemer en werkgever moeten daar samen afspraken over maken. En goed oppassen. Voor vakantiedagen geldt een verjaringstermijn van vijf jaar. Als er een stuwmeer van vakantiedagen ontstaat, moeten de afspraken met de werkgever echt goed zijn, dus schriftelijk vastgelegd.

LET OP, per 2012 geldt het volgende:
Wettelijke vakantiedagen (20 per jaar) mogen maximaal een half jaar opgespaard worden. Daarna vervallen de opgespaarde dagen. Bovenwettelijke vakantiedagen - extra vakantiedagen, seniorendagen en compensatiedagen die in de cao of het contract zijn afgesproken - vallen buiten de regeling.

Iedere werknemer heeft het recht om een minimumaantal dagen per jaar niet te hoeven werken en toch het volledige loon doorbetaald te krijgen. Het Burgerlijk Wetboek stelt dat jaarlijkse minimum op vier keer de werkweek. Dat wil zeggen dat een werknemer bij een 36-urige werkweek ten minste recht heeft op 4 x 36 uur vakantie per jaar. Een deeltijder met een baan van 20 uur per week heeft recht op ten minste 4 x 20 uur vakantie per jaar. In beide gevallen komt het neer op vier weken vakantie. Wie geen vol jaar werkt, maar bijvoorbeeld een kwartaal, heeft recht op een kwart van het jaarlijkse minimum aan vakantierechten.

Veel werkgevers geven hun werknemers meer vrije dagen. Dat heten bovenwettelijke vakantiedagen.

Je werkgever moet je elk jaar in de gelegenheid stellen om in ieder geval de minimale vakantie op te nemen.

Dit zijn de extra vakantiedagen (die in de cao zijn vastgelegd), die bovenop het wettelijke minimum aantal dagen van vier keer je wekelijkse arbeidstijd komen.

Een deeltijder heeft naar verhouding recht op hetzelfde aantal vakantiedagen. Bij het opnemen van bijzonder verlof, bijvoorbeeld calamiteitenverlof, is de arbeidsduur niet van belang. Ook als het gaat om medezeggenschap, deelname aan een pensioenregeling en sociale zekerheid hebben deeltijders dezelfde rechten als voltijders.

Wie klachten heeft over ongelijke behandeling kan die voorleggen aan de Commissie Gelijke Behandeling De FNV en de ondernemingsraad kunnen nieuwe deeltijdregelingen ook vooraf laten toetsen door de Commissie Gelijke Behandeling. De commissie bekijkt dan of de regeling voldoet aan de normen van de wet.

Dagen die niet tot vakantiedagen worden gerekend, zijn algemeen erkende
(christelijke) feestdagen, roostervrije dagen, adv-dagen en vrije dagen ter compensatie van overwerk.

In cao's worden andere vrije dagen geregeld. Bijvoorbeeld als je gaat trouwen, of wanneer je ouders 50 jaar getrouwd zijn. Als daarover niets in de cao van je bedrijf staat, heb je geen recht op vrije dagen.

Er zijn werkgevers die oudere personeelsleden extra vrije dagen geven. Dat zijn ze niet verplicht. Er is in de wet niets over geregeld.

Jazeker. Volgens de wet heb je per jaar recht op minimaal viermaal de overeengekomen arbeidsduur per week aan vakantie-uren. Als je dus gemiddeld 8 uur per week werkt, heb je recht op minimaal 32 uur vakantie per jaar. Gedurende deze vakantie-uren (in dit voorbeeld 4 dagen) moet de werkgever je loon doorbetalen.

De werkgever is ook verplicht om je in staat te stellen deze vakantie-uren op te nemen. Alleen bij beëindiging van de oproepovereenkomst mogen eventueel opgebouwde maar niet-genoten vakantie-uren worden uitbetaald.

Ook heeft elke oproepkracht recht op 8 procent vakantietoeslag over het overeengekomen brutoloon.

Als je twijfelt over je persoonlijke situatie, neem dan contact op met je bond.

