Arbeidsvoorwaarden en cao's
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft de wettelijke bevoegdheid om cao’s ‘algemeen verbindend’ te verklaren.
Het maken van afspraken over goede arbeidsvoorwaarden is ‘core business’ voor de FNV.
De wet geeft slechts minimumregels aan voor arbeidsovereenkomsten en arbeidsomstandigheden. De cao zet daar allerlei extra’s bovenop.
Wat staat er in de wet?
Geldt een cao voor iedereen?
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft de wettelijke bevoegdheid om cao’s ‘algemeen verbindend’ te verklaren. Wat betekent dat? Stel dat de FNV in een bedrijfstak een cao afsluit met de werkgeversorganisatie. Dan zullen alle bedrijven die lid van deze organisatie zijn, de nieuwe cao toepassen.
Door de ingreep van de minister moeten echter ook de ondernemingen die zich niet hebben georganiseerd het nieuwe contract nakomen. Niet alle werkgevers zijn hier even blij mee. “Dit schaadt onze concurrentiepositie”, is zo’n argument. Het tegenargument: concurrentie op loonkosten is nadelig voor de werknemers en de gezonde arbeidsverhoudingen.
Is loon de belangrijkste arbeidsvoorwaarde?
Er wordt wel eens gedacht dat het arbeidsvoorwaardenoverleg alleen over hogere lonen gaat, maar minstens zo belangrijk zijn afspraken over scholing. Wanneer alle werknemers binnen een bepaalde bedrijfstak de mogelijkheid hebben om hun kennis tijdens hun loopbaan steeds op te frissen, is dit goed voor de concurrentieverhoudingen van Nederland ten opzichte van andere landen. Juist Nederland moet het van de kennisindustrie hebben, zo vindt de FNV.
Belangrijk in het arbeidsvoorwaardenoverleg is ook het recht op vrije dagen wanneer er in de privé-sfeer iets aan de hand is. Of bij plezierige gebeurtenissen, zoals zwangerschap of geboorte, maar ook wanneer er extra hulp nodig is, bij ziekte of overlijden. Het mag natuurlijk niet zo zijn dat binnen een bedrijfstak het ene bedrijf concurrentievoordeel heeft, wanneer een ander bedrijf de werknemers toestaat vrijaf te nemen om het verlies van een dierbare te verwerken.
De inzet van de FNV
Hoe komt het arbeidsvoorwaardenbeleid tot stand?
Het maken van afspraken over goede arbeidsvoorwaarden is ‘core business’ voor de FNV. De vakcentrale en alle bonden bereiden de onderhandelingen dan ook elk jaar zorgvuldig voor. Dat begint met het opstellen van een gezamenlijke nota arbeidsvoorwaardenbeleid.
Door de nauwe coördinatie blijft de loonontwikkeling goed voorspelbaar, waardoor de economie van Nederland geen onverwachte klappen krijgt. Het overlegmodel in ons land heeft dan ook wereldwijd als ‘poldermodel’ furore gemaakt.
De FNV stelt elk jaar aanbevelingen voor de onderhandelaars op. Deze sociaaleconomische beleidsagenda houdt sterk rekening met de maatschappelijke ontwikkelingen.
Wat wil de FNV voor de periode 2008-2010?
Gelijk loon voor gelijk werk, dat is een speerpunt van het FNV-beleid. Er is nog steeds een beloningsverschil tussen mannen en vrouwen. Ook allochtone werknemers krijgen over het algemeen minder betaald. Dat komt grotendeels door de lagere beloning van bepaalde functies of in bepaalde sectoren. De FNV zal zich dus sterk maken om het verschil in beloning tussen mannen en vrouwen en autochtonen en allochtonen kleiner te maken.
Vooral in voormalige staatsbedrijven, waar over het algemeen veel vrouwen werkzaam zijn, blijven de lonen achter bij de loonontwikkeling elders. In een aantal van deze sectoren, zoals de zorg en het onderwijs, dreigt ook een tekort aan werknemers te ontstaan in de nabije toekomst. Willen sectoren in de toekomst voldoende mensen aan zich binden, dan zullen werkgevers behalve voor goede secundaire arbeidsvoorwaarden ook voor hogere lonen moeten zorgen.
