Fred Spijkers: ‘Dit is voor mij ontoelaatbaar, al moet ik tegen de muur’

18-11-2011

Dinsdag verwierp de Tweede Kamer een motie om een onafhankelijke bemiddelaar te benoemen in de zaak van de bekende klokkenluider Fred Spijkers en om hem toegang te geven tot zijn volledige dossier. Daarmee is de affaire na ruim 27 jaar nog altijd niet afgehandeld.

Fred Spijkers bij de FNV

Fred Spijkers vecht nog steeds voor zijn recht, strijdbaar als altijd. Als je je verdiept in zijn omvangrijke dossier, begrijp je waarom. Hier gaat het om onrecht in het kwadraat. Het ministerie van Defensie heeft ervoor gezorgd dat alle bewijzen tot 70 jaar na Spijkers’ dood in de doofpot moeten blijven. Nota bene een van hén kreeg van minister Hillen de taak de zaak af te handelen.

Tijd voor een bezoek aan Spijkers’ met documenten volgestouwde woning in Culemborg. De vriendelijke kleine man met de pijp toont enkele onthullende documenten uit zijn afgesloten archief. “Wees gerust, van alles is een veilige back-up.”

Doodsbedreigingen

Fred Spijkers is Nederlands bekendste klokkenluider. Al drie decennia heeft hij het aan de stok met zijn vroegere werkgever, het ministerie van Defensie. Hij werd ontslagen nadat hij als maatschappelijk werker de waarheid had verteld aan de weduwe van een militair die omkwam door de ontploffing van een landmijn, terwijl Defensie wist dat dat type mijn niet deugde (er waren al acht militairen door omgekomen).

Spijkers vocht voor zijn recht, maar had een geduchte tegenstander, die hem zelfs gek heeft laten verklaren door een psychiatrisch rapport te vervalsen. Hij kreeg doodsbedreigingen en er zijn ook aanslagen op hem gepleegd.

Koninklijke onderscheiding

Elke keer als je denkt ‘dat kan niet waar zijn’, trekt Spijkers een document te voorschijn dat aantoont dat-ie het echt niet zit te verzinnen. In 2002 leek Spijkers nachtmerrie eindelijk tot een acceptabel einde te komen, met de uitreiking van een koninklijke onderscheiding en een redelijke schadevergoeding.

Maar Spijkers eist ook excuses, erkenning van zijn politieke psychiatrisering, en toegang tot zijn complete archief. Dat alles weigert Defensie tot op de dag van vandaag.

Misleiding van rechters

Eind 2010 behaalde Spijkers nóg een overwinning, maar dat loste die punten nog steeds niet op. De Centrale Raad van Beroep, de hoogste rechter in bestuursrechtelijke geschillen, oordeelde dat de minister van Defensie verantwoordelijk is voor het ontstane arbeidsconflict en sprak van misleiding van de rechters.

Het ministerie had bewust informatie achtergehouden. Ook heeft het ministerie als werkgever volgens de rechter nagelaten het conflict op te lossen door passende arbeid aan te bieden.

Draai van de PVV

Tot afgelopen week was de hoop gevestigd op bemiddeling door Mr. Pieter van Vollenhoven. De Tweede Kamer was daar in juni nog in meerderheid voor (inclusief de PVV, bij monde van Hero Brinkman), maar door een draai van de PVV was die meerderheid vorige week ineens verdwenen.

Brinkman is ineens een belangrijk deel van zijn woorvoerderschap over Defensie ontnomen. PVV-Kamerlid Marcial Hernandez, als majoor buiten dienst afkomstig van defensie, vond dat Spijkers nu wel genoeg tegemoet was gekomen. Spijkers is woest (‘bruinhemden!’), en strijdt zoals altijd door. Dan maar via de rechter, bijgestaan door de bekende advocaat Geert-Jan Knoops.

Medisch dossier vernietigd

Om te illustreren hoe ver de overheid gaat laat Spijkers een ‘Verklaring van vernietiging’ zien waarin toenmalig minister Remkes van Binnenlandse Zaken buiten de rechter om opdracht gaf aan Achmea om zijn medisch dossier te vernietigen. Het is niet te geloven, maar het staat er echt.

Spijkers laat ook een brief zien van Achmea aan Deloitte, de zaakwaarnemer van de staat, waarin staat dat Spijkers in 2002 bij de Vaststellingsovereenkomst met de staat getekend zou hebben voor overdracht van zijn medisch dossier. “Absoluut niet!”, zegt Spijkers. “Ik heb daar zeker niet voor getekend.”