Nee, in principe mag dat niet. Dat mag alleen als schriftelijk met de werkgever is overeengekomen dat vakantiedagen tijdens een al vastgestelde vakantie afgeschreven worden. Het is echter wel zo dat met aftrek van deze ziektedagen je minstens het wettelijk  minimumaantal vakantiedagen moet overhouden (4 maal de arbeidsduur).

Nee, dat mag niet. Alleen de uren die je werkt mogen van je vakantietegoed afgeschreven worden.

Als je op een feestdag werkt, heb je niet automatisch recht op een extra beloning in geld of tijd. Dit is afhankelijk van afspraken tussen jou en je werkgever. Raadpleeg je cao of arbeidsovereenkomst voor meer informatie. In de regel is echter in de cao vastgelegd dat er voor het werken tijdens de feestdagen een behoorlijke toeslag wordt betaald.

Werk je in de horeca, dan ligt het iets anders: een erkende feestdag is geen doorbetaalde extra vrije dag in de horecasector. Feestdagen worden dus als gewone werkdagen gezien, met als enige verschil dat er een compensatie bestaat voor werknemers die op een erkende feestdag werken. Volgens de Horeca-cao heeft een werknemer die op een erkende feestdag werkt, voor ieder gewerkt uur recht op vervangende vrije tijd. De vrije tijd moet worden toegekend binnen 26 weken volgend op de feestdag. Wanneer compensatie in vrije tijd niet mogelijk is, moet uiterlijk binnen 4 weken na afloop van de 26 weken, per gewerkt uur, een toeslag van 50 procent van het uurloon worden uitbetaald.

Erkende feestdagen zijn: nieuwjaarsdag, eerste Paasdag, tweede Paasdag, Hemelvaartsdag, eerste Pinksterdag, tweede Pinksterdag, eerste Kerstdag, tweede Kerstdag, Koninginnedag en 5 mei om de 5 jaar.

Het recht op een doorbetaalde vrije feestdag is niet wettelijk geregeld. Of je krijgt doorbetaald, is vastgelegd in je arbeidsovereenkomst of cao.

De werkgever moet het reeds opgebouwde vakantiegeld over de afgelopen periode uitbetalen.

Je kunt afspreken je resterende vakantiedagen voor het einde van het dienstverband op te nemen of ze te laten uitbetalen. Wil je je dagen laten uitbetalen, dan moet dat natuurlijk gebeuren bij het einde van je dienstverband. Je krijgt dan een afrekening. Hier zit dan ook je vakantiegeld bij. Over de uit te betalen vakantiedagen moet de werkgever de loonheffingen inhouden. Bij een volgende werkgever heb je het recht om de uitbetaalde vakantiedagen als onbetaald verlof op te nemen.

Voor de meeste mensen geldt dat de feestdagen vrije dagen zijn, maar er zijn natuurlijk bepaalde personeelscategorieën die dan wel moeten werken. Denk aan verplegend personeel, brandweer of politie. In de wet is geen bepaling opgenomen dat je niet mag werken op een feestdag. Wel gelden er, dat staat in het zogenaamde Arbeidstijdenbesluit, bepaalde regels. Je mag dan bijvoorbeeld niet langer werken dan maximaal 11 uur.
 
Werken tijdens de feestdagen moet zijn vastgelegd in je cao en in je rooster. In de regel staat er in je cao ook dat je een (behoorlijke) toeslag krijgt als je werkt op een feestdag. Kijk dus altijd je cao na.

Als je voorgaande jaren nooit hoefde te werken op feestdagen en je werkgever wil dat nu opeens veranderen, dan moet hij dat eerst overleggen met de ondernemingsraad (or) of de personeelsvertegenwoordiging (pvt) en daar afspraken over maken. Is er geen or of pvt, dan kan de werkgever, als de cao het toestaat, het wel verplichten.

