Wijkverzorgende: ‘We moeten meer zekerheid krijgen’

"Ik help hen bij het douchen, het aantrekken van steunkousen en wondzorg, maar ik begeleid ze ook geestelijk. Het gaat om cliënten met bijvoorbeeld zware longklachten of een terminale ziekte, maar ook met complexe psychische klachten. Dan heb je iets meer kennis nodig dan een Verzorgende B. Ik ben wijkziekenverzorgende, heb de oude opleiding bejaardenzorg gedaan en me in de loop der jaren verder geschoold.”

Op dit moment heeft ze een tijdelijk jaarcontract van 20 uur in de week, dat binnenkort waarschijnlijk met slechts een half jaar verlengd wordt. “Perspectief op een vaste baan heb ik niet. Ik zit nu bijna 2 jaar bij deze werkgever. In het eerste jaar had ik een nulurencontract, voor mij een opstapje. Het voordeel van het flexbureau was wel dat ik mijn diensten zelf kon aangeven, en daardoor al wat verder van tevoren wist wanneer ik ging werken. Maar het blijft op nulurenbasis: geen werk, geen loon.”

Nu zijn haar werkuren aaneengesloten. “In het begin werd ik te weinig uren ingeroosterd en nu, sinds anderhalve maand zit ik op 6,5 uur per dag en overschrijd ik mijn limiet. Het liefst wil ik 5,5 uur per dag werken, 4 dagen per week. Dat lukt vaak niet en dat heeft best impact. Ik moet mijn zoon op tijd van school ophalen.”

A. wil niet meer dan 20 uur werken. “Ik heb een pleegzoon en die heeft veel aandacht nodig. Verder wil ik ook tijd hebben voor andere dingen die ik belangrijk vindt. Mijn man heeft een fulltime baan, dus financieel is dat ook niet nodig.” Haar werkrooster wisselt per week. De thuiszorg is afhankelijk van het aantal cliënten.

“En sommige collega’s zitten zo vast met hun uren dat wij, degenen met een tijdelijk contract, ons moeten aanpassen aan hen. Dat is wel eens lastig. Voor de kinderopvang zorgen mijn man en ik samen. Dat is best puzzelen met zijn fulltime werk. Hij wil het liefst 3 ochtenden heel vroeg beginnen. De andere 2 kan ik dan vroeg beginnen, zodat ik vroeg thuis ben. Maar dat lukt met het rooster vaak niet en dat is jammer. Ik vind zo’n tijdelijk contract al niet prettig, maar dat ik dan mijn uren ook nog niet helemaal zelf kan indelen, vind ik zwaarder wegen. Dat zou ik zeker anders willen zien.”

Op het werk is het soms zo druk dat ze zelfs niet op tijd weer naar school kan om haar zoon op te halen. “Dat is echt heel lastig. De diensttijd is vaak wisselend op een dag. Meestal weet ik 2 weken van tevoren hoe mijn werkweek eruit ziet. We hebben in principe geen last van personeelstekort, wel van onverwachte situaties in de thuiszorg. Bijvoorbeeld: iemand valt en heeft acuut hulp nodig. Dan kan je niet zeggen: ja, sorry, maar ik moet nu naar huis. We moeten hard werken en altijd op tijd zijn, want mensen zitten op hun zorg te wachten.”

Wat is haar ideale arbeidssituatie over enige tijd? “Oh, dat is een goede vraag. Mijn ideaal is 20 uur per week werken, maximaal 6 uur per dag, 4 dagen per week volgens een vast rooster. Ik wil ook een vast contract, maar ik weet nog niet of dat gaat lukken. Dat hangt van de cliëntenstroom af. Mijn teamleider zou dat ook wel willen, maar het mag (nog) niet van hogerhand.”

Zorg (VVT)

Aantal werknemers

Ruim 400 duizend, inclusief alfahulpen, voor 90 procent vrouwen.
Circa 17,5 procent flexwerkers plus de zogenoemde ‘vaste’ nuluren- en min-maxcontracten.
Deze zijn niet als flexwerk meegeteld.

Soorten contracten

Oproepcontracten, tijdelijke contracten, alfahulpen, nuluren- en min-maxcontracten, gebroken diensten.

Ontwikkelingen

Verpleeg- en verzorgingstehuizen krijgen sinds 2010 een budget op basis van zorgzwaartepakketten. Sindsdien bouwen instellingen grotere eigen vermogens op. Vroeger gemiddeld 3 procent, nu opgeschroefd tot 15 procent, maar zelfs 65 procent komt voor. Dit heeft invloed op het personeelsbeleid.

Door invoering van een nieuwe roostermethode (jaarurensystematiek) zijn voltijdbanen in de sector Verpleeg- en Verzorgingshuizen en Thuiszorg (VVT) aan het verdwijnen. Geen standaard werkweek meer met vaste dagen. Gebroken diensten: tweemaal 2 uur per dag opdraven, komen steeds vaker voor. De omvang van contracten beweegt zich tegenwoordig tussen 5 tot 25 uur per week. Alleen leidinggevenden mogen 32 uur of meer werken.

Financiering van de thuiszorg is in 2008 van de landelijke overheid naar de gemeenten geschoven. In het kader van de marktwerking wordt het werk aanbesteed. Om kosten te besparen werden thuishulpen gedwongen als alfahulp (schijnzelfstandige, niet in dienst van de instelling) te gaan werken. Onder druk van vakbonden en politiek heeft staatssecretaris Bussemaker getracht dat terug te draaien. Geld is beschikbaar gesteld om alfahulpen weer in dienst te nemen en via scholing doorgroei in de functie te bevorderen.

Knelpunten flexwerk

De werkdruk is hoog, werknemers worden hoofdzakelijk op piekuren ingezet. Dat geeft veel frustratie bij verzorgenden, die kunnen niet de zorg leveren die cliënten verwachten. Hoe groter het contract, hoe meer verlangd wordt om gebroken diensten te werken. Binnen 28 dagen kun je 20 dagen worden ingezet, ook 7 dagen aaneengesloten, met werkdagen van maximaal 5 uur. Ondanks het geringe aantal uren moeten werknemers toch de hele week beschikbaar zijn. Alfahulpen zijn niet verzekerd voor doorbetaling bij ziekte en werkloosheid, of pensioen.

Abvakabo FNV probeert verslechteringen voor flexwerkers terug te dringen. Werknemers met een nulurencontract moeten een arbeidsovereenkomst krijgen voor de werkelijk gemaakte uren. Ter bescherming tegen 24-uursinzetbaarheid wil de bond per week 2 roostervrije dagen afspreken.

De bond heeft kritiek op grote eigen vermogens. Zo’n 80 procent van het geld zou weer aan directe zorg besteed moeten worden. Recent dreigden thuiszorgmedewerkers te worden ontslagen als ze geen loonsverlaging van 20 procent wilden accepteren. Door staking is het ontslag van de baan, tegen de loonsverlaging wordt nu een procedure aangespannen.