Het inlopen van loonachterstanden is onderdeel van het FNV-arbeidsvoorwaardenbeleid. Inhaaloperaties kunnen de vorm krijgen van een jaarlijkse loonsverhoging, maar ook van eindejaarsuitkeringen, extra beloning voor overwerk, nachtwerk etcetera. Verder zal de FNV onbedoelde beloningsverschillen actief proberen op te sporen.
Niet de leeftijd, maar ervaring en vakbekwaamheid dienen de basis te gaan vormen voor de cao-jeugdloonschalen. Het minimumjeugdloon moet worden afgeschaft. Iedereen moet recht hebben op betaling van tenminste het minimumloon.
Wil de FNV hogere lonen?
De economie groeit, er komen duizenden banen bij en de werkloosheid neemt af. Het is dan ook verantwoord dat de FNV voor de komende jaren inzet op een duidelijke inkomensverbetering voor de werknemers. Zij moeten het zoet van de aantrekkende economie in hun loon kunnen terugzien.
De beoogde inkomensverbetering kan op verschillende manieren worden ingevuld. Allereerst via een structurele loonsverhoging. Verder zijn ook collectieve resultaatafhankelijke beloningen, eenmalige uitkeringen en werkgeversbijdragen aan de vermindering van de pensioenpremies voor werknemers mogelijk.
In specifieke situaties kan een extra structurele loonstijging worden overeengekomen, zoals een vaste eindejaarsuitkering. Het gaat dan bijvoorbeeld om sectoren die een grote loonachterstand hebben of om bijzondere arbeidsmarktsituaties in een cao-gebied die een sterkere loonstijging onvermijdelijk maken.
Daarnaast heeft de FNV besloten dat exorbitante inkomensstijgingen van bestuurders van ondernemingen vanaf 2008 reden kunnen zijn om daar te komen tot een extra bonus voor werknemers. De FNV pleit al jaren voor de zogenoemde ‘kleptocratentax’, een extra belasting voor de extreem hoge inkomens.
De cao-extra’s
Wat staat er in een cao?
De wet geeft slechts minimumregels aan voor arbeidsovereenkomsten en arbeidsomstandigheden. De cao zet daar allerlei extra’s bovenop. Wanneer het bedrijf een eigen cao heeft, of onder een bedrijfstak-cao valt, hoeven de arbeidsvoorwaarden, zoals het loon en de vakantie-aanspraken niet in de arbeidsovereenkomst te staan. Die staan al in de cao.
De FNV is de grootste organisatie van werknemers in Nederland die over cao’s onderhandelt. Een cao komt niet uit de lucht vallen. Elk jaar opnieuw onderhandelen bonden van de FNV over honderden contracten. Sommige cao’s worden elke jaar weer vernieuwd, sommigen duren twee jaar of nog iets langer. Een belangrijke wijziging in de cao is elke keer weer de verhoging van de lonen, om in ieder geval de prijsstijgingen bij te blijven.
Een cao moet gezien worden als een zeer uitgebreide arbeidsvoorwaardenovereenkomst, die vaak tot in detail de rechten en plichten van de werknemer en de werkgever vastlegt. De cao regelt meestal ook de secundaire arbeidsvoorwaarden. Voorbeelden:
- onkostenvergoedingen
- bijzondere verlofregelingen
- kinderopvangregelingen
- overwerkvergoedingen
- ziekengeld
- persoonlijk ontwikkelingsplan
De onderhandelaars van de FNV kunnen deze onderhandelingen voeren, omdat hun salaris wordt betaald uit de contributie van de leden. Ze kunnen niet ontslagen worden wanneer de onderhandelingen uitlopen op een conflict.
1.03 Arbeidsvoorwaarden.pdf
] 
]