Ja dat mag. Tijdens ziekte, ook als je heel lang ziek bent, bouw je vakantiedagen op, net als ieder ander. Aan de andere kant betekent dit ook dat je tijdens je arbeidsongeschiktheid vakantiedagen opneemt als je op vakantie gaat. Ben je deels ziek en deels aan het werk, dan bouw je ook gewoon vakantiedagen op op basis van de totale, officiële arbeidsduur die in je contract staat. En als je vakantiedagen opneemt, dan worden de dagen voor je normale arbeidsduur afgeschreven. In feite is de situatie dus hetzelfde als wanneer je niet ziek zou zijn. Dat is zo geregeld in de wet sinds januari 2012.

Dit is anders in het geval van bovenwettelijke vakantiedagen. Dat zijn dagen die de werkgever extra geeft bovenop het aantal dagen die je volgens de wet krijgt. Die zijn dan opgenomen in de cao of in je arbeidsovereenkomst. De werkgever kan afspraken maken over het wel of niet opbouwen van deze extra vakantiedagen en het wel of niet opnemen ervan bij langdurige ziekte. Ook dit moet schriftelijke zijn vastgelegd of in de cao staan.

Als eenmaal toestemming voor vakantie is gegeven, mag je werkgever hier niet zomaar op terugkomen. Toch is dit onder omstandigheden wel mogelijk, bijvoorbeeld als het bedrijf plotseling een grote order krijgt of bij ziekte van collega’s. Je werkgever moet dan wel de schade vergoeden, doordat je vakantie niet door kan gaan (zoals reeds gemaakte reis- of verblijfskosten).

In 2004 is een Europese richtlijn vastgesteld, waarin staat dat aan werknemers minimaal vier weken vakantie moet worden toegekend.  Een Europese richtlijn moet na vaststelling worden ingevoerd, dus ook in Nederland. Vaak gaat daar wat tijd overheen, maar in Nederland is het pas in 2012 wettelijk geregeld.
 
De kantonrechter heeft onlangs besloten dat de invoering in Nederland veel te lang heeft geduurd. Daarom bereiden FNV Bondgenoten, Abvakabo FNV en FNV Bouw een zaak tegen de Nederlandse Staat voor om met terugwerkende kracht (maximaal 5 jaar) de niet uitbetaalde vakantiedagen alsnog te claimen.

Ben je langer dan 6 maanden ziek geweest in de periode tussen 1 juli 2007 en 1 januari 2012, en heb je niet volledig vakantiedagen opgebouwd, neem dan contact op met je bond. Dit geldt alleen voor leden van FNV Bondgenoten, Abvakabo FNV en FNV Bouw.

De Nederlandse Staat is in hoger beroep gegaan tegen de uitspraak van de kantonrechter. Het is dus nog afwachten wat de uiteindelijke uitspraak zal zijn.

Als je tijdens je vakantie ziek wordt, moet je dat zo snel mogelijk telefonisch en schriftelijk melden aan je werkgever. Je kunt bijvoorbeeld een brief, een fax of een e-mail sturen, met daarbij de vraag om een ontvangstbevestiging. Ook is het handig om een verklaring aan een arts (eventueel in het buitenland) te vragen en deze bij terugkomst aan je werkgever te overhandigen.

De werkgever kan je vragen je direct na terugkomst van vakantie te melden bij de bedrijfsarts, zodat deze je gezondheidstoestand kan beoordelen.

Als je je volgens de regels van het ziekte- en verzuimreglement van je werkgever ziekmeldt, gelden de dagen waarop je ziek bent geweest als ziektedagen en niet als vakantiedagen.

Heeft je werkgever toch vakantiedagen afgeschreven terwijl je ziek was, neem dan contact op met je bond.

Nee, dat hoeft niet altijd. Wettelijke vakantiedagen vervallen vanaf 1 januari 2012 een half jaar na het jaar van opbouw. Maar van die regeling mag in de cao worden afgeweken als dat in het voordeel van de werknemer is. De FNV heeft in veel cao’s kunnen afspreken dat de vervaltermijn wordt omgezet naar een langere verjaringstermijn of zelfs naar de oude verjaringstermijn van 5 jaar. Check daarom in de voor jou geldende cao of er een dergelijke afspraak is gemaakt en neem bij twijfel contact op met je bond.