Toch is dat medisch dossier niet helemaal verloren. De landsadvocaat heeft een kopie, maar ook Spijkers heeft documenten in bezit. Hij pakt er een. “Hier heb ik minister Hillen pas voor de camera mee geconfronteerd, dus hij weet het. Toch heeft hij dat gisteren in de Tweede Kamer ontkend.”

Geen wachtgeld, geen WAO, geen pensioen

Spijkers laat nog een brief zien. “In 1993 werd ik formeel ontslagen. In dat besluit staat dat ik wachtgeld krijg, maar achter m’n rug om bepaalden ze dat ik tot m’n 65ste in de WAO verdween. Ik kwam in de problemen met geld, want dat wachtgeld keerden ze niet uit, omdat ik in de WAO zou zitten, maar bij de WAO kenden ze me niet. Nu krijg ik bij het ABP ook nog eens geen pensioen, omdat dat conflict er nog is.” Zo viel en valt Spijkers ook financieel tussen wal en schip. “Waar is m’n pensioen? Waar is m’n uitkering?”

In 2002 kreeg je een koninklijke onderscheiding, en leek de vrede getekend. Ben je daarmee niet volledig gerehabiliteerd?

“Nee, alleen in de zaak van de landmijnen. Maar de politieke psychiatrisering is nog volledig aan de gang. De staat ontkent nog steeds dat ik gepsychiatriseerd ben. Dat accepteer ik absoluut niet, want dat is de reden dat ik in het nationaal archief zit. Ik wil dat minister Hillen toegeeft dat het gebeurd is. Ik wil ook excuses, en ik wil weten hoe hij het denkt op te lossen. Is-ie nou helemaal belazerd, dat de staat karaktermoord pleegt, omdat ik m’n nek heb uitgestoken om anderen te helpen?”

Maar veel mensen zullen zeggen: met die prijs en schadevergoeding in 2002 geeft de staat toch impliciet toe dat ze fout zat, dus neem daar dan genoegen mee.

“Nee, want ook in 2002 ontkenden ze schuld. Achteraf blijkt dat ze vrede hebben gesloten met het wapen op de rug. Ik ben nog steeds m’n ontslaggronden aan het aanvechten. En in het Nationaal Archief zit mijn bestaan en dat van mijn kinderen! De staat heeft buiten mij om, met toestemming van toenmalig premier Balkenende, alles bij elkaar geharkt op de naam Spijkers, en dat in het Nationaal Archief geflikkerd. Let wel: niet onder beheer van de nationaal archivaris, maar Defensie heeft in dat gebouw zalen gehuurd waar mijn dossiers in zitten. En dat blijft de komende 70 jaar gesloten! Bij prins Bernard was dat 30 jaar.”

‘Nederland moet zich kapot schamen’

“Er is 28 jaar van mijn leven afgenomen, van mijn zoon 22 jaar en van m’n dochter 19 jaar. Heeft de Nederlandse rechtsstaat het recht om dit te flikken? Omgekeerd, heeft die rechtsstaat niet de plicht haar burgers te beschermen? Ben ik dan 28 jaar geen burger? En met de ambtelijke dood ook nog eens tot 70 jaar na m’n dood? Ik ben de maatschappij uitgeflikkerd, waar de Nederlandse rechtsstaat zich kapot voor moet schamen. Dat is voor mij ontoelaatbaar, al moet ik nu tegen de muur!”

“Het heikelste punt is dat ze mij in 1988 politiek hebben gepsychiatriseerd. Dat was pure karaktermoord.” Spijkers laat een artikel zien op Psy.nl waarin emeritus hoogleraar psychiatrie Willem van Tilburg bevestigt dat zijn psychiatrisch rapport uit 1989 over de klokkenluider door Defensie vervalst is.
Van Tilburg: “Het woordje ‘niet’ was weggewerkt. Dat betekende dat ik zou hebben vastgesteld, dat Spijkers leed aan een ernstige psychiatrische stoornis, een persoonlijkheidsstoornis. Maar ik had juist expliciet verklaard dat hij daar niet aan leed! Ook had ik met nadruk geschreven, dat hij niet psychotisch was en geen waanideeën had.”

Dat Spijkers psychisch gezond was bleek ook al in 1993 uit een onderzoek van mensenrechtenorganisatie Global Initiative on Psychiatry .