De Wet arbeid en zorg (WAZO) geeft recht op minstens zestien weken zwangerschaps- en bevallingsverlof.
 

De FNV heeft er mede voor gezorgd dat de vrouw een stevige bescherming van de wet kreeg. Vrouwen mogen bijvoorbeeld niet worden ontslagen als zij zwanger zijn en ook niet tijdens de eerste zestien weken na de bevalling.

De wettelijke basis wordt door FNV-bonden in cao’s vaak nogmaals vastgelegd. Dat lijkt dubbelop, maar het heeft wel degelijk zin.  

De Wet arbeid en zorg (WAZO) geeft recht op minstens zestien weken zwangerschaps- en bevallingsverlof. Zwangerschapsverlof is er ten tijde van de zwangerschap en duurt vier tot zes weken. Bevallingsverlof gaat in na de geboorte en duurt tien tot twaalf weken.

Hoe bepaal ik het begin van het verlof?
Wanneer het verlof ingaat, hangt af van de vermoedelijke bevallingsdatum. Het is verplicht om vier weken voor de uitgerekende datum te stoppen met werken. Als de bevalling plaatsvindt na de uitgerekende datum dan wordt de periode tussen de uitgerekende bevallingsdatum en de daadwerkelijke bevallingsdatum bij het totaal van 16 weken opgeteld. Een kind dat twee weken ‘te laat’ wordt geboren, rekt zo de totale periode op tot 18 weken. Een kind dat 2 weken te vroeg wordt geboren, verlengt alleen de periode bevallingsverlof tot 12 weken, maar de totale periode blijft 16 weken.

Houd ik mijn salaris?

• Tijdens het zwangerschaps- en bevallingsverlof is er een uitkering van maximaal 100 procent van het dagloon. De uitkeringsorganisatie UWV keert deze uitkering uit aan de werkgever, zodat het gewone salaris kan worden doorbetaald.
• Als het contract afloopt tijdens de zwangerschap, dan geeft de werkneemster dat op bij de aanvraag van de WW-uitkering. De periode van zwangerschapsverlof wordt niet (meer) afgetrokken van de WW-uitkering. Die uitkering duurt ten minste 16 weken: 6 tot 4 weken voor de bevalling en minimaal 10 weken erna. Vrouwen moeten de zwangerschapsverklaring in deze situatie zelf afgeven bij het UWV. Na deze 16 weken ontvangt een werkneemster, als zij aan de voorwaarden voldoet, een WW-uitkering.
• Naast werknemers met een arbeidsovereenkomst, komen ook alfahulpen, huishoudelijke hulpen en thuiswerkers in aanmerking voor zwangerschapsverlof.
• Ook bestaat het recht op betaald verlof voor het bezoek aan vroedvrouw of verloskundige.
• Er is een nieuwe uitkeringsregeling voor zwangerschaps- en bevallingsverlof voor zelfstandigen. Vrouwelijke zzp’ers krijgen 16 weken recht op een uitkering. De hoogte van de uitkering hangt af van het inkomen van de zelfstandige in het voorgaande jaar en zal niet hoger zijn dan maximaal het wettelijke minimumloon. 

De FNV heeft er mede voor gezorgd dat de vrouw een stevige bescherming van de wet kreeg. Vrouwen mogen bijvoorbeeld niet worden ontslagen als zij zwanger zijn en ook niet tijdens de eerste zestien weken na de bevalling. Alleen in speciale gevallen is ontslag mogelijk. Dit is het geval bij bijvoorbeeld ontslag op staande voet.

De FNV voert tal van processen om de positie van zwangere werknemers ‘goed’ te houden. Informatie blijft nodig om werkgevers te herinneren aan wettelijke verplichtingen over aanpassing van de arbeidsomstandigheden.

De FNV merkt dat dit vooral nodig is voor vrouwen die werken met gevaarlijke stoffen of zwaar werk doen. Werkgevers vinden de aanvullende risico-inventarisatie vaak niet nodig. En vergeten ook nogal eens ‘per ongeluk’ dat een vrouw die moet kolven recht heeft op een afsluitbare kamer en een koelkast. De FNV vindt dat de overheid werkgevers wat beter moet voorlichten over de wettelijke verplichtingen. 

De cao extra's

Er zijn meer cao-regelingen nodig voor vrouwen die na de wettelijke periode van bevallings- en zwangerschapsverlof toch meer tijd aan hun kind willen besteden. De FNV spreekt werkgevers daarom tijdens onderhandelingen aan op het zorgen voor vervanging van zwangere werkneemsters. Het is vervelend wanneer andere collega’s al het werk moeten overnemen, zeker wanneer de werkdruk toch al hoog is.

De wetgeving is inmiddels zo sterk verankerd in het maatschappelijk leven, dat de FNV in cao’s nauwelijks aanvullende afspraken hoeft te maken voor zwangere werknemers. De belangrijkste cao-extra: afspraken over langer bevallingsverlof.

Ook zijn er enkele cao’s die doorbetaald verlengd bevallingsverlof bieden. Een voorbeeld is een afspraak bij Beiersdorf, waar is vastgelegd:

’Aansluitend aan het zwangerschapsverlof zal de vrouwelijke werknemer in de gelegenheid worden gesteld gedurende maximaal 1 maand slechts de helft van de normale werktijd te werken, over de tijd waarin niet gewerkt wordt zal geen salaris worden betaald.’